şükela:  tümü | bugün soru sor
  • maltada konusulan dil.
  • sadece malta adasinda konu$ulan, latin alfabesiyle yazilan tek semitik dil. 30 harflidir. adanin dun itibariyle ab'ye uye olmasiyla avrupa birligi'nin yeni resmi dillerinden biri oldu. butun ab mevzuatinin diger resmi dillere cevrilecegi ve adanin nufusu gozonune alinirsa diger avrupa dillerinden birini az bucuk bilen maltalilarin bundan sonra i$ sorunu kalmayacagi soylenebilir.
  • (bkz: maltese)
  • ev arkadasim sayesinde butun kufurlerini ogrendigim dil.

    bu bilgimle edindigim izlenime gore sondan eklemeli bir dil.
  • levant arapçası+mısır arapçası+italyanca terim ve kavramlar+latin alfabesi+katolisizm formülü ile açıklanabilecek dil.

    akdenizin ortasında -bir zamanlar bir şekilde oraya gitmiş ve hala orada- yaşayan bir arapça formudur. arapça'nın* tüm fiil çekim kalıplarını halen tüm canlılığıyla bünyesinde barındırır. bunun yanı sıra çok sayıda italyanca sözcüğü arapçanın semitik süzgecinden geçirmiş halde yaşatmayı sürdürür. örneğin italyancada "omuz" anlamına gelen spalla sözcüğü maltacada aynen bulunur. ancak maltızlar* bunu arapçadaki ikil* çekime uydurarak "spalltein"* olarak kullanırlar. arapça bilen bir italyan için cepte sayılabilecek bir dildir.

    fiiller arapçadaki paradigmayı koruyarak çekilir. ben ve biz zamirleri değişmiştir. ben için "ana, ene" yerine jien*, biz için "nahnu" yerine "ahna" kullanılır. olumsuz yapmak için ise çekilmekte olan fiilin başına "ma-" sonuna ise "-x" eklenir. bu özelliğiyle mısır arapçasını fena halde hatırlatmaktadır. tıpkı arapçadaki gibi "olmak" fiili şimdiki zamanda gösterilmez, ancak olumsuzda çekimi aşağıdaki gibidir:

    miniex (miniyeş) : değilim
    mintix (mintiş): değilsin
    mhuwiex (mhuviyeş): o (eril) değil
    mhijiex (mhiyeş): o (dişil) değil
    mahniex (mahniyeş): değiliz
    mintomx (mintumş): değilsiniz
    mhumiex (mhumyeş): değiller

    "sahip olmak" fiilinde ise levant ve mısır arapçasında korunan 'and- kalıbı kullanılır. "andi, andek, ando" gibi. olumsuzda yine kural aynıdır. "m(a)....-x"

    maltaca latin harfleriyle yazıldığından, arapçanın kendine has olup latin yazısı ile gösterilmesi pek mümkün olmayan sesleri ifade edebilmek için bazı harfler ya latin alfabesinde kullanıldıklarından farklı kullanılmışlar ya da modifiye edilmişlerdir.

    misal ki:

    c: ç olarak okunur. (ki genelde yalnızca italyancadan gelen sözcüklerde kullanılır.)

    g (üzerinde bizim yumuşak g'ye benzeyen bir nokta bulunan g): c okunur. maltacayı mısır arapçasından ayıran en temel özellik belki de budur. çünkü mısır arapçasında c ya da j sesi bulunmaz, bütün cim'ler g okunur.

    h (büyük h harfini iki dikey çizgi arasında bir yatay çizgi olarak düşünürsek bu iki dikey çizgi arasında iki paralel yatah çizgi olarak gösterilir): arapçadaki "ha" sesine karşılık gelir. örneğin beş anlamına gelen "hamsa" sözcüğü bu h ile yazılır.

    j: y okunur

    gh: arapçadaki ayn sesinin karşılığıdır. örneğin "x'ghamlet?" (o -kadın- ne yaptı?) soru cümlesi "ş'amlet" okunur.

    q: arapçada "kaf" ile gösterilen sesleri göstermeye yarar.

    x: arapçadaki şin*e karşılıktır.

    z (üzerinde nokta olan z) slav dillerindeki c gibi, türkçede fatsa sözcüğündeki ts birleşimi gibi bir sese karşılık gelir. genellikle italyan kökenli sözcüklerde bulunur.

    maltacada, tıpkı arapçadaki gibi artikel (tanımlık, harfitarif) bulunur. ve arapçadaki kameri ve şemsi harf düzeni burada da bulunur. yani, c, d, n, r, s, t, x, z, z(noktalı olan) dışındaki harflerin önüne gelen artikel il- dir. ancak bu harflerden önce gelirse o harfe dönüşür ve ic-, -id, -in, -ir v.s olur.

    soru zamirleri fasih arapçayla değil de levant* arapçasıyla aynıdır.*

    çoğul yapma işi ikil yapma ve çoğul yapma şeklinde kendini gösterir. örneğin hafta sözcüğü "gimgha"* olarak gösterilirken, "iki hafta" gimaghtejn* olarak gösterilir.
    çoğul ise içten yapılan çoğul ve ekle yapılan çoğul olarak ikiye ayrılır.

    fiiller 9 farklı kalıpla çekime girerler. karışık işlerdir, anlatmayayım şimdi, canınız sıkılmasın.

    dünyanın yaşayan en güzel dillerinden biri olmasına rağmen, çok az kişi tarafından konuşulduğu için çok ihmal edilmiş bir dildir.

    ve evet, merhaba yerine "merhba" derler.
  • dinleyince insana italyanca soslu arapca gibi gelen dil.
  • maltalıların konuştuklarını anlamanızı istemediklerinde kullandıkları dil. özellikle otobüs şoförleri suratınıza bakıp çok yapar bunu.

    onun dışında yerini ingilizce'ye kaptırır zaten.
  • malta'nin ana dili ve ingilizce'yle beraber iki resmi dilinden biri. toplamda 30 harften olusuyor, diger alfabelerde olmayan bazi ozel karakterler barindiriyor.

    http://birkucukulke.com/maltaca/
  • fenike dilinin italyanca ile bezenmiş versiyonu.

    arapça ile benzetilmesi doğaldır zira kendisi de arapça gibi bir sami dilidir. aynı dil ailesinde olan dillerinde kelimelerinin ve yapılarının aynı ve benzer olması gayet normaldir. aynı kelimeleri ibranice'de de, süryanice'de de bulmak gayet mümkündür. özbekçe ve türkçe gibi.

    maltalı bir arkadaşım cep telefonuyla konuşan bir tunuslu'nun konuşmalarının bir çoğunu anladığını ama diğer arapların özellikle körfez arapları'nın konuştukları arapça'tan hiç bir şey anlamadığını söylemişti.

    tabi bir akdeniz-avrupa ülkesi olduğu için oraya turist olarak giden türklerin "welcome to san lucia" tabelasının altında "merhaban san lucia" yazmasını görmesiyle dumura uğrarlar.

    daha aklımda olmayan bir çok kelime türkçe ile ortaktır. mesela kitap gibi kelime gibi. bunlar pek şaşırtmaz ama markete gittiğinde gayet hoş giyimli maltalı bir teyzenin salatalığı gösterip "heyar" demesi adamı kıs kıs güldürür.