şükela:  tümü | bugün
  • 12 000 sene once guney amerika da sili ve arjantin yorelerinde yerlesmis auracanos kabilesinden gelme yerli halkidir. mapu "yurt" che "insan" (yurt insani) anlamina gelen mapuce'lerin lisani mapudungun dur. (yurt dili) anlamina gelir.
  • inka ve ispanyol egemenligine yenilmeyen,hak ve hurriyetlerini gunumuze kadar savunan kabile.
  • patagonya'da, ozellikle neuquen civarinda yerlesiktirler.

    ufak parcalardan olusmasi ve sikir sikir olusuyla biraz turkmen takilarini andiran, cok guzel, el isi gumus takilari vardir. bu takilar, yerli nufus neredeyse tamamen yok edildigi icin, diger bircok latin amerika ulkesinden farkli olarak geleneksel el sanatlari pek bulunmayan arjantin'in bu konuda yuzunu agartir. gerci hem adamlarin kokunu kurut, hem de bilumum turistik dukkanlarda elislerini satip, eh bu da bizim kulturel mirasimiz diye ustune kon, canini nasilsa kurtarabilmis ufacik bir yerli nufusun varligini paraya tahvil et, olmuyor tabi...

    ayrica (bkz: yamana) (bkz: aymara) (bkz: selknam)
  • patagonya yerlileri. ''mapu'' toprak, ''che'' insan demek onlarin dilinde. yani mapuche topragin insanlari demek oluyor. birkaciyla denk gelip, sohbet etmistik. varlar ama sayilari oldukca azalmis. cocuklar okulda, arjantin'de castellano dedikleri ispanyolca ile mapuche'lerin dili olan mapudungun'da egitim aliyorlarmis. anadilde egitim ne guzel bir sey tanrim, diy mi.

    yasama alanlari ise soyle: http://upload.wikimedia.org/…n/9/99/mapuche_map.jpg
  • (bkz: galvarino)
  • şili'nin güneyinde ülkenin %5'ini oluşturan bir halk. halen haklarını kazanmak için mücadele ediyorlar. şili hükümeti ise halen onları bir teröristmiş gibi görüyor. en son camila vallejo'nun çağrısıda onlara atıftı. geçmiş aylarda hükümetin onları anti-terör yasasından yargılamak istemesine dair bir haber: http://www.plturkce.org/…se-buyuk-tepki-haberi-5028
  • şili'de aracunia bölgesinde yaşarlar.

    tekniklerini benimsedikleri ispanyollara 16.yy'dan itibaren bela oldular. 1553’te conquistador valdivia’yı yenip öldürdüler. 1598’de ispanyolları kuzeye kadar kovaladılar. 17. ve 18.yy boyunca, sömürgeleştirilen güney şili için gırtlak gırtlağa savaştılar. taa 19.yy’ın 2.yarısında pes ettiler. "ben anti-militaristim" denilemeyecek kadar militarist insanlardır. yarı göçebedirler. sadece göçebelikler yarımdır, sözleri insanlıkları tamdır. biraz ilkeldirler, ilkel tarımla uğraşırlar. ama bağnaz değildirler. kendilerine has bir yaşam biçimleri vardır. kalender bir şefin yönetiminde küçük klanlar halinde yaşarlar. kah lama yetiştirir, kah avlanır, kah balık tutarlar. çömlek, sepet, dokuma işleri de ellerinden gelir. iyi deri kıyafet yaparlar. ağaç işçiliği yaparak geçinen artist mapuche de az değildir. şili’de kendilerine ayrılmış topraklarda ömür doldururlar.
  • şili polisinin 24 yaşındaki bir mapuche gencini öldürülmesinden sonra eylemlere başlamış olan yerli halk. şili basınına göre gencin öldürülmesinden sonra mapucheler yaşadıkları bölgelerde kolluk güçlerini protesto etmek amacıyla 100'ün üzerinde saldırı gerçekleştirmiş.

    mapuchelerin meselesi ortadoğulular için bilinmedik bir hikâye değil. anayasada yerli halk olarak kabul edilmekle beraber özerklik istiyor. şili'de dönem dönem hükümetler, sorunun çözümü için 'müzakere' sözü verse de ciddi bir gelişme yok ve sağcı iktidarlarla beraber de mapucheler üzerinde uygulanan devlet terörü artıyor. son olarak; şili hükümeti kolombiya ve abd'de kontrgerilla eğitiminden geçen bir asker grubu kurmuş ve mapuchelerin bölgesine göndermiş. gerisi de bilindik hikaye; sivillere yönelik gayri-resmi devlet şiddeti ve ölümler.