şükela:  tümü | bugün
  • malum harf uygulamasından dolayı derdimi pek anlatamadım sanırım ama konu olarak kendisine mitolojiyi seçen ve buna örtük bir biçimde modern bir okuma getiren 10 başarılı filmi ele aldım.

    spoiler içerebilir:

    -matrix , the man from earth ve cool hand luke (isa)

    -magnolia, starwars gibi hamlet'i ele alan

    -stay veya what dreams may come gibi bilinene aleni cehennem temalı filmleri almadım.

    -şeytan konusunda sağlam bir liste yaptığıma inanıyorum o yüzden kendimi de tekrar etmeden gözden kaçabilecek filmleri listelemeye çalıştım.

    -gişe mitoloji filmlerini hiç ele almıyorum zaten.
    ben pek belli olmayan filmleri seçmeye çalıştım. film listesinin sonunda da kutsal kitaplar ve mitoloji benzerliğini ele aldım:

    1- mia aioniotita kai mia mera

    yazarın dantevari şekilde önce cehennem sonra cennete yolculuğu. virgil ve beatrice misali yanında olan karakterler, savaşın yıkımın getirdiği cehennem havası araf benzeri sınırlar.

    2- una pura formalità
    yönetmen koltuğunda giuseppe tornatore, başrollerde gerard depardieu ve roman polonski. modern bir cehennemde sorgu halinde. mekanlar atmosfer son derece rahatsız edici türden. yazar buraya nasıl ve neden gelmiştir. neden kurtulamaz, ne yapmıştır? welles'in davası gibi şok edici bir film.

    3- bab'aziz
    birazda doğu mitolojisi, çölde ilerleyen kör derviş bab-ı aziz ve torunu ısthar. anlatılan öykülerden isimlere hatta kullanılan meyvelere kadar hep mitoloji göndermeleri var.

    4- the big kahuna
    babanın etrafında tplanmış, büyük oğul (şeytan), babanın gözdesi küçük oğul (isa) ve arabulucu bir peygamber. tek mekan filmi. kullanılan çatal bile şeytana gönderme içeriyor. alegorik bir biçimde melek, şeytan ve elçinin işlendiği başarılı bir film.

    5- an ınspector calls
    bir intiharın üzerinden üst-alt sınıf eleştirisi yapan inançlı bir film. müfetiş karakteri, yerine göre vicdan azabı ya da cebrail yerinde göre prometheus yerine göre de azrail. hatta abartıp israfil bile derim çünkü aile, intihar olayı olmadan bunu bilip karakolu ve hastaneyi arıyorlar ve kızın günlüklerinin çıkması üzerine aile üzerinde kesin bir kıyamet çökecek. israfilin sur'u da telefon sesi olabilir.

    6- barton fink
    coen kardeşlerin en güzel işlerinden. cehennem olarak hollywood'taki bir motel odası ele alınmış. elinde mızrakla yazarın başında bekleyen iblis film yapımcısı. moderniteye göre şekil değiştiriyor. bir diğer iblis komşusu ve tek kurtuluşu bir imge, bir imaj.

    7- reconstruction
    film orpheus ve eurydice hikayesinin modern yorumudur. orpheus aşık olduğu eurydicenin yılan tarafındansokulup ölmesinin arkasından hadese (ölüler diyarı) gider. herakles dışında oraya gidip sağ dönen olmamıştır. hadesin karşısına çıkıp sevdiğini geri götürmek istediğini söyler. hades kabul etmez bunun üzerine orpheus çok iyi kullandığı müzik yeteneğiyle hadesi büyüler.(apollonu-sanat tanrısı- bile müzikte alt ettiği bilinmektedir)
    hades sevdiği kadının peşinden geleceğini ama tek şartının orpheusun arkasına bakmaması olduğunu söyler. orpheus yola koyulur arkasından da eurydice. lethe'yi styx'i geçerle ama eurydicenin ayak sesi hiç gelmez tam hadesin çıkışında merakına yenilen orpheus dönüp arkasına bakar ve eurydice yok olur gider. filmde ki metro sahnesi bu durumu anlatıyor. seçim yaptığın zaman arkasında durmalısın önüne bakarken aynı zamanda arkana bakmamalısın yoksa 2 zamanı, fırsatı da yitirirsin.

    8-adams æbler
    elma seçimiyle bile farklı farklı mitik eleştiriler içeren film. papazın ismi adam yani adem. filmin özeti şu şekilde: hapisten yeni çıkan neo-nazi adam, topluma hizmet etmek üzere papaz ıvan'ın yanına gönderilir. ıvan ona kilisenin önündeki elma ağacının meyveleriyle bir elmalı kek pişirme görevi verir. bu arada elmalar kuşların, solucanların ve şimşeklerin saldırısına uğrar. ıvan, şeytan tarafından sınandıklarına inanır. adam ise tanrı tarafından sınandıklarını düşünmektedir, çünkü belki de kötülük diye bir şey yoktur.

    ama asıl ele alınan hastalık, çile ve acılaryla sınan eyüp peygamberin hikayesidir.
    (bu filmi beğenen leviathan a da baksın)

    9- le tout nouveau testament
    tanrı, isa ve kızı hakkında ilginç bir modern yorumlama daha çok parodi diyebiliriz ama başarılı bir film. yorumlamalar farklı.

    bu filmi beğenen jésus de montréal e baksın.

