şükela:  tümü | bugün
  • organizmanın istendik bir davranışı gerçekleştirmesinden sonra ortamdan kötü ve nahoş bir uyaranın çıkarılarak organizmanın bu davranışı tekrar etmesinin sağlanması işleminde ortamdan çıkarılan kötü ve nahoş uyaran olumsuz pekiştireçtir. hemen söyleyelim ki ceza değildir. pekiştireç ödül demektir. olumsuz pekiştirme, ödülün organizmaya verilmesi değil organizmanın istenen bir davranışı yaptığı için kötü bir durumdan kurtarılmasıdır. iyi hali nedeniyle bir mahkumun cezaevinden erken salıverilmesi örneğinde mahkumun istendik davranışlar gösterdiği için hapishane'den salıverilmesi olumsuz pekiştireçtir. ya da kırmızı ışıkta durduğunuz için polisin size ceza yazmaması olumsuz pekiştireçtir.

    (bkz: pekiştireç)
    (bkz: olumlu pekiştireç)
  • ortamdan çıkarıldıklarında belirli bir davranışın yapılma olasılığını arttıran uyarıcılardır.

    birincil ve ikincil olumsuz pekiştireçler olarak ikiye ayrılırlar.
    birincil olumsuz pekiştireçler; organizmaya zarar veren, yaşamı tehdit eden uyarıcılardır. elektrik şoku vb.
    ikincil olumsuz pekiştireç ise herhangi bir nötr uyarıcının daha sonradan pekiştireç özelliği kazanması ile oluşan uyarıcıdır. örneğin, soba başlangıçta bir çocuk için nötr bir uyarıcıyken, elini sobaya dokundurup yaktıktan sonra, soba çocuk için olumsuz pekiştireç özelliği kazanır. çünkü yakıcılık ile soba ilişkilendirilmiştir. bu olaydan sonra çocuk, soba soğukken de dokunmaz.
  • başı ağrıyan birinin bu ağrıdan kurtulmak için hap içmesi olumsuz pekiştirmeye örnektir. hap ise burada olumsuz pekiştireçtir.

    düzeltme: mrv uyardı yukarıdaki hap örneği olumsuz pekiştireç olmuyor.olumsuz pekiştireç organizma açısından hoş bulunmayan ve karşılaşılmak istenilmeyen pekiştireçtir. küfür, düşük not, başarısızlık buna örnektir.
  • organizmanin hosuna gitmeyen uyaricidir. ornegin azarlama.

    ortama olumsuz pekistirec girerse
    (bkz: olumsuz pekistirme)
  • azarlama bir olumsuz pekiştireç değil, cezadır. olumsuz pekiştireç odasını toplamayan bir çocuğun akşam yemeğinde yiyeceği çikolatalı pastayı elinden alarak odasını toplamasını sağlamak örneğiyle açıklanabilecek pekiştireç çeşitidir. temel mesele var olmayan bir nesneyi uyaran olarak vermek değil, eldeki nesneyi geri çekmektir. düşük not bir olumsuz pekiştireçtir örneğin. çünkü başarılı algısı düşük not ile kaybolur. yani sahip olunan bir nitelik olumsuz pekiştireç yoluyla kaybedilir.
    zır tembel olan öğreciye düşük not vermek bu yüzden yapıcı değil, etkisiz bir uyaran çeşitidir.
  • olumsuz pekiştirme ile karıştırılan öğrenme psikolojisi kavramıdır.

    olumsuz pekiştireç, organizmanın hoşlanmadığı ortama konulduğunda rahatsızlık veren istenmeyen davranışın sönme sürecine girmesine sebep olan uyarıcılardır. bu uyarıcılar ortama eklenince 1. tip ceza uygulanmış olur.

    olumsuz pekiştirme ise organizmanın rahatsızlık duyduğu, hoşlanmadığı uyarıcının ortamdan çekilmesidir.
  • eğitimde yeri olmadığına inandığım pekiştireç. yıllardır bu inancı taşıyorum, bugünden sonra da değişeceğini sanmıyorum.

    bunun ceza olmadığını ileri sürenler de, ileri seviyede bir demagoji içerisindedirler. neymiş, cezadan farkı olumsuz dışsallık sağlamak değil, varolandan yoksun bırakmakmış. hacı baba, bunun dayaktan farkı yok. dayak yokken, dayaktan azade* bir varoluşa sahibim, bunu elimden almak için beni dövmen lazım. bu teoriyi öne süren dingil davranışçıların hayatlarında negatif özgürlük kavramını duyduklarından şüpheliyim. gözlerinden öpüyor, izmir marşıyla uğurluyorum.

    insanı insanlıktan çıkaran yegane şey korkudur. mesele gerçekleşenin verdiği zarar da değil, korkunun mecbur bıraktığı sınırlanma. zarar tazmin edilir, zamanı kim yerine koyabilir?
  • olumsuz pekiştireci anlamak için ilgili diğer kavramları da bilmek faydalı olabilir:
    davranışçılara göre öğrenmenin olması için ödül/ ceza önemlidir. ödüldeki pekiştireç olumlu/ olumsuz denen iki şekildedir, olması istenen davranışın yapılma ihtimalini arttırdığı için "ödül" denir. olumlu / olumsuz denme sebebi içeriğin kötü, tiksindirici etki barındırması değildir; ortama birşey ekleniyorsa olumlu(+), ortamdan birşey eksilerek hoşa giden durum yaratılıyorsa olumsuzdur(-). örnek: ödevini yapan çocuğa ilave oyun saati vermek (+). ödevini yapan çocuğun önceden verilmiş bir cezasını ortadan kaldırmak(-).
    cezadaki duruma pekiştireç denmiyor, olumlu ceza/ olumsuz ceza. yine olumlu olumsuz oluşu ortama birşey eklenme/ eksilmeyi ifade ediyor. yukarıdaki örneğin ceza versiyonunu vereyim: ödevini yapmayan çocuğa dayak atmak (dayak kötü birşey elbette, ortama nahoş birşey eklenmesi durumu için bu örnek kullanıldı): bu olumlu ceza idi, olumsuz ceza içinse, ödevini yapmayan çocuğun bahçeye çıkmasına o günlük izin vermemek. not: tekrar ediyorum örnekler konuyu izah için verilmiştir; dayak kötüdür, oyun çocuğun hakkıdırcılar toplanmasın, bence de dayak kötü ve uerine zamanına göre oyun çocuğun hakkı.