şükela:  tümü | bugün
  • erich fromm'un 1961 yilinda yazdigi bir kitaptir.

    o siralar amerikada yasayan ve universite ogretim gorevlisi olan eric fromm'un amerikadaki marx uzerine bilgi boslugunu gorup yazdigi bir kitap. kendi dusunce yapisini olustururken talmud, incil ve freud gibi kaynaklarin yani sira karl marx'in görüslerinden de oldukca yararlanan fromm, marx'in amerikada hic taninmamasi veya yanlis ve carpik bir bicimde sunulmasi nedeniyle yazmis oldugu bir kitapmis, yayincinin (aydin aritan) onsozunde belirttigi üzre.aydin aritan'in on sozunde marx'i mesihlestirdigini, peygamberimsi bir havada msitiklestirdigini belirtsede yapilan sadece ekonomizm ile marksizm arasindaki kalin cizginin netlestirilmesidir. tarihsel materyalizme dogru bir bakis acisi getirmesidir.

    bu kitabi yayinlamasina ragmen marksist veya komunist olmayan fromm'un bir süre bu ideolojiye yakin olarak goruldu. oysa bu yayinladigi kitap marx'in humanist yonunu aciga cikarmak istemesinden baska bir sey degildir. daha da ileri giderek, rus devrimini marksist bir devrim olmadigini, sosyalizmin kapitalist bir uygulamasi oldugunu belirtmistir. bu sebeble marksistler tarafindan elestirilmistir.

    fromm, marx'a gore sosyalizmin ana hedefi, insanlarin emansipasyonu, yani özgürle$meleridir. bu özgürle$me ise, insanin diger insanlar ve doga ile giristigi üretici bir iliski sonucunda ortaya cikan 'kendini gerceklestirme' süreci ile ayni anlami tasir. marx icin sosyalizm, bireysel kisiligin gelisimi anlami tasimaktadir.

    kitabin arka kapaginda ise sunlar belirir;

    marx'in asil hedefi, insanlari, ekonomik ihtiyaclarin dogurdugu baski ve bagimliliktan (yani yabancilasmadan) kurtarmaktir. böylece insanlar, bir insan olmanin onurunu ve bütünselligini yeniden kazabilirler.

    dünyadaki genel uygulama icinde, insanlar sosyalizmi de kapitalist bir anlayis ile uygulamaya koymuslardir. onlar icin sosyalizm (ya da komunizm) insani acidan kapitalizmden farkli bir toplum duzeni degil, isci sinifinin daha yuksek bir sosyal duzeye getirilmeye calisildigi baska bir kapitalizm bicimidir.

    oysa marx'in amaci bu degildir. o insanlarin kendileri, diger insanlar ve doga ile butunlesmelerini, bir uyum icerisinde girmelerini ister ve 'gercek' insanin özelliklerini su bicimde dile getirir.

    'ne kadar azsan,
    yasamini ne kadar az görkemli kurmussan,
    o kadar coksun demektir ve
    görkemsiz yasamin da o denli buyuktur..

    aritan yayin evi, marx'in insan anlayisi /eric fromm
  • " .. ama bütün bunlarin yani sira kapitalist ulusal(klasik) iktisat biliminin 'ne kadar dünyevi ve ihtiras dolu görünürse görünsün, yine de gercek bir ahlak bilimi hatta insana en yakin bir bilim dali oldugunu da farketmisti. ona göre "bu bilimin ana ögretisi; kendinden, hayattan ve tüm insani ihtiyaclardan vazgecmek geregi üzerinde yogunlasir: ne kadar az yemek yersen ve icersen, nekadar az kitap satin alirsan,ne kadar az tiyatroya,baloya ya da lokantaya gidersen, ne kadar düsünürsen,seversen ve kuramlar gelistirirsen, ne kadar az sarki soylersen, resim yaparsan yahut ne kadar az savasirsan, o kadar cok tasarruf etmis olursun.boylece hicbir seyin kemirip eskitemeyecegi ve dolayisla da yok edemeyecegi bir servetin birikir. iste bu, senin kapitalindir. sen ne kadar az olursan, hayatini ne kadar az disa vurursan, o kadar cok seye sahip olursun.vazgectigin hayatin o kadar "cok" olur.boylece yabancilasan icsel dogandan da o kadar cok tasarruf etmis, onu yabancilasmaktan o kadar cok korumus olursun.ulusal(klasik) iktisatcilarin senin hayatindan caldiklari hersey, sana para ve zenginlik olarak geri donmekte, bu arada yapamadigin her seyi de paran senin yerine yer, icer, baloya ya da tiyatroya gider; sanattan, bilimden, tarihi degerlerden, siyasal iktidarlardan anlar, seyahat eder. iste paran, bunlarin tümünü sana sunabilir ve satin alabilir.demek ki bu, gercek bir sermaye, baska bir deyisle, gercek bir imkanlar bütünüdür. buna ragmen para, kendi varligi disinda hicbir seyi üretememekte ve ancak kendisni satin alabilmektedir.cunku zamanimizda hersey paranin bir kulu ve oyuncagi haline gelmistir.öyle ya, bir güce sahipsem eger, ona bagli olan bütün kullara da sahip olmus olurum. ama ayni zamanda güc bende oldugundan, hicbir seye ihtiyacim da kalmaz.demek oluyor ki, bütün istek ve faaliyetler, sahip olma hirsi icinde eriyip yok olacaklardir"
  • erich fromm'un marx'a dair toplumda yaygın hale gelmiş yanlış anlaşılmaları düzeltmeye çalıştığı eseri. onun yabancılaşma, bilinç, maddecilik gibi konularla ilgili görüşlerine değinirken fromm sık sık kendisinin de yakından ilgilendiği ve hatta bir eserinin de adı olan 'sahip olmak veya olmak' meselesinden bahseder. bunlara ek olarak varoluşçuluk ve marksizm ilişkisinden bahsedilen ilginç bir kısım da vardır kitapta. marx'ın hümanist yönünü de sıkça vurgular fromm.

    kitaba dair ufak bir yazı.
  • homo faber'dir , yani yapan eden çalışan insan. aristoteles'in homo sapiens'i sadece bilir ama bildiklerini uygulamaya geçirmez. marx için önemli olan pratiktir.