şükela:  tümü | bugün
  • (bkz: epr effect)
  • "omnis determinatio est negatio." spinoza
    "her belirleme* bir olumsuzlamadır."
    sözün yapısı her seçiş bir vazgeçiştir sözününkiyle hemen hemen aynı.
  • spinoza'ya ait bir söz. cemil meriç "her tanım bir tahriftir" diye çevirmiştir. hegelin aufheben derken kastettiği şeyin temelinde de spinoza'nın bu sözünden aldığı ilham vardır.

    varlık tek aşkın kategori olarak belirir hegelin wissenschaft der logik eserinde. kanttaki gibi bir kategoriler kümesi geliştirmek zorunda değildir çünkü varlık üzerine düşündüğümüzde, varlığı belirlediğimizde, yani tanımladığımızda onun tahrifi, negasyonu da bu tanımda kendisine yer bulacaktır. işte bu yokluktur. varlık ve yokluğun sürekli birbiri cinsinden tanımlanması söz konusudur. hegelin mantığı ontolojik bir temele dayanır, şeylerin mantığıdır. asıl anlamamız gereken budur. eldeki şey ile ilgili bilgimiz arttıkça varlık ile ilgili yeni tanımlar, yeni bir şekilde kendini gösteren yokluklar birbiri ardına gelecektir. her seferinde daha üst bir seviyeden, yeni bulguları da içeren bu tanımlama ve tahrif etme döngüsü ortaya yeni bir konsept çıkarır ve bu işleme aufheben denir. varlık ve hiçlik ekseninde de bu yeni yükseltilmiş konsept oluş, becoming, diye bilinir.

    varlık, being, dışında başka bir kategoriye ihtiyacımız yoktur çünkü varlık - hiçlik - oluş dizesi yalnızca varlıktan başlayarak devşirilebilir. kantın diğer kategorileri de bu determinasyon - negasyon - aufheben uygulaması ile türetilebilir. aufheben şeylerin mantığı altında yatan yegane prensiptir. daha sonra schelling bunu tez - antitez - sentez olarak kodlayacaktır.

    mesela isa öldüğünde tanrının ölmesi problemi ortaya çıkmıştı. oğul ölmüştü ama baba elbette göklerde yaşıyordu. pentacost zamanı havarilere kendini gösteren isa yaratıcı ile ilgili yeni bir bilgi sunuyordu bize. yaratıcı hem göklerde hem de bizle gibiydi. bunu nasıl yorumlamak gerekiyordu? kutsal ruh diye alemi dolduran bir tanrısal öz, ölmüş oğul (yokluk) ve ebedi baba (varlık) üzerinden kurulan yeni bir dialektik süreçle anlaşıldı. işte kutsal ruh oluşu temsil etti hristiyanların zihninde. hegel şeylerin mantığına dair bilmemiz gereken ne varsa varlık kategorisinden, hiçlik yadsımasından ve oluş aufhebeninden çıkarabileceğimizi dişünüyordu. varlık, hiçlik, oluş - mantıksal bir mikrokozmozdu ve buna diyalektik süreç dedi hegel.