şükela:  tümü | bugün
  • bir nevi hristiyan aleminin druididir bu masum kizimiz. azize paraskevi ozellikle goz ve kulak hastaliklarindan muzdarip olanlarin muracaat ettigi, koruyucu bir azizedir. hayati tip mucizeleriyle doludur.
  • atinada bir semt adı.* merkezi nisbeten.
  • yunanca da cuma gunu anlaminda kullanilir.
  • roma imparatoru adrianos zamanında, batı trakya’da yunan kökenli zengin bir ailenin üç kızından biri olan paraskevi, 138-161 yıllarında yaşamıştır. cuma günü doğduğundan ailesi tarafından paraskevi ismi verilmiştir (paraskevi yunancada cuma günü anlamına gelmektedir).

    o dönem romalılar pagan dine mensuptur. hıristiyanlık da yasak din olarak halkın içinde gizlice gelişmektedir. yoğun baskılar yaşayarak dinlerini yaşamaya çalışan hıristiyanlar yakalandıklarında dinlerinden ayrılmaya zorlanmakta, işkencelerden geçirilip öldürülmektedir.

    genç paraskevi hıristiyan dinini benimser. yirmi yaşında ailesini kaybedince tüm mal varlığını hıristiyanlığın propagandasında ve yayılmasında kullanır. gizli hıristiyan manastırlarında eğitilir. kendisi de gezgin olarak bu dinin yayılmasında çalışmalarda bulunur. paraskevi yaptığı din propagandalarında oldukça etkili olur. ünü her yere yayılır. romalı komutan antonino tarafından yakalanır. hıristiyanlıktan ayrılması ve pagan tanrılarına tapınması için uyarılır. paraskevi buna uymayınca 26 temmuz günü kafası kesilerek öldürülür.

    395 yılında roma imparatorluğu ikiye bölündükten sonra doğu roma imparatorluğunun başkenti byzantion’a (istanbul) taşınır. bizans imparatorluğu kurulur ve hıristiyanlık resmi din, latince resmi dil kabul edilir. bu tarihten başlayarak devlet eliyle kiliseler, ibadet mekânları yapılır. yaygın biçimde hıristiyanlık gelişmeye başlar.

    hıristiyanlığın yasak dönemindeki din adına çalışmalar yaparken öldürülenlere aziz ve azize payesi verilir. paraskevi’ye de parthenomartis (din şehidi, çilekeş martir) unvanını verilir. kendisi ile ilgili mitolojik ve dinsel kült geliştirilir; azizenin çocuk isteyen kadınlara ve göz hastalarına yardım ettiğine inanılır. kendisine dualar edilirken bu konularda yardımda bulunulması geleneği yerleşir.

    romanya, bulgaristan, yunanistan, rusya, makedonya ve sırbistan’da pek çok şapel, ayazma ve kiliseye azize paraskevi’nin ismi verilir. bozcaada’daki ayazma bunlardan bir tanesidir. istanbul hasköy’de, beykoz’da, tarabya’da, arnavutköy’de, beşiktaş’ta aya paraskevi rum ortodoks kiliseleri bulunmaktadır.
    beşiktaş’ta, çırağan caddesi üzerinde panaiya kilisesi içinde, arnavutköy’de satış meydanı ile kamacı sokak kavşağı köşesinde taksiarhis kilisesi’nin karşı köşesinde, kuruçeşme’de, kuruçeşme caddesi’nde 38 numaralı binanın altında paraskevi adına ayazma vardır. beşiktaş’ta, fulya deresi sokağı’nda ıhlamur kasrı yanındaki yolun sonunda, halk arasında molla ayazması diye bilinen; yeniköy deresi kenarında, eskiden vincenti’nin bahçesi denilen ulu ağaçlarla dolu bir tepede birer paraskevi ayazması bulunur.