şükela:  tümü | bugün
  • uzun zamandır şöyle bir kaynak metin için kolları sıvayıp sıvayıp vazgeçiyordum artık zamanı geldi sanıyorum, başlayalım.

    eğer aylık minimum 200,00 tl gibi bir bütçe ayıramayacaksanız hiç bu işe bulaşmayın mis gibi fizy'dir, spotify'dır, youtube'udur tüm şarkılar sizin arkadaşlar. ya yok "ben aylık belli bir bütçe ayırırım, kendimi durdurmasını da bilirim" derseniz böyle buyurun.

    plak nedir ne değildir ile başlayalım.

    plak dediğimiz multimedya materyal 3 başlık altında ele alınabilir kabaca

    1) 78'lik plaklar(taş plak)
    2) 45'lik plaklar(single)
    3) 33'lük plaklar(uzunçalar, long play, lp, albüm)

    1) 78'lik plaklar

    78'lik plaklar taşınabilir veri depolama araçlarının bilinen en eski türüdür(kağıt-kalemi saymazsak şayet). hammaddesi taş olan 78'lik plaklar, taş plak dediğimiz familyadandır. taş plak adı materyalinin taş olmasından kaynaklıdır. taşın üzerine plağın çalışma prensibinin temeli olan vadiler(kanallar, oyuklar) işlenerek ses verileri taş plaka üzerine yazılır. taş plakları çalmak için en mantıklı opsiyonlar gramafonlardır. ancak son dönemlerde piyasada "hint gramofonu" adını verdikleri, yeni nesil cihazlar çoğalmış olup kendilerinden gerçek bir ses almanız mümkün olmadığı gibi analog(kurmalı) bir mekanizma çalıştığı için sesi güçlendirmek adına pratik bir imkanınız da bulunmamaktadır. ben bu tür gramafonlar yerine universal iğneli yeni üretim elektrikli pikapları(78 devir ayarı olmasına dikkat edin) tavsiye ediyorum taş plak dinlemek isteyen kimselere. cihazların fiyatı 300-350 tl bandında ve ses güçlendirme için aux-rca gibi opsiyonları genellikle mevcut oluyor. üzerindeki iğne universal olarak tabir edilen, piyasada en kolay bulunan türden bir iğne olduğu için de taş plağın hassas pikap iğnesine vereceği zararları en az maddi kayıpla geçiştirme imkanı sunuyor.

    2) 45'lik plaklar

    45'lik plaklar 45 devir hızında dinlenen, günümüzde numunelik üretimleri yapılmasına karşın(ceylan ertem'in zalim şarkısı ile mor ve ötesi'nin sultan-ı yegah 45'likleri ilk aklıma gelenler, taş çatlasın bir elin parmak sayısı kadar daha vardır) ağırlıklı olarak 60'lı yıllarda üretilmiş ve günümüze sağlıklı olarak nadiren ulaşabilmiş plaklardır(yabancı plaklar için aynısını söyleyemem, adamlar koleksiyon kültürüne sahip; bizde ev hanımları evde yer açmak için ilk bu tür materyalleri gözden çıkarıyor malum).

    45'lik plağın her bir yüzeyinde bir şarkı, nadiren 2 şarkı olur. genellikle 7 inç ölçüsünde olmasına karşın zaman zaman 10 ve 12 inç ölçülerinde de 45'lik plaklarla karşılaşmanız mümkündür(misal yeliz'in bir plağına denk gelmiştim, 12 inç ama 45 devirde çalınıyor, her bir yüzeyinde bir şarkı mevcut).

    45'lik plaklarda ses 33'lük plaklarda olduğu gibi biraz daha dar bir alan ve geniş bir açıyla sıkışmadığı için ses kalitesi en güçlü plaklar 45'lik plaklardır dersek yanlış bir önerme olmaz sanırım.

    3) 33'lük plaklar

    plak denildiğinde gözünüzde canlanan plaklar bunlardır(nasıl açıklayıcıyım ama). 33'lük plaklar teknik anlamda eskilerin 46'lık kasetlerine benzer ve her bir yüzeyi 23'er dakikadan toplamda 46 dakika veri alır(ki bu da genellikle 5+5=10 şarkı olur, şarkı sürelerine göre 15-20 şarkıya kadar çıktığı da olur).

    günümüzde üretimleri yapılan, yeniden üretime alınan plaklar %99,97 bu plaklardır. çünkü üretici açısından 45'lik plaklara göre maliyeti daha ucuzdur(yatırılan para ve kârlılık olarak düşünün. düşünün ki işletme terimleri girmesin devreye, geçiyorum bu bahsi) ve aynı zamanda son tüketici açısından da verdiği para kaşılığında 2 yerine 10, 15, 20 şarkı satın almaktadır.

