şükela:  tümü | bugün
  • yurdun demiryolu agini ustlenen kisi oldugundan bu soyadini almis, bir ara ulkenin ihtiyaclarini gozonune alarak ucak uretimine yonelerek fabrika kurmuş ve devletin iradesizligi yuzunden fabrikasini kapatip elindeki ucaklari 'gok okulu'nda genclere havaciligi sevdirmek icin kullanan bir girisimci.
  • ucaklarini (20+ adet) thk almayinca gok okulunu kuran giri$imci.
  • (bkz: mehmet kum)
  • hakkında özlem yüzak şunları yazmış:

    bilgi toplumuna doğru / özlem yüzak

    ozlem.yuzak@cumhuriyet.com.tr

    nuri demirağ...

    bu yazıda nuri demirağ'dan bahsetmek istiyorum sizlere. ismi pek
    bilinmez, çünkü onun adı ne bir sokak ya da caddeye ne de bir parka
    verilmiştir... ancak kurtuluş savaşı'nın hemen akabinde mustafa kemal
    atatürk tarafından başlatılan kalkınma hamlesinin isimsiz
    kahramanlarından biridir nuri demirağ...

    1886'da sıvas'ın divriği ilçesinde doğan demirağ, maliye bakanlığı'nın
    açtığı sınavı kazanarak istanbul'a maliye memuru olarak atanır ve
    ardından maliye müfettişi olur. ancak bu görevini fazla sürdürmez.
    kendi ideallerini gerçekleştirmek üzere görevinden istifa ederek
    kardeşi ile birlikte ticaret hayatına atılır.

    ilk iş olarak, o zaman azınlıkların elinde olan sigara kâğıdı
    üretimine girişir. "türk zaferi" adıyla ürettiği sigara kâğıdı, ulusal
    bilinçlenme ortamının da etkisiyle, kısa sürede demirağ'ı zengin eder.
    ancak farklı bir kişiliği vardır demirağ'ın. kazandığı paraları hep
    ülkenin kalkınması yönünde harcamak ister.

    cumhuriyetin kurulmasının ardından türkiye demiryolları ve şoseleri
    ile başlayan büyük imar işini benimseyerek müteahhitlik hayatına
    atılır.

    samsun'dan başlayarak "fevzipaşa-diyarbakır", "afyon-antalya",
    "sıvas-erzurum" ve "irmak-filyos" hatlarında 1012 kilometrelik
    demiryolu yapar. fransız firmalarının demiryolu yapımını bırakmaları
    üzerine demiryolları yapmak için açılan ihaleye davet edilen yabancı
    firmalardan en ucuz teklifi veren firmanın istediği fiyatın dörtte
    biri fiyatına bu yolları yapacağını belirterek ihaleyi alır ve işi
    tamamlar. sıvas-erzurum arası arazi çok dağlık ve kayalık olduğu için
    tünel yapımı balyozlarla dağlar delinerek gerçekleştirilir. bu çok zor
    ve kıt kaynaklarla yapılması imkânsız görülen uzun demiryolu
    inşaatlarını yapıp tamamladığı için 1934 yılında atatürk ona ve
    kardeşine demirağ soyadını verir.

    izmit seka kâğıt fabrikası'nın temelini atar, istanbul hal binası
    inşaatlarının yapımını üstlenir...

    demirağ'ın önemli katkılarından biri de türk havacılık alanında
    gerçekleşir.

    türkiye cumhuriyeti, ordusuna yeni uçaklar almak için zengin
    işadamlarından para yardımında bulunmalarını ister. bu amaçla, zamanın
    önemli zenginlerinden olan nuri demirağ'a da başvurulur. ancak o,
    "madem ki bir millet teyyaresiz yaşayamaz, öyleyse bu yaşama
    vasıtasını başkalarının lütfundan beklememeliyiz. ben bu uçakların
    fabrikasını yapmaya talibim" diyerek farklı bir yaklaşım sergiler.
    1936'da istanbul beşiktaş'ta bugün deniz müzesi'nin olduğu yerde
    tasarım ve prototip (model imalat) çalışmaları yapmak amacıyla büyük
    bir atölye kurar. türk hava kurumu tarafından açılan 10 okul uçağı ve
    65 planör üretimi ihalesini kazanır, hemen tasarım ve imalatına
    girişir. montaj atölyesini fransa'da uçak mühendisliği okumuş arkadaşı
    selahaddin alan ile birlikte almanya'dan uzmanlar getirerek
    dökümhanesi, motor ve pervane imalathanesi, malzeme muayene ve teknik
    laboratuvarları olan uçak imalat fabrikasına dönüştürür.

