1. bir kuruluşun kendi koyduğu ayrı yasalarla kendini yönetme hakkı.
    (bkz: tff)
    (bkz: özerk)
  2. politik anlamda bağımsızlık, kendi kendini yönetme ve siyasi iradenin kendi kendisinin yasa koyucu olması durumudur. ayrıca kelime köken olarak yunancaben anlamına gelen autos ve yasa anlamına gelen nomosun birleşmesinden olulmaktadır.
    (bkz: autonomy)
  3. öncelikle mevcut durumun özeti: türk spor örgütlenmesi ve sistemi karma sistem olarak adlandırabileceğimiz özel kişiler ile devletin birlikte hareket etmesi esasına dayanır. sporu yapan ve yaptıran hem özel kişi ve kuruluşlar hem de devlet olabilir. buna ilişkin asıl yasal düzenleme 1986 tarih ve 3289 sayılı gençlik ve spor genel müdürlüğü'nün teşkilat ve görevleri hakkında kanun'dur.

    bu kanun uyarınca, en altta spor kulüpleri yer alır. spor klüpleri biraraya gelerek federasyonları oluşturur. federasyonlar ise gençlik ve spor genel müdürlüğü'nün idari vesayetine tabidir. bir başka deyişle federasyonların iş başına gelmesi, yönetimi ve denetlenmesi sürekli olarak gsgm'nün belirlediği kurallar dahilinde meydana gelir. gsgm yönetimi, pek çok durumda fiili olarak yönetim ve denetimi elinde bulundurur. dolayısıyla genellikle federasyonlar siyasi ve başka yapılanmalara çok açıktır.

    ancak burada önemli bir husus, gsgm'ye bağlı özerk olmayan federasyonların, her sene devletten aldığı bütçe ile faaliyetlerini görmesidir. yani bu federasyonlar için asıl olan gelirlerinin devletten olmasıdır. ek gelirler elde ederlerse ne ala.

    türkiye'de yakın zamana kadar tek bir özerk federasyon vardı, bu da türkiye futbol federasyonu'dur.

    bununla birlikte, liberal düşünce ve ekonomi çerçevesinde, devlet süratle pek çok alandan çekilerek buraları özel kişilere bırakma amacını gütmektedir. bu anlamda devlet federasyona sahip olup, fiili olarak spor yaptıran, bunun için para veren bir kurum olmaktan ziyade, spor yapanları denetleyen, bu faaliyetleri düzenleyen bir alana doğru çekilmektedir. en kaba anlamı ile özerklik budur.

    bu bağlamda, 3182 sayılı kanuna 04.03.2004 tarihinde 5105 sayılı kanun ile "özerklik" başlıklı bir madde eklendi ve bir kısım kriterlerin karşılanması ve talepler halinde federasyonların özerk hale getirilebileceği hükme bağlandı. kanuna http://mevzuat.basbakanlik.gov.tr/…sourcexmlsearch= adresinden erişebilirsiniz. ancak 9. madde önemli olduğu ve özerklikten ne anlaşıldığını gösterdiği için mesajın sonunda aşağıya alıyorum, okuyup daha geniş bilgi alabilirsiniz.

    kabaca artık dart federasyonu, ana esasları yine gsgm tarafından çerçeve statüde belirlenen esaslara uygun olarak, serbestçe hareket edebilecek. burada önemli husus, bütçe hususu. artık, federasyonların kendi gelirlerini elde etmeleri kural, devlet yardımı istisna. bununla birlikte, geçici 9. madde ile bu uygulama için 3 yıllık bir geçiş süresi öngörülmüş durumda.

    kabaca özerklik böyle bir şey.

    özerklik

    ek madde 9 - (ek: 5105 - 4.3.2004 / m.2) federasyonlara, talepte bulunmaları durumunda merkez danışma kurulunun uygun görüşü, genel müdürlüğün bağlı olduğu bakanın teklifi ve başbakanın onayı ile idari ve mali özerklik verilebilir. federasyonun kuruluşuna ilişkin kararın, resmi gazetede yayımlanması ile tüzel kişilik kazanılır.

    özerk olan federasyonlar; organları genel kurulu tarafından seçimle göreve gelen, her türlü kararlarını kendi organları içerisinde alan, bütçesi genel kurul tarafından onaylanan ve ibra edilen federasyonlardır.

    özerklikte aşağıdaki kriterler göz önünde bulundurulur:

    a) faal sporcu sayısı.
    b) faal kulüp sayısı.
    c) spor dalının ülkemiz veya dünyadaki yaygınlığı ve gelişme potansiyeli.
    d) gelirlerinin giderlerini karşılayabilme yeterliliği.
    e) spor dalının olimpik olup olmadığı.
    f) federasyon veya bağlı kulüplerin tesis durumu.

    özerkliği onanan federasyon, hazırlayacağı ana statü ve buna bağlı talimatlara göre genel kurulunu ve yetkilendireceği diğer organlarının oluşumunu, görev ve yetkilerini belirler. özerk federasyonlar, uluslararası federasyonların öngördüğü kurulları oluşturmak zorundadır.