    peki bu plakları arabada dinleyebilir miyiz?

    tabi ki hayır. yani en azından bir araç tipi 45'lik çalarınız yoksa(ki onda da sadece 45'lik dinleyebiliyorsunuz ve seyir halindeyken çok da verimli olmuyor). hoş günün birisinde 68 mustang'imi alacak kadar kırmış olursam kafayı mutlaka bir 45'lik çaları olacak ve cahit oben'i anacağım "boğaz yolunda, elin kolumda; sevdin beni eninde sonunda..." diye. neyse konumuzu dağıtmayalım.

    bu plakları dinlemek için gerekli cihazlar için iki ana başlık koyabiliriz ortaya:

    1) gramafonlar
    2) pikaplar

    1) gramafonlar

    gerçek bir gramafona sahipseniz kendisi sadece taş plak çalacak, 78 dışında bir devire izin vermediği ve iğnesi biraz daha beton çivisini andırdığı için kendisinin ağzına layık taş plaklar aramanız gerekecek ve hem taş plakların koleksiyon değerinin yüksek olması(nadir olması) hem de muhafazanın zor olması sebebiyle "plak dinleme keyfiniz" kısa süre içinde "plak dinleyememe eziyetine" dönüşecektir.

    2) pikaplar

    bu başlık aslında kendi içinde "amfili pikaplar ve setler" ile "dek pikaplar" olmak üzere ikiye ve hatta aşağı doğru 20'ye, 50'ye ayrılabilir ancak bu işe yeni merak sardıysanız geçici bir heves olma ihtimalini göz önünde bulundurun ve ucuz bir pikap ile başlayın derim.

    mikado'nun çanta modeli pikapları var misal fiyatları uygun ve kullanışlı cihazlar kendileri. en azından bu iş sizde bir tutkuya dönüşürse sevdiğiniz bir arkadaşınıza hediye olarak gitmeye, eğer kafanız sarmazsa kaldırıp bir kenara koymaya müsait. hatta temiz kullanırsanız baktınız kafanızı sarmadı bu iş let go ve benzeri platformlar üzerinden aldığınız fiyatın çok az altında bir fiyatla alıcı bulabiliyorsunuz.

    eğer "ya yeni de başlıyorsak bir ağırlığımız olsun aga" diyorsanız pioneer'ın pl 990 ürününü tavsiye ederim. dr'dan gidip de ion adında ne idiğü belirsiz bir cilaya vereceğiniz parayla canavar gibi bir pikap almış olursunuz en azından.

    *daha detaylı tavsiyelerim de var tabi ancak konuyu uzatmıyorum, meraklısı yeşillendirsin.

    bütün bunlar genel bilgilerdi ama aslolan kısma yeni geldik.

    bu işin at hırsızı da bilmeyeni de çok. antika pazarlarında efsanevi plağı 10 liraya aldığım da oldu, bir hırdavatçının tanesini 5 liradan alayım da dekorda kullanırım dediğim fiyatın tanesine 500 lira çektiği de oldu(şaka değil). hatta meraklısı varsa bu işlerin hemen let go'ya "plak" yazıp bir aratsın sağda solda 10 liraya zibil gibi bulabileceğiniz bir plağı "orjinal plak çalışır durumda" sunumuyla 700 liraya ilana koyan var. akıllı duymuş bir yerden "olum plaklar çok para ediyor" diye. oysa işin detayı şu ki elinizde yaşar güvenir'in zamanında üretilmiş ve günümüze dek sağ-salim muhafaza edilmiş, piyasada pek bir az bulunan sensiz saadet lp'si 700-1000 tl arası bir bedele sahipken, bir başka dönem üretimi lp plak 30 liraya sahaf tezgahlarında günden güne alıcısı olmadığı için çürüyebiliyor. ya da adam yeni basılan bir plağı(kapağı da tasarım olarak bu iş için müsaitse) biraz taşlayarak(kapağını eskiterek) yeni koleksiyoner adayına "bu plak dönem plağı, fiyatı 300 lira" diyerek yutturmaya çalışabiliyor(ki başarabiliyor da ne yazık ki zaman zaman).

    bu sebeplerle de kendinize esnaflığına güvenebileceğiniz sabit bir kaç plakçı edinin, aradığınız plakları da mümkün olduğunca bu adamlardan temin edin, bu adamları tembihleyin derim.

    he en önemli hadise şu, kafanızda parça başı da bir bütçe belirleyin. ben misal 5 sene kadar önce ilk plağımı aldığımda istediğim çok plak ve piyasada da at hırsızı bol olduğundan şöyle bir kural getirdim kendime:

    45'lik için maksimum bütçem 20 tl
    lp için maksimum bütçem 100 tl

    he gidip cem karaca üryan geldim 45'liğini 60 liraya, hümeyra sessiz gemi 45'liğini 50 liraya, esin engin papatya 45'liğini 40 liraya da aldım ama bunların istisna olduğunu bilerek, hesap ederek. ya da nur yoldaş sultan-ı yegah lp'sini 300 lirayı tek seferde canım gram yanmadan verip aldım(türk müzik tarihi için eşsiz bir albümdür rahmetli ergüder yoldaş'ın müzik dehası eşliğinde). ama istisnalar dışında bu çizginin dışına çıkmadım mümkün mertebe.

