şükela:  tümü | bugün
  • "yargılama" anlamına gelir.

    ıstılahi manada ise, islam tarihindeki ilk engizisyon örneğine atıfta bulunur:

    --- hadiselerin özeti ---

    mu'tezile mezhebini resmi kılmak isteyen abbasi halifesi me'mun'un, dönemin alimlerini ilgili mezhebin perspektifini ve özellikle de kuran'ın mahluk olduğu yönündeki görüşü kabule zorlamaya başlar. 833 yılına gelindiğinde ise, aksi fikirlerin ifadesini yasaklar.

    alimler, mahkemelere çağrılır ve bir dizi konuda fikirleri sorgulanır. devletin duymak istediği düşünceleri ifade edenler serbest kalırlar. kendi muhalif fikrinde ısrarcı olanlar ise, işkence ve hapisle cezalandırırlar. (ahmed bin hanbel bu ikinci gruptakiler içinde muhtemelen en çok anılan isimdir.)

    me'mun'un ardından, müteakip halifeler mu'tasımbillah ve vasık da ilgili uygulamaları sürdürür. 15 yıl devam eden mihne uygulaması, halife mütevekkil döneminde sona erer.

    --- hadiselerin özeti ---

    kuran'ın mahluk olup olmadığı tartışması, basit gibi görünse de, hem teolojik hem de siyasi açıdan önemlidir. şöyle ki, şayet kuran belli bir dönemde belli bir topluma hitap eden bir kitap ise, bu durumda onu "allah katında bulunan ezeli ve ebedi bir metin" olarak görmek zorlaşır. zira, kutsal kitabın belli bir yer ve zamana göre vahyedilmiş olması, peygamberin başka bir zamanda başka bir topluluğa gönderilmiş olması durumunda ortaya başka bir kuran çıkacağı anlamına gelir.

    kuran'ın mahluk olması, dini hükümlerin bağlamlarına göre değerlendirilmesine (ve bu değerlendirmeler doğrultusunda yeni rasyonel hükümlere varmaya) kapı açar. bu, (geçerliliğinden bağımsız olarak) siyasi iktidarın da işine gelen bir yaklaşımdır. zira, dini hükümlerin pragmatik kaygılarla tevil edilebilmeleri böyle bir yaklaşım ile daha kolaydır.

    mihne hakkında daha detaylı bilgi için bkz.: http://en.wikipedia.org/wiki/mihna

    --- bir soru ---

    şayet kuran belli bir dönemde belli bir topluma hitap eden bir kitap değil ise, peygamberin başka bir zamanda başka bir topluma gönderilmesi durumunda (sözgelimi) tekvir suresi yine bu kitapta yer alacak mıydı?

    --- bir soru ---

    ana tema:
    (bkz: islam /@derinsular)
2 entry daha