şükela:  tümü | bugün
  • dilimize fransızca dan geçmiştir.

    (bkz: milliard)
    (bkz: dallama fransızlar)
  • orta anadoluda: millar
    örn:
    -10 millara doğan almış la, 98 modelimiş
    --essak mı la
    -he amına goyim
  • saçma bir şekilde kısa ölçeğe uymadığı halde kullandığımız uzun ölçek 1000 milyon adı. sayılar uzun ölçekte milyon, milyar, trilyon, trilyar, katrilyon... sıralamasında giderken, kısa ölçekte milyon, bilyon, trilyon, katrilyon sıralamasında devam eder. milyon, milyar, trilyon, katrilyon diye giden bir tek biz mi varız bilmiyorum, ama öyleyse şaşırmam. ne olduğunu anlamadan ithal ettiğimiz tonlarca şeyden sadece biri bu milyar.
  • türkçede ve daha peeek çok farklı dilde garip bir pozisyonda asılı duran kelime...

    dünyada 10'un kuvveti cinsinden yüksek sayıları ifade etmek için kullanılan iki farklı ölçek sistemi mevuct; uzun ölçek ve kısa ölçek.

    bu iki ölçeklendirme şeması da milyon ifadesini baz alıyorlar:

    uzun ölçek; milyonu, milyon ile çarparak yeni terimler türetir -haliyle 'uzun'
    kısa ölçek; milyonu bin ile çarparak yeni terimler türetir -haliyle 'kısa'

    tamam, buraya kadar da bir sorun yok gibi duruyor değil mi? fakat sorun, bu ölçeklendirme sistemlerinin aynı terimleri kullanmasında!
    yani kısa ölçeğe göre trilyon teriminin sayısal değeri ile uzun ölçeğe göre trilyon teriminin sayısal değeri farklı!

    neden?
    çünkü iki sistem de benzer latince temelli ifadeleri baz alıyor;
    bi- iki,
    tri- üç,
    quad- (tr. kat-) dört,
    quint- (tr. kent-) beş
    vb...

    yani eğer sayının kuvveti x^2 ise bi-x, x^3 ise tri-x gibi terim kullanılıyor:
    kısa ölçekte = 1.000x1.000^3 = tri-llion = 1,000,000,000,000
    uzun ölçekte = 1.000.000^3 = tri-llion = 1.000.000.000.000.000.000
    ölçeğe göre trilyon kelimesinin sayısal değeri değişti, fakat ikisi de bir sayının 3'ncü kuvvetli ile ilişkili olduğundan tri- ön ekiyle oluşturulmuş trilyon terimi ile isimlendirilmişler.

    her şey tamam da milyar ne alaka?
    malum 'uzun' ölçekte sayılar arası farklar da 'uzun' olduğu için, ara isimlendirmeler lazım. uzun ölçeğe göre milyon ile bilyon arasında 'milyar' var.
    ancak uzun ölçekteki milyar terimi ile kısa ölçekteki bilyon terimi aynı sayısal değeri ifade ediyor!

    kısa ölçek 1,000 × 1,000^2 = bilyon = 1.000.000.000
    uzun ölçek 1,000 × 1,000,000^1 = milyar (bin milyon) = 1.000.000.000
    görüldüğü üzere uzun ölçekteki milyar terimi, kısa ölçekteki bilyon teriminin sayısal değeri ile eşit.

    dünyada, kıta avrupası uzun ölçeği kullanıyor. haliyle; milyon, milyar, bilyon, bilyar, trilyon, trilyar... şeklinde gidiyor sayılar. kıta avrupası içinde ne dikkat çeken ülke ise fransa! -tekrar değineceğim

    birleşik krallık, amerika ve türkiye gibi pek çok kimi ülke ise kısa ölçeği kullanıyor, haliyle; milyon, bilyon, trilyon, katrilyon, kentrilyon... şeklinde gidiyor.

    fakat!

    türkiye'nin dahil olduğu; ön asya, kuzey afrika ve orta asya coğrafyasındaki ülkelerin büyük kısmında kısa ölçek kullanmasına rağmen aynı zamanda milyar ifadesi de kullanıyor. yani bulgaristan, kazakistan, azerbeycan, rusya, ırak, mısır, tunus vb. ülkelerde ifadeler; milyon, milyar, trilyon... şeklinde gidiyor. bilyon demek yerine, milyar deniyor!

    tekrar soralım, neden?

    buna farklı cevaplar verilebilir, uzun ölçek kullanan fransızlar'ın etkisi olduğu iddia edilebilir. malum bir dönemin lingua franca'sı fransızca idi ki antrparantez bu dönemde birleşik krallık da uzun ölçek sistemini kullanıyordu!

    yine de ben daha pratik ve fonetik temelli bir neden öne süreceğim; b ve m konsonantlarının, 'dudaksıl' olmalarından dolayı karışabilmeleri.
    milyon ve bilyon terimleri, sesletildiği zaman duruma göre karışabilirler. hayatınızın bir döneminde mutlaka b sesini m ya da tersine, m sesini b şeklinde işitmişsinizdir. (eğer bu konuda şüpheleriniz var, korece dinleyiniz.)
    türkiye ve yakın coğrafyasındaki ülkelerde

    işte... olay bu. amerika ve birleşik krallık kısa ölçeği kullanıyorlar ancak bilyon terimi yerine başka bir terim tercih etmiyorken, türkiye ve daha pek çok ülke kısa ölçek kullanmasına rağmen bilyon kelimesi yerine milyar kelimesini tercih ediyor. zira kısa ölçekteki bilyon terimi ile milyar terimi aynı sayısal değere sahip.