şükela:  tümü | bugün
  • efendim bu amcamız 1828 yılında doğmuş, 1889'da ölene kadar hayatının büyük bir kısmını sürgünde (sibirya'da), göz altında geçirmiş bir rus (her ne kadar politik duruşu nedeni ile vatandaşlıktan çıkarıldı ise de) yazardır...döneminin çoğu yazarı gibi sosyalisttir ve lenin gibi insanların alıntı yaptığı kişilerden biri olmuştur...kitaplarında okuyucu ile dalga geçen, onunla ara sıra konuşan, eline ayarı verip giden leziz bir tarzı vardır...ülkemizde en çok "nasıl yapmalı" ile bilinir, ki bu kitap klasikler arasında yer almalıdır, nacizane fikrimce...
  • ünlü eserinin isminin dogru çevirisi "ne yapmali?"dir. ama lenin* bu ismi, kendi kitaplarindan birisine, "hareketimizin can alici sorunlari" alt basligi ile vermis, bu kitap da türkçeye çernisevski'inin önce çevrilmis ve uzun yillar yasakli kalmistir. haliyle çernisevski çevirmenine ve yayimcisina baska bir ism bulmak kaliyordu; onlar da "nasil yapmali?" ile yetinmek zorunda kaldilar.
  • nasıl yapmalı adlı iki ciltlik romanını, 1863 yılında sürgün edildiği petropavlovsk zindanında küçük küçük kağıtlara yazarak, biraz da kendinden sorumlu gardiyanın saflığından yararlanarak, yayıncı olan arkadaşına ulaştırmayı başarmış yazardır.

    kimi zaman birşey yazmaya oturup da beceremesem, hayalimde petropavlovsk zindanı'nda olduğumu canlandırırım:

    ...muhalif bir yazarım, zamanımın çok ötesindeyim. benden korkan; ama öldürecek kadar ciddiye almayan iktidar beni kuzey kazakistanın küçük bir kasabasına hapse yollamış. çok soğuk; bazen, keyifli olduğunda daha çok, koca göbekli andrei votkasını benimle paylaşıyor. yalnızlığı sevmeyen ben, kendi kendimi idare etmeye çalışıyorum. delirmemek için yazıyorum galiba tüm bunları. 4 ay geçti ve ben 2 cilt bitirdim. şu andrei alem adam. mektup yazdığımı zannediyor. bilse bir kitabı taşıdığını dışarı, ne düşünürdü acaba?..

    evimde, sıcak yatağımda oturmuş aklımdan geçenleri kelimelere dökemezken, 150 yıl önce bir adam soğukta titreyerek belki de, sonrasında gelecekleri (bkz: savaş ve barış) etkilemiş, çağcıllarının (bkz: dostoyevski), (bkz: lenin), (bkz: kropotkin) vb. onu konuşmasını sağlamış. çağının en önünde gelen filozoflarından olmuş.

    adı nikolay gavriloviç çernişevski.
  • meriç'in mağaradakiler'inde de "ne yapmalı?" şeklinde geçer.
    "çara suikast teşebbüsünden tutuklandı ve zindanda yazdı ne yapmalı'yı."
    rus nihilizminin ilm-i hali olduğu ve marx'ın çernişevski'yi okumak için rusça öğrendiği eklenmiş.
    düşünen, koşan, hareket eden zihinden daha güzeli yok şu dünyada. "beynin creation"ı demişti hacı.
    bellek, bilinç, zihin... denıt hayvanlarda bilincin varlığına konuk olmuş. ev sahibi bayan eski dawkins.
    filler 20sene önce su içtikleri bir havzayı rahatça anımsıyorsa... flip-flop yığını.
    bu bitmez seyir tutkusu ne olacak?
    niye?
    lascaux'tan beri aynı hikaye... aynı mağara.
    uzama hapis.
  • 1862'de hepsilmesinin sonrasında 1864'de st. petersburg'un mitninskaya meydanında düzenlenen bir seremoninin ardından zorunlu işçilik ve sibirya'da sürgüne gönderilip önerilen ve reddettiği çar'dan merhamet dileme önerilerinin ardından serbest bırakıldıktan sonra doğduğu şehre dönüp aynı yıl beyin kanamasından ölmüştür.
  • 1890 öncesi narodnizminin en büyük sıçramasını gerçekleştirmiştir.
  • yaşadığı döneme kadar süregelmiş olan estetik anlayışına "güzel-olan hayattır" diyerek yeni bir yol açan düşünürdür aynı zamanda çernişevski.

    "güzel-olan, hayattır; hayatı anladığımız tarzda gördüğümüz varlık güzeldir; güzel, hayatı dile getiren ya da hayatı bize hatırlatan şeydir."

    "güzel-olan, bizim idealimizi, dileklerimizin ve sevgimizin hedefini ve konusunu dile getiren şeydir."

    der. böylece;

    pythagorascı yunan filozofları ile başlayan, ve altın oranlarla, uyum, ölçü, simetri gibi salt matematiksel ve fiziksel formüllü bir estetik anlayışının, platonla birlikte süregitmiş bir idealize etme çabası ve dinsel-idealist bir öz arayışıyla kutsala yönelme eğiliminin, 19. yy. dan itibaren günümüze kadar geniş kabul görmüş salt öznel ve belki metafizike yatkın bir estetik anlayışının.... içinden çıkılmaz ve eksik yanlarını tamamlar.

    ve bunu yalnızca tek kelime ile yapar: "hayat"
    ve hayatın içini dolduran sevgi, idealler, hedefler, anlayışlarla..

    güzelliğin (ve estetiğin) tarifi daha doğru yapılamazdı.
  • "büyük rus bilgini ve eleştiricisi" sıfatıyla karl marx`ın takdirine mazhar olmuş feuerbachçı materyalist. john stuart millin "the principles of political economy: with some of their applications to social philosophy" eserini rusçaya çevirmişliği de vardır.