    şimdilik benden bu kadar hakikaten elimin varmadığı kadar da varmış konu. gene fırsat buldukça, yeri geldikçe buradan nacizane bildiklerimi paylaşırım.

    bir kaç arkadaş referans satıcı sormuşlar:

    istanbul'daysanız:

    1) ozhizo kültür & sanat/unkapanı

    keza https://www.ozhizo.com/ diye e-ticaret sitesi de var adamların, hepsiburada sayesinde tanışıp, instagram hesaplarından kaynaşıp, müdavimi olduğum bir satıcı. bazen van'daki, samsun'daki, konya'daki arkadaşlara hediye plak sipariş ediyorum onu da gönderiyorlar kargo ücreti ödetmeden.

    2) mega müzik/unkapanı

    unkapanı plakçılar çarşısı(i.m.ç. 6. blok) içinde bilhassa 45'lik plaklar için gidilesi, hasta galatasaray taraftarı ethem abi ile iki muhabbetin beli kırılası bir mekan.

    3) serbest bölge/kadıköy

    ağırlıklı olarak dönem baskısı plaklar ve bilhassa yabancı plaklar konusunda sağlam bir satıcı. serdar da keza genç yaşına karşın oldukça sağlam müzik bilgisi, sanata bakış açısı ile kafanızı sarar.

    istanbul'da alternatifler daha çok tabi. zihni müzik var akmar'da(kadıköy), aslıhan pasajı'nda(beyoğlu) ılgın sahaf(turgut abi) var.

    izmir'deyseniz:

    kalpplak kafe

    adı kafe diye geçiyor ama türkiye'nin en sağlam arşivlerinden birisini burada görebilirsiniz. bilhassa yerli dönem albümler için uğrayın derim. zülfü abi işletmecisi ve hayatınızda görebileceğiniz en sevimli bir kaç adamdan birisidir. ek olarak da esnaftır. siz onu ne kadar tutarsanız o da sizi o kadar tutar. elimde olsa haftada bir izmir'e gidip alışveriş yapıp gelirim kendisinden. önceden istanbul kadıköy'deydi o zaman haftada bir oluyordu bu dediğim ama artık izmir'de yaşayanlar sevinsin biraz da.

    https://www.facebook.com/kalpplak.kafe

    hatay'daysanız:

    gökhan müzik(antik çarşı içinde) var. hatay'da kimseler yokken bu adamlar varmış, önceki sene yazın gezinirken bir yerlerden plaktan şarkı çaldığını farkedince dalmıştım dükkana. ilk bakışta küçük bir dükkan ama bulundurduğu çeşitlilik ile, işletmecileri gökhan abi ve yılmaz abi ile efsanedir. alışveriş yapmanız şart değil ben dükkana girdiğimde "ben bir şey almayacağım plak dinlemek istedi canım" dedim, direkt kahve ikram ettiler. sonrası sohbet, muhabbet ve bir de baktım ki arayıp da 2 yıldır bulamadığım 5 plak ellerimde duruyor...

    https://www.facebook.com/…-antakya-851707425030159/
  • eveeet sevgili mini mini birler, çalışkan ikiler. biliyorum çok da okuyanı yoktur şu meşgul gündemde ama bugün gene hazır fırsat bulmuşken uzun uzun yazmaya, bildiklerimizi aktarmaya devam edelim.

    1) plakların muhafazası ve temizliği(önceki yazıda yüzeysel de olsa değindim mi anımsamıyorum)

    plaklar esasen en dayanıklı multimedya depolarıdır ki bu sebeptendir 1920'lerde üretilen bir taş plak da, 1960'larda üretilen bir 45'lik veya uzunçalar(long play) plak da günümüze değin kusursuz bir şekilde ulaşabilmiştir. plaklarınızın temiz kalabilmesi için öncelikle kendilerini kağıt veya pvc kaplarla muhafaza etmenizde fayda var(ben varsa orijinal kapak üzerine pvc ile çözüyorum bu işi). plaklarınızı asla yatay konumda bırakmayınız, mümkün mertebe dik bir konumda muhafaza ediniz. yatay olarak bırakılan plakların yamulması, bombe yapması %1000 olasılığa sahiptir.

