şükela:  tümü | bugün
  • ırak selçuklu sultanı (1118-1131).

    1105'de doğdu. babası muhammed tapar 18 nisan 1118'de ölünce onun vasiyetine uyan devlet erkanının desteğiyle 14 yaşında büyük selçuklu tahtına çıktı. cülüs bahşişi olarak 10 milyon dinar dağıttı.

    kıvameddin burslan'ın "ırak ve horasan selçuklu tarihi" adıyla tercümesini yaptığı kaynak eserin mahmud b. muhammed dönemi hakkında bildirdiklerine bakalım.

    "mahmud tahta, babasının yerine oturdu. devletin kurallarını sağlamlaştırdı. tahta oturduğu esnada, büluğ çağlarında olup, zekası, dağ tepesindeki ateş gibi parlamaktaydı. yaşının küçük olmasına rağmen yüzünde büyüklük eseri parlıyor idi. bu saltanatın başlangıcında halifelik, mustazhir billah'ın oğlu elmusterşid billah'a geçti..."

    muhammed tapar ölmeden önce ömer oğlu emir ali adlı birini büyük hacip tayin etmişti. bunun görevi sultanla ağız ağza konuşup sultanın sözünü, vezire bildirmekti. (büyük hacibin de emrinde görevli çok sayıda kimse olur). bu kişi yani emir hacip ali, muhammed tapar'ın son anlarında onun ağzından çıktığını bildirdiği emirlerle durumu idare etti. bu idare sürecinde muhammed tapar'ın eşi öldürüldü. emri can çekişen muhammed tapar vermişti!!! (bu işin içinde hacip ya da hacibin veziri var!) hacip ve hacibin kuyu kazmakta, fitne çıkarmakta uzman veziri kafa kafaya verip selçuklu memleketinde erk noktasında herkesi bertaraf etmeyi tasarladılar. mesele sadece mevcut selçuklu vezirini ya da mali işlerinden sorumlu selçuklu bakanını hükümleri altına almak değildi. amaçları yeni sultan genç mahmud'u boyunduruk altına almak ve tüm selçuklu memleketlerinde egemen olmaktı. bu amaçla genç sultan mahmud'u horasan meliki olan amcası sencer'e karşı kışkırttılar...

    sonrası için kıvameddin burslan, ırak ve horasan selçukluları tarihi, ttk, ankara 1999, s. 117 ve devamına bakınız.