şükela:  tümü | bugün
  • kazılarak maden cevheri çıkarılan yer.
  • avustralya'da 100 bin ile 150 bin dolar arasi kazanan madencilerin calistigi yer. insanin madenci olasi gelir boyle ucretlere.
  • sözleri ozan emekçi'ye ait olan şarkı.

    yer altında korka korka
    gezdik maden ocağında
    kalın kalın damarları
    bizdik maden ocağında

    birleşti kazma sesleri
    çınlattı bütün her yeri
    korku sardı şu beyleri
    kızdık maden ocağında

    kazmayı vurduk madene
    ses çıkardı tane tane
    göçük altındaki yine
    bizdik maden ocağında

    emekçiyim bu son karar
    yılgınlık yok direniş var
    patronlara birer mezar
    kazdık maden ocağında
  • sağlıksız iş koşullarının bulunduğu yer.
    oteli varmış ama.
    kafayı yemiş olmalılar.

    bakın
  • ana akım siyasetçiler açısından ramazanda çekileceği foto için "bak adam oruç tutuyor, hem de işçilerle hem de hiç gocunmadan yerin kaç metre altında"* ocağı.

    şair kemal özer boşuna mı demiştir?

    "yürü derler yürü derler açlığa yürü derler
    kara elmas tabut olmuş gerekirse ölün derler "

    evet, aynen böyle demiştir birileri ve onlar yine yitip gitmiştir.

    (bkz: 13 mayıs 2014 manisa maden ocağı patlaması)
  • kurtalan ekspres'in göğe selam 2 albümünde yer alan, hayko cepkin'le beraber yorumladıkları (cover'ladıkları) versiyonu yayımlandığı gün karşıma çıkan, hakkında detaylı bi' şeyler yazmak isteyerek kenara attığım, lakin 13 mayıs 2014 soma maden ocağı patlaması'yla aklıma düşen ve üç gündür sabah kalktığımda akşam yatağa gitmeden mırıldandığım, akabinde açıp dinlediğim şarkıdır.

    1977'dir orijinali rahmetli cem karaca ve dervişan albümü yoksulluk kader olamaz'da bulunan şarkının yayımlanma tarihi. 1977 diyorum bakın, üstünden dile kolay 37 yıl geçmiş. geçmiş de, ne değişmiş?

    (bkz: 7 mart 1983 armutcuk grizu faciası)
    (bkz: 7 şubat 1990 yeni çeltek grizu patlaması)
    (bkz: 3 mart 1992 zonguldak grizu patlaması)
    (bkz: 10 ağustos 2004 çorum'da grizu patlaması)
    (bkz: 8 eylül 2004 kastamonu tünel faciası)
    (bkz: 10 şubat 2009 zonguldak maden ocağı göçüğü)
    (bkz: 10 aralık 2009 bursa maden ocağı göçüğü)
    (bkz: 23 şubat 2010 balıkesir grizu patlaması)
    (bkz: 17 mayıs 2010 zonguldak grizu patlaması)
    (bkz: 7 temmuz 2010 küçükdoğanca maden yangını)
    (bkz: 15 eylül 2010 zonguldak maden ocağı patlaması)
    (bkz: 6 şubat 2011 elbistan maden ocağı göçüğü)
    (bkz: 10 şubat 2011 elbistan maden ocağı göçüğü)
    (bkz: 30 kasım 2011 zonguldak maden ocağı göçüğü)

    bunlar sadece sözlük'te başlıkları bulunanlar beyler bayanlar.. burada olmayanları da ekleyeyim ister misiniz?

    (bkz: 10 nisan 1983 kozlu grizu patlaması) - 10 ölü
    (bkz: 31 ocak 1987 kozlu maden ocağı göçüğü) - 8 ölü
    (bkz: 31 ocak 1990 amasra grizu patlaması) - 5 ölü
    (bkz: 26 mart 1995 sorgun grizu patlaması) - 37 ölü
    (bkz: 22 kasım 2003 ermenek grizu patlaması) - 10 ölü
    (bkz: 2 haziran 2006 balıkesir grizu patlaması) - 17 ölü
    (bkz: 8 ocak 2013 kozlu grizu patlaması) - 8 ölü

    bonuslara ihtiyacı olan var mı?