    özerk federasyonların; genel kurullarının toplanması ve çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar ile kimlerin oy kullanabileceği ve tahkim kurulu ile ilişkileri genel müdürlükçe düzenlenecek çerçeve statü ile belirlenir. özerk federasyonlarca hazırlanacak ana statü, çerçeve statüye aykırı olamaz.

    özerk federasyonların ceza veya disiplin kurullarınca verilen kararlara karşı genel müdürlük bünyesinde oluşturulacak tahkim kuruluna itiraz edilebilir.

    tahkim kurulu yedi asıl ve yedi yedek üyeden teşekkül eder. üyelerin beşinin hukukçu, ikisinin ise spor alanında bilimsel çalışmalar yapmış veya sporda idareci, teknik adam ve benzeri görevlerde bulunmuş kariyer sahibi kişi olmaları şarttır. üyeler genel müdürün teklifi ve genel müdürlüğün bağlı olduğu bakanın onayı ile altı yıl için görevlendirilirler. üyeler kendi aralarından bir başkan seçerler. tahkim kurulu tarafından verilen kararlar kesindir. tahkim kurulunun görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.

    tahkim kurulu, federasyon ile kulüpler; federasyon ile hakemler; federasyon ile teknik direktör ve antrenörler; kulüpler ile teknik direktör ve antrenörler; kulüpler ile oyuncular; kulüpler ile kulüpler arasında çıkacak ihtilaflar hakkında yönetim kurulunca verilecek kararlar ile disiplin veya ceza kurulu kararlarını, ilgililerin itirazı üzerine inceleyerek kesin karara bağlar.

    özerk federasyonların gelirleri; katılım payı, tescil, vize, transfer, itiraz, ceza, yayın, sponsorluk, reklam, yardım, bağış ve benzeri gelirler ile federasyon bütçesinin öz gelirlerinin %15'ini geçmemek üzere genel müdürlük bütçesinden ayrılacak paydan oluşur. (değişik 9. fıkra: 5340 - 28.4.2005 / m.2) özerk federasyonların bütçesi; katılım payı, tescil, vize, transfer, itiraz, ceza, yayın, sponsorluk, reklam, yardım, bağış ve benzeri gelirlerden oluşur. genel müdürlük olimpik branşlarda; federasyonun bir önceki yıl gerçekleşen gelirlerinin %75'i kadar, olimpik olmayan federasyonlara ise; %50'si kadar yardımda bulunabilir.

    özerk federasyonların gelirleri ana statüsünde belirlenen usul ve esaslar dahilinde harcanır. genel müdürlük bütçesinden özerk federasyonlara, ilgili branşın alt yapısına ve eğitime ilişkin projelerinin desteklenmesi amacıyla gerektiğinde kaynak tahsis edilebilir. özerk federasyonların tüm gelirleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.

    genel müdürlük, özerk federasyonların talebi durumunda, kendisine ait spor tesislerinin işletilmesini, menkul ve gayrimenkullerini bedelsiz olarak kırkdokuz yıla kadar federasyonun faaliyetleri için tahsis edebilir. söz konusu spor tesisleri ile menkul ve gayrimenkullerin tahsis amacı dışında kullanılması halinde, tahsis işlemi genel müdürlükçe iptal edilir.

    özerk federasyonların her türlü faaliyet ve işlemleri genel müdürlüğün bağlı olduğu bakanlığın denetimine tabidir. bu denetim sonucunda görevi başında kalmasında sakınca görülen federasyon başkanı veya yönetim kurulu üyeleri hakkında karar almak üzere, genel müdürlüğün bağlı olduğu bakan, genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırır.

    geçici madde 9 - (ek: 5105 - 4.3.2004 / m.3) ek 9 uncu maddenin dokuzuncu fıkrasında öngörülen genel müdürlük bütçesinden ayrılacak pay ile ilgili oran, federasyonların özerk olduğu tarihten itibaren üç yıl sonra uygulanır. bu tarihe kadar genel müdürlük her türlü desteği sağlar.
  4. özerklik, muhtariyet ya da otonomi eş anlamlı sözcükler olup bağımsız yönetim biçimini ifade eder. ayrıca birisinin kendi kendine kendi kuralını yasasını koyması anlamına gelir.
  5. insanın duygu ve gereksinimleriyle tam anlamıyla uyum içinde olmasıdır. oysa toplumumuzda hüküm süren başarıya dayalı zihniyet, birçok insana kendiliği açılan kapıları kapatıyor: eğitim baskısının şart koştuğu uyum, gerçek canlılığı, yaratıcılığı ve sevme yeteneğini köreltiyor. özerklik eksikliği kadının ezilmesine ve erkeğin ruhsal anlamda körelmesine yol açıyor. (bkz: kendine ihanet)

özerklik hakkında bilgi verin