şükela:  tümü | bugün
  • 1970'li yıllarda iki psikolog tarafından (daniel kahneman ve amos tversky) ortaya atılan ve türkçeye ümit teorisi veya beklenti teorisi olarak çevrilen teori. teorini çıkıç noktası insanların beklenen faydayı maksimize edememeleri gözlemine dayanmıştır. günümüzde ağırlıklı olarak finans çalışmalarında kullanılır.
  • (bkz: loss aversion)
  • teori, deneklere 2 soru sorularak ispatlanmıştır. (rakamlar tam gerçeği yansıtmasa da soru aynı doğrultudadır.)

    1. soruda iki seçenek var birini tercih ediniz:

    a) 50.000 tl kaybeceksin
    b) bozuk para atacağız, bozuk para tura gelirse hiçbir şey ödemeyeceksin yazı gelirse 150.000 tl kaybedeceksin.

    2. soruda iki seçenek var birini tercih ediniz:
    a) 50.000 tl kazanacaksınız
    b) bozuk para atacağız, bozuk para tura gelirse hiçbir şey kazanmayacaksın yazı gelirse 150.000 tl kazanacaksın.

    1. soruda cevapların çoğu "b" olurken, 2. soruda cevapların çoğu "a" olmakta. aslında finansal olarak ikisi de aynı soru ancak, insanların kaybedecekleri bir olayda risk almaya istekli iken, risk alacakları durumda kazançları orantısız şekilde artacak olsa sabit kazanca razılar.

    bu teori daniel kahneman'a nobel ödülü getirmiştir.
  • iyice anlaşıldığında yatırımcıların nerede hata yaptıklarını anlamasını sağlayacak teoridir.
  • özetle aynı miktarda parayı kazanma ve kaybetme riskine, insanların eşit değer vermediğini, kayıp riskinin genellikle daha ağır basan bir motivasyon olduğunu gösteren teori. yüzde elli ihtimalle 1000 lira kaybedilecek yahut bin lira kazanılacak bir oyuna insanlar ekseri girmemeyi tercih ediyorlar imiş.
  • risk içeren olası alternatifler arasında insanların seçim yapma yoluna açıklık getirmeye çalışmaktadır. örnekle açıklayacak olursak;
    1) 1000 tl niz var ve önünüze iki seçenek sunuluyor. a yı tercih ederseniz ya +1000 tl kazanırsınız ya da hiçbir şey kazanmadan ana-paranızla geri dönersiniz. b'yi seçerseniz her halükarda +500 kazanacaksınız
    a)+1000=2000
    +0 =1000
    b)+500 =1500
    2)2000 tl niz var ve önünüze iki seçenek sunuluyor. a yı tercih ederseniz ya ana-paranızla geri dönüyorsunuz ya da 1000 tl kaybediyorsunuz. b yi tercih ederseniz her halükarda -500 kaybediyorsunuz.
    a)+0 =2000
    -1000 =1000
    b)-500 =1500
    araştırmalara göre ilk soruda insanlar genelde a şıkkını seçerken 2. soruda b şıkkını seçmektedirler. oysaki her iki soruda da sonuçlar birbirinin aynıdır.