    (bkz: bu mesleğin kaderinde maalesef bu var)
    (bkz: madenciler güzel öldüler)
    (bkz: karbonmonoksitle ölüm tatlı ölümdür)
    (bkz: bizde olsa 3 günde çıkarırdık)

    edit: ekleme
  • tarih dergisinin ilk sayısında küçük başlıklarla gelişimini anlattığı çukur.

    1769- buhar makinası çağ açıyor

    james watt, buharla çalışan ilk makinenin patentini aldı. kömürün tarihi bu andan sonra “ endüstri devrimi” tarihinin, yani demir ve çelik üretiminin, demiryolları ve buharlı gemilerin parçası haline geldi.

    18. yüzyıl- ingiliz öncülüğü

    kömür madenciliğinde atılım yapan ingilizler, amerika virginia’ da kömür buldu, hindistan’ da maden ocağı açtı. avustralya newcastle’ da kömürü ilk bulanlarsa, ingiltere’ den buraya gönderildikten sonra kaçan mahkumlardı.

    1757- germinal’ e ilham verdi

    fransa, endüstri devrimi ve madencilik konusunda ingiltere’ den geri kalmadı. ülkenin kuzeyinde 19 kasım 1757’ de anzin madenleri şirketi kuruldu. bir aristokratın kurduğu şirket, fransız devrimi’ nden önce 4000 işçi çalıştırıyordu. yaklaşık 100 yıl sonra, yazar emile zola’ ya germinal romanı için ilham verecekti.

    1807/ 1815- madencinin yeni dostları

    kömür madenlerindeki kazaları önlemek için bilimsel çalışmaların yapılmaya başlandığı ingiltere’ de, john buddle, madenler için bir hava pompası geliştirerek yangın ve patlama riskini kontrol altına alabilecek ilk adımı atmış oldu. 8 yıl sonra 1815’ te sir humphry davy, kıvılcımların çevreye yayılmasını önleyen ilk güvenlik lambasını geliştirdi. bu alete madencinin dostu adı verildi. çünkü o güne kadar madenciler çevreyi kandillerle aydınlatıyor, bu da yangın çıkmasına yol açıyordu.

    1842- ingiltere reform yapıyor

    1838’ de huskar madeninde 26 çocuğun ölmesi şok yaratmıştı. kraliçe victoria’ nın emriyle kurulan komisyonun raporuna göre madenlerde 5 yaşından küçük erkek çocuklar havalandırma kapaklarını açıp kapatma işinde çalışıyordu. 11 yaşında bir kız, ağır bir vagonu çekerek çalıştığını, yavaşlarsa kamçılandığını söylemişti. bir kadın işçi, doğum yaptığı günün akşamı işe çağrıldığını anlatmıştı. komisyon başkanı lord ashley, kadınların pantolon giyerek çalıştırılması üzerinde durarak, dönemin ahlaki tutuculuğuna seslendi ve reform istedi. sonunda kadınların ve 10 yaşından küçük erkek çocukların madenlerde çalışması yasaklandı.

    1850’ ler- ruhr havzasında göçmen işçiler

    almanya’ nın ruhr havzası’ ndaki maden sayısı 1850’ de 300’ e ulaşmıştı. 3- 5 bin olan bölge kentlerinin nüfusu, yüzyıl sonunda 100 bini aştı.

    1863- ilk sandık

    madene 11 yaşında inen fransız işçi önderi eric rondet, “ la fraternelle” adını verdiği ilk madenci sandığını kurdu. ölen işçilerin aileleri için bir teminat olarak tasarladığı sandık, sendikalaşma yolunda önemli bir adımdı.

    1874- ilk madenci vekiller
    ingiltere’ de morpeth kentini temsilen iki maden işçisi avam kamara’ sına seçildi.thomas burt, 10 yaşında madenci olmuştu; alexander mcdonald ise madene indiğinde 8 yaşındaydı.

