şükela:  tümü | bugün
  • elbrus'u vatan bellemiş karaçaylıların elbrus'a verdikleri isim. ulu, kutsal dağ demek (mingi-mengü-bengi, tav-dağ). tolstoy da karaçaylıları bu dağla anmış "mingi tav'ın eteklerinde, kimseye zarar vermeden, kendi emeğiyle yaşayan bir halktır karaçay" demiş.
    aynı isimde çok da güzel bir türküleri var.
    (bkz: orta asyadan balkanlara türk dünyası müzikleri)
  • elbruza cerkeslerin verdigi isim ise oshamafe dir
  • (bkz: elbruz)
  • adige-kabardeyler'in kendi dillerinde nurlu dağ anlamına gelen oşhamafe adını verdikleri elbruz'a karaçay-malkarlılar'ın verdikleri isimdir.

    mingi tav karaçay-malkar dilinde “ebedi, sonsuz dağ” anlamına gelir.bu isim binlerce yıldan beri elbruz dağını bir tanrı kabul eden karaçay-malkar halkının eski şamanist inançları ile ilgilidir.
  • adına ne şarkılar, şiirler yazılmıştır.
  • ayna grubunun ceylan adlı şarkılarının müziği mingitav adlı karaçay türküsü ile aynıdır. oldukça etkilyici bir türkü mingitav, dinlenmesi tavsiye olunur.
  • karaçayca sözleri ve türkçe çevirisi şu şekildedir;

    sen kökge cete miyikse /sen göğe ulaşacak kadar yücesin
    kafkaz tavlanı içinde /kafkas dağlarının içinde
    miyala kibik cıltıray /cam gibi parıldayarak
    kanga buzlarıng üsüngde /ağaç gibi buzların üstünde

    üsüngde bardı ak tonung /üstünde vardır beyaz kürkün
    sen cay da kış da kiyese 7sen yaz-kış giyiyorsun
    kün buzulurga tebrese /hava bozmaya başlasa
    boran eterge süyese /fırtına çıkarmayı seviyorsun

    kün aruv çuvak turganlay /gün güzel ve berrak iken
    tohtamaydı boranıng /fırtınaların dinmiyor
    cay da kış da erimeydi /yaz-kış erimiyor
    üsüngdegi buzlarıng /üzerindeki buzların

    karnı buznu ciyuvçu /karı ve buzu toplayan
    başınga bulut konuvçu /başına bulut konan
    tögereginge (ciyilıp) basınıb /etrafına (yığılıp) doluşup
    tavlula karab toymavçu /dağlıların bakıp doyamadığı

    senden sora kaysı tavdu /senden başka hangi dağdır
    aruvluk bila bay bolgan /güzelliği ile zengin olan
    başı kış bolub, beli caz bolub /zirvesi kış olup, yamaçları bahar olup
    eteklerinde cay bolgan /eteklerinde yaz olan
  • bir tavlunun her sabah kalktığında karşısında gördüğü, kokusunda ölmenin, dökülecekse kanın karında karışmasının istendiği mingi tav.
  • şarkı olanı birkaç farklı şekilde söylenir.

    yaygın olarak bilineni/söyleneni (** / **) haricinde şu da vardır:

    https://www.youtube.com/watch?v=juj8hyqglg8*

    sen kökge cete miyikse
    uvak tavlanı içinde
    miyala kibik cıltıray
    kaña buzlarıñ üssüñde

    sen culduzlaga canaşa
    kalganla senden alaşa
    kiyimiñ aryu caraşa
    kalay seyirse tamaşa

    çıñ alga saña tañ ata
    çıñ artda senden kün bata
    sen kiyiz börknü agarta
    etegiñ caşıl katapa

    senden sonra kaysı tavdu
    aryuluk bla aytılgan
    başına bayrak tagılgan
    beline güren tartılgan

    senden sonra kaysı tavdu
    aryuluk bla bay bolgan
    başı kış bolup beli caz bolup
    eteklerinde cay bolgan