    günümüzde uluslararası istanbul atatürk havalimanı olarak kullanılan
    yeşilköy havalimanı'nın bulunduğu alan, o dönemde nuri demirağ'ın
    çiftliğidir. buraya pistler ve hangarlar yapar. 1941 yılında pilot ve
    teknisyen yetiştirmek amacıyla yeşilköy'de gök uçuş okulu'nu açar.
    istanbul fabrikalarında yapılan ilk yerli uçağımıza nud38 kodu
    verilir. altı kişilik olan bu uçaklar, saatte 325 kilometre hız
    yapabilmekte ve 1000 km. mesafeye uçabilmektedir. ilk üretilen uçak
    1941 yılının ağustos ayında nuri bey'in doğduğu yer olan divriği'ye
    uçarak gidip gelir. nuri bey, 12 uçaktan oluşan bir filoyu, bursa,
    kütahya, eskişehir, ankara, konya, adana, elazığ, malatya rotasında
    uçurarak halka yerli üretim uçakların yeteneklerini göstermek ister.

    ne yazık ki nuri demirağ tarafından yapılan bu uçaklar thk tarafından
    alınmaz ve sözleşmesi de iptal edilir. yaptığı uçaklar başka
    devletlere satılır. fakat thk'nin almadığı bu uçaklar yıllarca
    gökyüzünde uçacak ve bir tek kaza dahi yapmayacaklardır.

    ülkenin kalkınması konusuna kafasını takmış olan nuri demirağ, "milli
    kalkınma partisi"ni kurar. ancak yapısı gereği siyasette başarılı
    olamaz ve demokrat parti'ye katılır. demirağ, ülkemizde ilk yerli
    paraşüt imalatını gerçekleştirir, prefabrike evler yapar. bu arada
    bursa'da sümerbank'ın merinos fabrikasını, karabük'te demir ve çelik
    fabrikası'nı kurar.

    demirağ, istanbul boğazı'na "yap-işlet-devret" modeliyle köprü
    yapılması, keban'a büyük bir baraj yapılması düşüncelerini de ilk kez
    gündeme getiren kişidir...

    demirağ'ı neden uzun uzun anlattık?

    çünkü 19 mayıs 1919'da tam bağımsızlık için başlatılan savaş, aynı
    zamanda ülkenin uygarlık savaşıydı. ve ne yazık ki 89 yıl sonraki 2008
    türkiye'si, "ne yapalım, küreselleşmenin doğal sonucu" söylemiyle
    basite indirgenen, borç almanın, ülkeyi parsel parsel satmanın
    gelişmişlik ve büyüme olarak algılandığı bir ülke haline dönüştürüldü.

    bu açıdan nuri demirağ'ın öyküsü hem anlamlı hem de kalkınma
    hamlesinin yıllar içinde nasıl bir seyir izlediğini ortaya koyması
    açısından ibret verici...

    not: daha fazla bilgi sahibi olmak isteyenler 2007 haziran'ında
    yayımlanan "nuri demirağ: türkiye'nin havacılık efsanesi" adlı kitabı
    okuyabilirler.

    http://www.nuridemirag.com/

    kaynak : cumhuriyet 21.05.2008
  • türkiye nin hızlı trenine adının verilmesini istedigim kisidir.
  • mükemmel bir insan olduğunu ne yazık ki az önce habertürk'te öğrendim. bize tarihimiz anlatılmıyor derken kast edilen buymuş demek ki..
  • kim olduğunu ne yaptığını daha bugün öğrendiğim* ve nutkumun tutulmasına sebep olan gerçek bir yurtsever ve girişimci. hayat hikayesini okuyunca, neden ülkemizin bilim ve teknolojide yerlerde sürünüyor olduğunu idrak edebiliyor insan.
  • her iyi iş yapan türk insanı gibi o da engellenmiş, siyaset oyunlarına kurban edilerek yapılan onca çalışmanın tabiri caizse içine edilmiştir.
  • varlığından şuan haberdar olduğum için kendimden utanmama neden olmuş girişimci insan. kendisi ve savunduğun zihniyet desteklenseydi bugün çok daha huzurlu bir toplum olacaktık.
  • nikola tesla'mız.