    1876/ 1878 molly maguires katliamları

    abd’ de irlanda asıllı maden işçileri “ molly maguires” adlı gizli bir örgüt kurmuştu. 1876’ da philadelphia demiryolları şirketinin başkanı franklin b. gowen, hakkında çok az şey bilinen bu örgüte savaş ilan etti. “ kömür ve demir polisi” denilen özel ajansı kullanan vali, “ molly” olduğundan kuşkulanılan sayısız madenciyi cinayet, kundakçılık gibi suçlardan hapse attırdı, madencilere karşı linç eylemleri düzenledi.

    17 eylül 1980- sendikanın zaferi

    bill mitchell öncülüğünde kurulan amerika birleşik maden işçileri derneği ( united mine workers of america: umwa), 9000 üyesini greve çağırdı. bir hafta içinde 125 bin madenci iş bıraktı ve kömür üretimi durdu.

    1898- galler kömür grevi

    büyük britanya’ da galler’ deki madenciler, ücret hesaplama yöntemini protesto için greve başladılar. 6 ay sonra pes ettiler ama ülkenin en güçlü sendikalarından güney galler madencileri federasyonu bu grevden sonra kuruldu.

    1906- courriéres felaketi
    courrieres maden faciası

    avrupa tarihinin en büyük maden kazası 10 mart 1906 cumartesi sabahı, fransa’ da pas-de-calais yakınlarında courriéres maden şirketinin cécile adlı damarında yaşandı. 4 kuyu grizu patlamasıyla mahvoldu ve 1099 kişi öldü. 20 gün sonra 13 kişi yeraltından sağ çıktı; kömür taşıyan atı yiyerek hayatta kalmışlardı. açılan dava, şirketin aklanmasıyla sonuçlandı.

    1912- nihayet asgari ücret

    britanya’ da kömür işçilerinin ülke çapında düzenledikleri ilk ulusal grev 37 gün sürdü ve nisan’ da sona erdi. sonuçta işçilerin istediği oldu. madenciler ayını yıl çıkarılan bir yasayla asgari ücretten yararlanma hakkına kavuştu.

    14 ekim 1913- 439 ölüye 24 sterlin ceza

    kömür tozu tutşması sonucu 439 kişinin öldüğü zorunlu havalandırma sistemi olmayan madenin sahibine 24 sterlin para cezası verildi.

    1921- blair dağı savaşı ve mother jones efsanesi

    bu olayın, abd’ de iç savaştan sonraki en kanlı iç çatışma olduğu söylenir. 25 ağustos- 2 eylül arasında virginia’ da sendikalaşmak isteyen 10 bin maden işçisi, 3 bin grev kırıcıyla çatıştı. olaylar, bir öğretmen ve terzi olan, kocası ve 4 çocuğunu kaybettikten sonra işçi hareketine katılan kadın önder “ jones ana” nın ( mary harris jones, 1937- 1930) işçileri yürüyüşe çağırmasıyla başladı. grev kırıcılar maden taşeronlarının kiraladığı bir dedektiflik ajansının üyeleriydi. çatışmalarda en az 100 kişi öldü. 1000’ e yakın işçi tutuklandı. 10 yıl sonra bölgedeki madenciler tamamen sendikalaşmıştı.

    1926- ingiltere’ de hayatın durduğu 10 gün

    büyük britanya’ da maden sahipleri, işçi ücretlerini azaltacaklarını açıklayınca, maden işçileri ulusal birliği “ gündelikten 1 peni bile inerse, günde 1 dakika bile çalışmayız. “ sloganıyla harekete geçti. sendikalar kongresi de ( tuc) onları desteklemek için genel grev ilan etti. 3- 13 mayıs arasında hayat durdu. büyük grev, rus devrimi benzeri bir ayaklanmadan korkan ülke yönetimini telaşa düşürdü; orta ve üst sınıftan gönüllüler işçilerin işini üstlenmeye çalıştı. grev, hükümetin zaferiyle bitti.