    10- the decalogue ya da voksne mennesker

    iki filmin de merkezinde 10 emir var ikisi de buz gibi soğuk coğrafyadan çıkmış, biri sizi buz tuttururken biri içinizi ısıtıyor.

    mitoloji din benzerliği (eleştirenler olur diye not mitolojik hikayeler zamanla kutsal kitaplarda kendisine değişik isimlerde benzer hikayelerle yer bulmuştur)

    bölüm 1
    bölüm 2
    türkçe

    mitolojide zeus gibi dinde tanrı olurken(hristiyanlıkta lord diye geçer ve kendisinden he diye söz edilir. bu da zeus gibi eril olduğu anlamına gelir)

    oğul mitolojide herakles (herkül), dinde ise jesus (jesus ya da moses) olmuştur.
    oğulların ya da mit yarı tanrılarının da kendisini kanıtlamak için görevleri vardır.
    isa gibi herakles de kendisini babasına kanıtlamak zorundadır.
    ikisinin de doğumu mucizevidir.
    ikisinin de doğumun da kopuşlar,
    kıskançlıklar olur ikisi de ihanete uğrar.

    yaradılış

    yaradılışa baktığımızda insanlar ikisinde de kilden yaratılmıştır (prometheus bir gün, yine kilden insana ait bir çok kafa, kol bacak yapıyordu.)

    şeytan/lucifer: şeytan ise ademoğlunu kıskanan kötüye dönen ve düşen melekken, y.mitolojisinde şeytan (hayatını kurtarmasına rağmen) kardeşi zeus'un üstünlüğünü kabul etmek istemeyen hades'tir. dinde ise topraktan yaratılanın üstün olması kabul edilmez.
    ikisi de cehenneme gider ve kötülerin gideceği yer burasıdır. bekçileri hades/şeytan'dır.
    hades ve şeytan inanları kötü yola düşürmeye çalışır.
    ateş ikisi için geçerli hammadedir (yaradılış ve cehennemin yapısı)

    meleklere kısaca bakarsak:

    ölüm

    dinde azrail (samael), mitolojide ise mireler'dir ( moiralar) clotho (döndüren), lachesis (bölüştüren) ve atropos (kaçınılmaz olan) insanın doğumundan itibaren başına bağlı olan kader ipini zamanı geldiği zaman keser. dinde de azrail vadesi dolanın canını almak için elinde orakla belirir. (orak aynı zamanda kronos'la ilintilidir. hasat-ölüm zamanı ve iğdiş edilme)
    (thanatos ölüm meleği olarak geçer ama can alma olayından çok insanoğlunun karanlık yönünü harekete geçirir. bir diğeri için (bkz: uriel))

    haber

    dinde, cebrail (gabriel) vahiy getirmek için görevli melektir, şekil değiştirir, elçidir. mitolojide ise ismi hermes'tir. ikisi de kılavuzluk görevini üstlenir. ikisinin de şekil değiştirme hadiseleri olmuştur.

    doğa

    doğa olaylarına yön veren, mevsimleri değiştiren, meteorolojik olaylardan sorumlu melek dinde mikail'dir (michael/archangel) mitolojide ise demeter mevsimlerden, doğadan sorumludur. (hristiyanlık ve yahudilikte mikail'in görevleri daha da fazladır)

    kıyamet/kehanet

    israfil kıyamet zamanını bildirecek ve sur'u üfleyecektir. mitolojide karşılığı ise apollon'dur. müzik tanrısıdır ve kahindir. bilme yetisini başka canlılara da iletebilir.

    dinde ve mitolojideki benzer temalar, objeler, hayvanlar:

    elma

    dinde adem ve havva'nın cennetten kovulmasına neden olurken, yunan mitolojisinde güzellik yarışmasında (paris'in yargısı) paris'in afrodite elmayı vermesi ile truva savaşı çıkmıştır. dinde ve mitolojide de günahı temsil ederken elma geçen bu iki hikayede felaket doğurmuştur.
    herakles’e, “dünyanın ucunda, güneşin battığı yerde, atlas’ın gök kubbeyi taşıdığı yerde bulunan bir bahçedeki ağaçtan elma alıp gelme görevi”verilmişti. (heraklesin 12 ödevinden biri)
    aynı zamanda masallarda da kullanılır. pamuk prensesi zehirleyen yine elmadır.

    yılan

    dinde şeytanın(lucifer) şekil değiştirip havva'yı kandırmak için kılığına girdiği hayvandır. şekil değiştirip günah işleme zeus'ta da vardır. boğa, kurbağa ve kuğu (şeytan ve zeus'un benzer kılıklara girdiği bilinir) gibi örnekleri vardır. kendi kuyruğunu yutan yılan (ouroboros ), hekimin ölümsüzlük iksirini içen yılan, hz. musa'nın asasını yılana döndürmesi, asası iki yılanla sarılı olan hermes, lacoon, medusa ve herakles'in görevlerinden birinde hep yılan geçmektedir.

    sabır

    eyüp, dinde şeytanın zulmüne dayanmak zorunda kalırken, mitolojide insana yardım ettiği için prometheus'ta benzer bir ısdıraba katlanmak zorundadır. kendisinin karaciğerini her gün yiyen kuşlarla cezalandırılmıştır. ateşi çalması ve insanı yaratması bakımından sinema ve edebiyatta önemli bir figürdür.

    nuh, ibrahim, yakup peygamber gibi çok fazla çelişik hikayeler var. mucizelerle açıklansa da bu konuda sağlam hukuğu olan birileri beni bilgilendirirse sevinirim.

    bu konudaki film önerilerim
    (bkz: dini sorgulatan filmler)
    (bkz: #57583237)
  • (bkz: onedio)