    üssüñde bardı ak tonuñ
    sen cay da kış da kiyese
    kün buzulurga tebrese
    boran eterge süyese

    tögeregiñde togay otlayla
    altın müyüzlü kiyikle
    seni başıña çıgalla
    bögekle bla cigitle

    maskvadan kursavayla
    kelib seyirge karayla
    kaynab çıkgan gara suvlarıñ
    avruganlaga carayla

    ---

    tam hali ise şudur:

    sen kökge cete miyikse
    kavkaz tavlanı içinde
    miyala kibik cıltıray
    kaña buzlarıñ üssüñde

    üssüñde vardı ak tonuñ
    sen cay da kış da kiyese
    kün buzulurga tebrese
    boran eterge süyese

    kün aryu çuvak turganlay
    tohtamaydı boranıñ
    cay da kış da erimeydi
    üssüñdeki buzlarıñ

    tögereniñde togay otlayla
    altın müyüzlü kiyikle
    seni töppeñe çıgıvçandıla
    bögekle bla cigitle

    kiyik buvlarıñ öküredile
    koñuravlanı kakgança
    cuguturlarıñ turuşadıla
    atlıla çarsha çabhança

    kaplanlarıñ aslanlarıñ
    bugoylarıña kirelle
    pokunlarıñ gucarlarıñ
    adam cıyınnı bilelle

    ayuleriñ muruldaydıla
    şındık çegetni içinde
    börüleriñ kalkıydıla
    koylanı köre tüşünde

    kök caşnasa sızgıradıla
    etekleriñ cel ete
    menden küçlü cokdu deb
    kesiñ kesiñe köl ete

    kaplanlarıñ karab turalla
    beklege kirib mıñayıb
    borsuklarıñ tülküleriñ
    cuvuk barırga uyalıb

    kankazlarıñ kañkıldayla
    çın tavuklarıñ cırlayla
    kargalarıñ kark-kark ete
    mıllık tabmayın cılayla

    kögürünleriñ cüvüldeydile
    künüñ cıltırab kakganlay
    marallarıñ otlaydıla
    geleuv kırdıkga bathanlay

    çıpçıklarıñ çavkalarıñ
    buday ındırnı çöbleyle
    ararat bla kazbek tav*
    saña tügel cetmeyle

    ullu kuşla saña konsala
    üyle kibik karaşıb
    cur tekele cıgılsala
    sürüvlerinden acaşıb

    küz artında turnalarıñ
    avub ketelle teñizde
    kışha hazır boluguz deb
    esgertivçense sen bizge

    senden sora kaysı tavdu
    aryuluk bla bay bolgan
    başı kış bolub beli caz bolub
    eteklerinde cay bolgan

    mingi tav bla kazbek tav
    aragız aryu cibek av
    sen kiyiz börknü agarta
    etegiñ caşil katapa

    sen culduzlaga canaşa
    kalganla senden alaşa
    birbirigizge karaşa
    kalay seyirsiz tamaşa

    buznu karnı cıyıvçu
    başıña bulut konuvçu
    tögeregiñe basınıb
    tavlula karab toymavçu

    kış aylanı boranısa
    cay aylanı salkını
    cumuşaklık etmeseñ
    incitirikse halkıñı

    kesin begitmey çıkganña
    başha bolmay bir cavsa
    cav duniyanı başında
    em belgili bir tavusa

    söz: ismail semenov*
  • mingitav, mengü dağ, ebedi dağ. on yıllar sonra bir gün çocuklarımı, torunlarımı alıp tırmanacağım dağ. "ankara'dan kursavayla / kelip seyirge karayla / kaynap çıkgan kara suvların / avruganlaga carayla" diye el ele tutuşup ölümsüz dağın ölümsüz türküsünü söyleyeceğiz.

    https://www.youtube.com/watch?v=tks6senw-58

    sözleri ve türkiye türkçesi