    1934- asturias madenlerinde ayaklanma

    ispanya’ nın kuzeyindeki asturias madenlerinde çalışan işçiler, sağcı ceda adlı örgütün hükümete katılmasını protesto etmek için 6 ekim’ de ayaklandı. general franco komutasındaki askerlerin bastırdığı ayaklanmada 1700 madenci öldürüldü, bölge savaş alanına döndü. franco madencileri “ bolşevik- yahudi” komplosunun aleti olmakla suçladı.*

    26 nisan 1942- çin’ de büyük facia

    tarihin en büyük kömür madeni kazası çin’ in kuzeydoğusunda honkeiko ( benxihu) madenlerinde meydana geldi. maden, o sırada bölgeyi işgal etmiş olan japonların yönetimindeydi. kaza, kömür tozunun yanmasıyla başladı. japonların ocağın ağzını kapattı; içeride kalanlar karbonmonoksit zehirlenmesinden öldü. 1549 kişi hayatını kaybetti. japonların 2. dünya savaşı’ nda yenilmesinden sonra bölgeye gelen sovyet uzmanlar yaptıkları araştırmada, japon işletmecilerin hatalı davrandığını belirtti. olay çin- japon çatışma tarihinin bir parçası haline geldi. çin, bugün dünyada en fazla maden kazası yaşanan ülke.

    1946- madenler devletleştiriliyor

    2. dünya savaşı’ ndan sonra toparlanmaya çalışan ingiltere ve fransa’ da kömür madenleri devletleştirildi. 19 nisan’ da fransa millet meclisi madenlerin devletleştirilmesini öngören yasayı kabul etti. fransa kömür madenleri ( charbonnages de france) adlı kamu şirketi, ülkedeki kömür üretimini üstlendi. büyük britanya ise 12 temmuz 1946’ da çıkan bir yasayla kömür endüstrisini kamulaştırarak ulusal kömür kurumu ( national coal board) çatısı altında topladı.

    1951- kömür ab’ nin temelini atıyor

    avrupa kömür ve demir topluluğu kuruldu. fransa, almanya, italya, belçika, luxembourg ve hollanda, kömür ve demir kaynaklarını birleştirdiler. işte bu kurum önce avrupa ekonomik topluluğu’ nun daha sonra avrupa birliği’ nin temeli oldu.

    21 ocak 1960- faciada ırk ayrımı

    güney afrika’ da coalbrook madeninde 429’ u siyah, 8’ i beyaz olan 437 işçi zehirlenerek öldü. ırkçı apartheid rejimi tarafından beyazların eşlerine yılda 396 sterlin dul maaşı bağlanırken, siyahların eşlerine bir defalık 252 dolar tazminat ödendi.

    1984/ 1985- ingiliz işçi sınıfının düşüşü

    mart 1984’ te margaret thatcher hükümetti, yüksek maliye ve düşük verimlilik nedeniyle 20 kömür madenini hemen, 70’ ini de uzun vadede kapatacağını açıkladı. bu açıklama, kitlesel protesto ve dayanışma grevleriyle ülkeyi ayağa kaldırdı. orgreave savaşı denilen olayda 5 bin polis, 5 bin madenciyle çatıştı. mücadele 1985’ te işçilerin pes etmesiyle sonuçlandı. 10 yıl önce hükümeti devirecek güce sahip olan maden işçileri ulusal birliği ( num) büyük bir yenilgiye uğramıştı. bu olay, ingiliz işçi sınıfı tarihinin en önemli dönemeçlerinden biri oldu. aralık 1994’ te kömür madenleri yeniden özelleştirildi ve bugün uk coal adıyla bilinen şirkete satıldı.

    1994- sendikalarla anlaşma

    nükleeer enerji üreten ve kömür üretimini kademe kademe durdurmaya karar veren fransa hükümeti, uzun pazarlıklardan sonra 1994’ te sendikalarla “ kömürcü paktı” adını taşıyan bir anlaşma imzalandı.

    2000’ ler- üretimin sonu

    fransa ve almanya kömür üretimini bitirmeye karar verdiler. 2004’ te son madenin de üretimi kesmesiyle fransa’ nın kömür tarihi bitti. 1958’ den beri madenleri destekleyen almanya ise kömür madenlerini 2018’ de kapatacak.