şükela:  tümü | bugün
  • milattan önce 30000 civarinda soyu tükenmis olan insan türü. bu türe ait ilk fosiller almanya'daki neander nehrinin vadisinde bulundugu için, türe neandertal (almancada "neander vadisi") ismi verilmistir. antropolojide bunlara homo neandertalensis denir.
  • soylari tukendikten sonra cro magnon insalarinin yerlerini aldigi soyleniyor .
  • avrupa'nın batısında (bkz: iber yarımadası) yaşadıkları bilinen tür. bir kısmının insanlarla çiftleştiği söylenir. portekizlilerin genelde çirkin olmalarında neandertal kanı taşımalarının rolü olabilir.
  • homo sapiens* ile son bir kac yuzyilini beraber geciren, baslarda aralari iyiyken daha sonra sozkonusu tur tarafindan yok edilen, homo sapiens kadar gelismis olmasa da aralarinda anlasabildikleri bir dil konusabilen, diyetinin %85'ini etin olusturdugu, soguga cok dayanikli, 6-7 kisilik ufak klanlar halinde yasayan tur. yuzyillarca varolmasini saglamis bu avantaj ozellikleri homo sapiens'in ortaya cikisindan sonra dezavantaj olmaya baslamistir zira afrikadan gelen homo sapiens fiziksel olarak neandertal kadar dayanikli olmadigindan daha hizli hareket edecek sekilde evrilmis, daha buyuk gruplar halinde yasamaya baslamis, kafasini daha cok kullanmak zorunda kalmistir.
    neandertal gerek aletlerini gelistirmede, gerek sus kullanmaya baslamada homo sapiensi cok taklit etmistir, ama ondan evvel evrimsel acidan oyle ahim sahim bir progrese sebep oldugunu soylemek guctur. ancak etini pisirmesi, olusunu gommesi, aksamlari klan uyelerinin aralarindaki baglari kuvvetlendirmek amaciyla birbirinin saclarindaki bitleri ayiklamasi (bunu nasi tespit etmisler bilmiyorum) gibi ozellikleri sayesinde "ay canim, e insan tabi neticede" diyebiliyoruz bugun. homo sapiensle ciftlesmis olmasi kuvvetli bir olasilik, bu tezi savunan melez bir fosil bulundu gecenlerde ancak bu melez tur dayaniksiz bir sey olacak ki devam edememis, zira bugune dek hicbir modern insanda neandertal genine rastlanmamis. (bkz: neandertal insanı)
  • (bkz: cro mags)
  • insanlarla beraber yasadiklari donem kimilerine gore cok uzun yillar surmus, hatta gilgamis (gilgamesh) destaninda da bahsi gecmis olarak kabul edildigi gorulmus bir hominid, hominoid. gilgamis in yaninda indian companion vazifesi gormus enkidu isimli yaratigin aslen neandertal oldugunu iddia edenler de olmustur, olacaktir da. agizlari torba olsa buzerim, engel olurum.
  • avrupanın büyük bölümünde ve akdeniz kıyılarında yaşamış ve kökenleri tam saptanamamış insan türü.neandertal evrim sürecinde kendisinden önce gelen homo erectus tan cok homo sapiens e benzer bu yuzden de homo sapiens in bi alt turu olarak benimsenmiştir. ayrıca dagonda da sözü edilio..
  • mağaralarda yaşamış dağ ayısı kılıklı bir şeydir. günümüzde beyin yapısı olarak bunlara çok benzeyen ama fiziksel özellikleri itibariyle insana benzeyenleri çoktur.
  • tersine cro magnon insan turu neandartal insan turunun yok olmasi uzerine cikmamistir tarih sahnesine,cro magnonlar afrikadan avrupaya gelmislerdir ve orada neandartalleri gormustur ama onlara hic yuz vermemistir bi nevi.insanoglu ciftlesmeye asiri meyilli bi tur olsada cro mognanlarla neandartaller hic ciftlesmemistirler.iki tarafta sanki birbirlerine baska tur bir hayvan gozuyle bakmistir,ama aralarinda savaslar falan olmustur o ayri. cro magnonlar neandartallerden daha gelismis bir tur oldugu icin zamanla dominant hale gelmis ve neandartalleri tarih sahnesinden silip atmislardir.
  • (bkz: neanderthal)