şükela:  tümü | bugün
  • (bkz: #60960406)
  • isyan gibi isyandır. lale devri ile birlikte zaten gösteriş ve şatafat düşkünü devletin, halkın sefilliğinden bi haber olmasının sonucudur.

    tarih kitapları bu devirde halkın ne sefil bir hale geldiğini değilde, güllük gülistanlık osmanlı'yı yazar. saray zevkü sefa içinde kendini eğlencelere vurmuşken,ağır vergilerden zaten bezmiş halk açlıktan çarıklarını yiyecek duruma gelmiş; saray, dışarıdan gelen misafirlerine düzenledikleri geceler, kurdukları sofralar yüzünden çiftçiye tarla sürecek hayvan bırakmamıştır.
    tam olarak bu sebeplerden ötürü meydana gelmiştir patrona halil isyanı.

    yiyene bakmakta olan garibanların kopardığı bu kıyamet, devlette köklü değişikliklere mahal vermiş, saraydan bir çok kellenin koparılmasına sebep olmuştur. sarayı kendine bağlayan zevk şairi nedim, damlardan dama sıçrayıp kaçmaya çalışırken layığını bulmuştur.

    patrona halil, zenginlerin konaklarını ateşe vermiş, çıplak ayaklarıyla divana hükmedip bir çok vergiyi kaldırtmıştır. padişahın teklif ettiği rüşvet, makam mevkilere kanmamış; yoldaşlarını satmamıştır.

    velhasıl kelam, pusuya yatırılıp tek başına ele geçirildiği bir vakit katledilmiştir.
  • lale devrini sonlandıran isyandır kendileri. eğlence yerleri yakılıp yıkılırken matbaaya dokunulmamıştır.
  • devrimdir.

    patrona halil ise büyük bir devrimcidir.
    "hamam tellağı"olmasına rağmen ülkenin durumunu iyi okumasını bilmiştir.
  • tarihte adı anılan ilginç şahsiyetlerdendir. devletin ciddi ciddi har vurup harman savurduğu kaynaklardan pay almak isteyip, hani bize hani bize diyenlerin seçtiği bir piyondur. bu isyanı çıkaranlar kimse (ufak bir araştırma bir sonuç getirecektir) gerçekten zekilermiş. halil'in tellak olması isyanın ateşlenmesi için oldukça mantıklı. işi gereği pek çok insanla muhatap oluyor. osmanlı dönemi içinde hamamlar bugün avmler ne kadar yoğunsa o kadar yoğundu denebilir. bu nedenle halil çok iyi bi seçim. kavukluların kullandığı her piyon gibi onun sonu da aynı oldu ne yazık ki... piyonlar hep aynı...
  • isyana ismini veren patrona halil'in gerçekte bir tellak veya natır mı olduğu, yoksa bayezit hamamı'nda gizlenmesi ve isyanı burada tertiplemesi yüzünden mi böyle anıldığı bilinmemektedir. ancak reşad ekrem koçu'nun tarihimizde garip vakalar kitabında aktardığı kadarıyla isyana kadar hamam tellaklarının ekserisi arnavut iken isyan sonrasında hamamlarda yeni arnavut tellak istihdamı yasaklanmış, mevcut olanların da isimleri yanına kırmızı mürekkep ile "arnavut" diye şerh düşülmüştür.

    bu konuda istanbul kadılığı'na hitaben yazılan ve kitapta yer alan hüküm şu şekildedir:

    <<badelyevm hamamlarda tellak ve natır alınmak iktiza ettikte arnavut taifesinden kebir ve sagir ferd-i vahdidi uğratmayıp anadolu yakasından gelme türk uşaklarından ve nefs-i istanbul'dan zimmi cinsinden olunup yarar kefilleri alındıktan sonra isim ve cisimleriyle (yani şekl ü şemailin tarifiyle) deftere kayıt ve kadimden hamamlarında mevcut bulunup hin-i tahrirde isimleri deftere kaydolunan arnavut taifesinden vefat edenlerin yerine ve bir tarik ile hamamlardan çıkıp vilayetine gidenler, sonra gelip tellak olmak murat eyledikte asla alınmayıp yerlerine ecnas-ı saireden tellak alınmak hamamcıların cümlesine muhkem tembih ve tekit olundukta...>>
  • patrona halil isyanı prof m.münir aktepe nin ellilerde yazdığı bir kitap olan patrona isyanı-1730 adlı kitaptan iyi izlenebilir..
    isyannın nedenleri iyi tahlil edilmiş olup gayet toplumsal sebeblerdir bunlar..
    1730 un 29 eylül günü isyan patlak verir ve halil ve adamları saraya yürürler nevşehirli damat ibrahim ve onun damatları öldürülür cesetleri sokaklarda sürüklenir ve bu öfke karşısında 3.ahmet tahtı yeğenine ,talep üzerine terk eder...49 gün sonra saraya iran seferi konuşulacak bahenesi ilen çağrılan halil ve önde gelen 10 admından kendisi dahil 4 adamı orada öldürülür,yer revan köşküdür...teslim alınanlar sonradan bir biçimiyle ortadan kaldırılır..
    patrona halkın öfkesini iyi kanalize etmiş ama çok övündüğü ve güvendiği 12 bin arnavutu örgütleyemediği için kaybetmiştir...
    bir hareketin dünü anı-yarını iyi örgütlemesi lazımdır,zira bizanstan tevarüs edilen saray entirikası patronaya kellesine mal olmuştur..25 kasım 1730 da revan köşkünde sonradan yeniçeri ağası olan pehlivan halil ağa önce patronanın kolunu sonra da kafasını bir kılıç darbesiyle vucudundan ayırmıştır..
  • patrona halil isyanı'nda bir süre boyunca patrona halil istanbul'u yönetiyor, istanbul dışı kararları 1. mahmut yürütüyormuş. osmanlıda isyancıyı iç etmek, yalnız bırakmak ve öldürmek zorunlu olduğu kadar bir de isyan bastıranın bertaraf edilmesi belki zorunlu ama sektirmeden yürütülen gelenektenmiş.
  • hamam tellağının başlattığı ve 12 yıl sürmüş isyandır.
  • bu isyanın başı olan ve de isyana ismini veren patrona halil'in asıl mesleği tellaklık değil levendlik idi. darbe planı hamamda yapıldığı için kendisi de tellak sanılıyor.