şükela:  tümü | bugün
  • minerallerin sadece renklerine şekillerine veya kristalleşmelerine göre sınıflandırılmalarını hazmedememiş mohs* adındaki avusturyalı bir bilimcinin* düzenlediği skalaya verilen addır. birden ona kadar derecelendirilmiştir.

    1. talk
    2. jips
    3. kalsit
    4. fluorit
    5. apatit
    6. mikroklin
    7. kuvars
    8. topaz
    9. korundum
    10. elmas
  • friedrich mohs, 1822’den beri kullanılan “mohs sertlik dizisi” yapmıştır. bu skala, 10 mineral içerir. sert mineraller büyük sayılarla, yumuşak mineraller küçük sayılarla gösterilir. skalada elmas en sert mineral olarak 10. sırada yer alır. talk ise en yumuşak element olarak 1. sıradadır.

    malzeme....................derece... simge.................gerçek sertlik
    elmas...........................10........(c)............................1500
    korendon......................9.........(al2 o3)......................400
    topaz............................8.........(al2 (sio4) (oh f)2.....200
    kuvars, agat..................7........(sio2).........................100
    feldispat (ortoklaz).......6........(k al si3o8)..................72
    apatit.............................5........(ca5 f (po4)3..............48
    fluorit............................4.........(ca f2).........................21
    kalsit, dolomit................3........(ca co3)........................9
    jips, antrasit, kayatuzu..2........(ca so4 2h2o)..............3
    talk, grafit, kaolin..........1.........(mg3 (si4o10) (oh)2)....1

    bazı maddelerin sertliği de skalaya göre şöyledir:

    tırnak.......................2.5
    altın-gümüş..............2.5–3
    bakır peni (penny)....3
    platin........................4-4.5
    demir........................4-5
    bıçak/çakı ağzı..........5.5
    cam..........................6-7
    demir piriti................6.5
    sertleştirilmiş çelik....7+

    bu skalanın mantığı da şudur: “sert olan bir madde, kendisinden daha yumuşak olan bir maddeyi, çizer ya da yıpratır”. skalaya göre tırnaklar 2.5, cam 6-7 ve bakır ve bozuk paralar 3 derecesinde sertliğe sahiptir.

    1 numara ile gösterilen talk, grafit, kaolin maddeleri tırnakla çizilebilir. 3 numara ile gösterilen kalsit, dolomit çakı veya iğre ile çizilebilir. 8 numara ile gösterilen topaz camı çizilebilir. zaten ondan daha sonra yer alan elmas ise, camcılarda camı parçalara bölmek için kullanılan alette bulunur. bu alete ismini de vermiştir.

    ölçümler ne kadar hassaslaşırsa hassaslaşsın, deneylerin sonuçları bir şeyi göstermiştir: elmas en sert maddedir. sertliği 1500 olan elmas’tan bir sonraki madde yakut’un sertliği 400’dür (neredeyse 4 kat). elmas, karbon elementinden oluşmuştur ve skaladan da anlaşılacağı üzere en sert maddedir. fakat grafit de karbondan oluşmuştur. yine skaladan görüleceği üzere garift de en yumuşak mineraldir. bunun sebebi karbon elementinin her iki mineralde farklı dizilişlere sahip olmasıdır. bağların bu şekilde farklı bağlanmalarıyla oluşan ürünlere “allotrop” denir.
  • bazi taktikler sadece bizim egitim sistemimizde kullanilmiyormus, onu da ogretti bize mohs amca istemeden de olsa:

    "to get candy from aunt fanny, quit teasing cousin danny"

    diye ezberletirlermis hocalari jeoloji ogrencilerine bu skalayi..
  • atomları bir arada tutan bağlar bir mineralin sertliğini belirler. 1812 yılında avusturya'lı mineralog friedrich mohs bugün hala kullanılan bir sertlik ölçeği oluşturmuştur. mohs, bu ölçeği on mineral seçerek sıralamıştır. işte bu ölçeğe göre, her mineral sadece ölçekte kendinden altta kalan mineralleri çizebilir.

    bu minerallerin ölçeğin neresinde olduğunu bulmak için turnak (sertliği 2.5) ve bir çakı (sertliği 5.5) kullanarak tespit edebiliriz. en az 6 sertlik derececesine sahip mineraller camı çizebilirken, camın kendisi apatiti ve altındaki diğer mineralleri çizebilecektir. mohs ölçeğinde mineraller arasındaki aralıklar eşit değildir. örneğin elmas, talktan yaklaşık 40 kat daha sertken, korindon talktan sadece 9 kat daha serttir.
  • zirkonyumdioksit'le ve bir takım alimuna'lı binderlarla türetilen bazı zirkonya elmasları bildiğimiz doğal elmastan çok daha serttir. hatta bunlar o kadar sert malzemelerdir ki, elmasın işlenmesi için gerekli alet ekipmanlar bunlardan teşkil edilir.

    işte bu sertlik derecelendirme sisteminde, sentetik de olsalar, günümüz teknolojisinin etkisinden dolayı elmasın da üzerine yazılmaları gerekmektedir.
  • minerallerin sertliğini kıyaslamak için kullanılan ama bir çok eksiklik barındıran skaladır.
  • friedrich mohs tarafından bulunan sertlik skalasıdır. talk, jips, kalsit, fluorit, apatit, ortoklas, kuvars, topaz, korendon, elmas olarak sıralanmaktadır. elmas en sert maddedir. elimizde bulunan mineral hakkında hiçbir şey bilinmese bile sertliğini ölçmek konusunda işe yarar. eğer elimize aldığımız başka bir malzemeyle veya mineralle bu mineral çizilmiyorsa ve biz de çizdiğimiz mineralin sertliğini biliyorsak “bu mineral, bundan daha serttir” diyebiliriz. çizmeye çalıştığımız mineralde 4 sertlik derecesindeyse “bu mineral 4’ten daha serttir” diyerek sertlik üzerinden hangi minerali incelediğimizi anlayabiliriz.
  • hbo'nun yeni hapishane dizisi sandım. kültürsüzlüğümü yüzüme vuran dizidir.