    temizlik konusunda en etkili yöntem ılık suda ıslattığınız penye bezlerle ortadaki göbek kağıdına değdirmeden silip sonrasında da kuru bir bezle kurulamaktır. bu yöntem kapsamlı bir temizlik isteyen özellikle dönem üretimi olup da günümüze ulaşan ama biraz derin kirlenmiş plaklar için birebirdir.

    temizlik konusunda bir diğer yöntem macun benzeri kıvamıyla şu temizleme ürünüdür;

    https://www.ozhizo.com/…li-sanatcilar-7611212463403

    şu hamuru plağın üzerinde bastırarak gezdirdiğinizde plağın vadileri(ses kanalları) arasında biriken tozları cart diye alıvermekte, pikabınızın iğnesini bu hamurumsu arkadaşa bir kaç kere bastırıp çekmeniz durumunda iğne temizliği için de muazzam sonuçlar vermektedir. bu yöntemi de yeni üretim plaklarınızın hızla topladığı tozları temizleme durumunda kullanabilirsiniz.

    2) yeni üretilen plaklara dair öneriler

    yeni üretilen plakların altyapıları plak koleksiyonerlerinin en büyük problemlerinden birisi. zira bazı yeni üretim plaklar hiç bir şekilde plak lezzeti sunmuyor dinlerken. bu konuda da havaya savrulan paracıklarım ve tecrübemle sabit bir kaç nacizane tavsiyede bulunabilirim sanırım. şimdilik bi kaç plak listeleyelim kayıtları güzel, şarkıları keyifli olan sonrasında duruma göre tavsiyelere devam ederiz.

    1- 45'lik plaklar 20 yılın en iyi 45'liği

    https://www.ozhizo.com/…li-sanatcilar-8698686783113

    2- cem karaca & cahit berkay & uğur dikmen nerde kalmıştık

    https://www.ozhizo.com/…lp-cem-karaca-8697420657666

    3- cem karaca & moğollar 2.2.1973 ankara

    https://www.ozhizo.com/…a-lp-mogollar-8681015040148

    4- bir zamanlar

    https://www.ozhizo.com/…li-sanatcilar-8698686783151

    5- bir zamanlar 2

    https://www.ozhizo.com/…li-sanatcilar-8698686783236

    6- radyo şarkıları

    https://www.ozhizo.com/…li-sanatcilar-8697439226235

    7- atatürk'ün sevdiği şarkılar

    https://www.ozhizo.com/…uz-turgutgenc-8697415215536

    8- zeki müren gözlerin doğuyor gecelerime

    https://www.ozhizo.com/…lp-zeki-muren-8697869701166

    9- selda bağcan 40 yılın şarkıları

    https://www.ozhizo.com/…-selda-bagcan-8697420350017

    10- müzeyyen senar yayınlanmamış şarkılar

    https://www.ozhizo.com/…uzeyyen-senar-8697420657796

    11- müzeyyen senar yayınlanmamış şarkılar 2

    https://www.ozhizo.com/…uzeyyen-senar-8697869702705

    12- cem karaca ölümsüzler

    https://www.ozhizo.com/…lp-cem-karaca-8697869701562

    13- aşık mahzuni şerif dumanlı dumanlı oy bizim eller

    https://www.ozhizo.com/…mahzuni-serif-8697404669012

    14- zeki müren zirvedeki şarkılar

    https://www.ozhizo.com/…lp-zeki-muren-8697869704150

    15- ayla dikmen klasikler

    https://www.ozhizo.com/…p-ayla-dikmen-8681413298172

    16- gülden karaböcek benim şarkılarım

    https://www.ozhizo.com/…den-karabocek-8694986115692

    17- mazhar fuat özkan best of

    https://www.ozhizo.com/…ar-fuat-ozkan-8698686783083

    18- ahmet kaya yorgun demokrat

    https://www.ozhizo.com/…lp-ahmet-kaya-8697421785368

    19- barış manço yeni bir gün

    https://www.ozhizo.com/…p-baris-manco-8691223102224

    20- kamuran akkor sev yeter

    https://www.ozhizo.com/…kamuran-akkor-8697404669128

    aslında erkin koray plakları, alpay'ın gitme'si, zeki müren'in saklı kayıtlar 1 ve 2 numarası, murat kekilli falan da temiz kayıtlar ama yirmi tane linki kopyala yapıştır yaparken yoruldum arkadaşlar, gerisini müzik zevkinize göre ve sağda-solda paylaşılan plak videolarına göre siz şeyapın(takıldığınız, merak ettiğiniz yerde de yeşillendirin direkt).

    şimdilik benden bu kadar, senden güzel daha niceleri var bla bla bla.

    hadi esen kalın, bir sonraki takatimi toplayışıma dek 45 devirden geri kalmayın.