şükela:  tümü | bugün soru sor
  • (bkz: pnömograf)
    (bkz: galvanograf)
  • (bkz: cvsa)
  • insanların fizyolojik tepkilerini (kalp atış hızı gibi) ölçen bir makine; poligraf operatörleri kişilerin sorulara yanıt verirken verdikleri fizyolojik tepkileri gözlemleyerek yalan söyleyip söylemediklerini anlamaya çalışırlar.
  • cleve backster tarafından icat edilmiş, türkçede yalan makinesi anlamına gelen ve bir taraftan nefesi kayıt altına alıp diğer taraftan terleme, kan basıncı, nabız atışındaki değişmeleri esas alarak kişinin yalan söyleyip söylemediğini tespit etmeye çalışan makine.
  • --- spoiler ---

    la casa de papel 2.sezon 4.bölümde müfettişin profesörü sorgulamak için kullandığı alet.

    --- spoiler ---
  • işleyişini güvenilir bulmadığım alettir. bu aletler egzersizle kolayca kandırılabilirler. sorguda, kurulan cümlelerin ardındaki reel mekanizmayı açıklamazlar. bir insanın belirli bir soruda salgılayacağı adrenalinin, beklenenden farklı nedenleri olabilir.

    biliyoruz ki alınan kararların ardındaki işlemelerin çoğu bilinçaltındadır. karar verme kısmındaki farkındalık ise karar verme sürecinin geç aşamalarında ortaya çıkar. bilinçaltı da bilinç ile arasındaki çizgi net olmayan bir mefhumdur.

    a ve b iki şüpheli olsun.

    "x" bir cümle olsun.

    x, dedektifin "duymak istemediği", işi zorlaştıran bir cümle.

    x cümlesini a kişisi ve b kişisi kursun. a kişisi aynı x cümlesini b kişisinden tamamen farklı bir mekanizmayla kurabilir.

    a kişisi bilinçli olarak soğukkanlı bir plan yaparken, b kişisi spontane ve dürüst olabilir. bu durumda x cümlesini kurabilen 2 kişinin cümleyi kurarken kurdukları mekanizmalar tamamen farklı olacaktır fakat ikisi de adrenalin salgılamayacak ve poligrafa güvenilerek bir karara varılırsa aklanacaktır.

    spontane hareket, bilinçaltındaki bir işlemenin sonucu iken, diğeri bilinç dahilinde, bir farkındalık dahilinde yapılan bir planlamanın sonucu olacaktır. (bu laf sokma ve patavatsızlık arasındaki fark gibi de düşünülebilir)

    teorik olarak, bunu beyinde aktive olan bölgelerdeki varyasyonlara bakarak analiz etmek poligraftan çok daha güvenilir bir alternatif metod olabilirdi. sorun şu ki, düşünme desenlerinin ardındaki bağlantılar dışarıdan bakılınca aynıymış gibi görünebilir, zira olay beyindeki merkezlerden çok, beyinde yerleşik olan bazı olgular arasındaki bağlantı kuruş biçimi ile alakalı. bu yerleşik olgular da büyük ölçüde "dil"den oluştuğuna göre, poligraf güvenilir bir cihaz olmaktan uzak.
  • ilk kaba yalan makinesi (poligraf) william moulton marston adında bir harvard öğrencisi tarafindan geliştirilmiştir. test edilen
    insana boa yılanı gibi sarılan tüplerden oluşur. marston daha sonra takma adla
    çizgi romanlar resmetmiş, hatta wonder woman'1 yaratmışti. elbette wonder
    woman "doğruluk kementi" adında bir silah taşıyordu, kötü adamları kementiyle yakaladığında onları dürüst ve açık sözlü olmaya zorluyordu. ne yazak ki
    marston kariyerinde her zaman dürüst ve açık sözlü değildi. makinesini reklamcilık araştırmalarında kullandı ve genç erkeklerin hangi marka tiraş bıçağını
    tercih ettiklerini belirlemeye çalışırken sahte veriler uydurmaktan tutuklandı.
    kaynak
    (bkz: insan beyninin gizemi)
    sayfa 364