şükela:  tümü | bugün
  • asıl adı m. fabii qvintiliani olan antik roma döneminin yazar ve öğretmenlerindendir.
    eğitim teorileri üzerine institutio oratoria adlı bir eseri vardır.
  • eski roma'da rhetorica sanatıyla ilgilenmiş ve bunun kitabını yazmış kişi.
    (bkz: institutio oratoria)

    söz konusu eser, ileride hatip olacak bir kişinin, çocukluğundan itibaren alması gereken eğitimi anlatır. ve yazarımız hayatının hiç bir bölümünde fabl yazmamıştır!
  • roma 'da i.s. i. yy.'da edebiyat alanında yıldızı parlamış, ispanyol kökenli yazarların sonuncusudur.
    tam adı marcus fabius quintilianus 'tur. (tabi gramer kurallarına hakim olunmadığı zaman 'm. fabii qvintiliani' gibi ismin -in yani genetivus singularis hali, yalın yani nominativus gibi zannedilebilir, yanlış bilgi aktarılabilir. ingilizceden, şurdan burdan aktarımın yanlışı/riski işte bu.) müzehher erim hoca 'nın kaynağına göre i.s. 35-95 yılları arasında yaşamıştır. fakat bazı kaynaklara göre rakamlar değişebiliyor örneğin wikipedia'da i.s. 35 - 100 -artı eksi- tarihleri verilmiş. (http://nl.wikipedia.org/…marcus_fabius_quintilianus) başka kaynaklarda da aynı tarihler gözme çarptı; [ http://ancienthistory.about.com/…/p/mquintilian.htm - http://www.bautz.de/bbkl/q/quintilianus_m_f.shtml - http://www.brainfly.net/html/quintili.htm - http://hu.wikipedia.org/wiki/quintilianus ]

    üstadımız ispanya 'da calagurris 'de doğmuş. roma 'da eğitim gördükten; zamanın mühip oratorlarını / hatiplerini dikkatle dinledikten sonra, rhetorica/retorik/belagat öğretmeni olarak doğduğu yere dönmüş. orada zamanın proconsul 'u servius sulpicius galba ile iyi dost olmuş. bu dostluğun meyvelerini; galba, senatus tarafından imperator yapılınca roma 'ya giderken, onu da götürmesiyle almış. (gerçi bu ifadem sanki quintilianus 'un bilinçli bir geleceğe yatırım yaptığını düşünüdrmesin efendim.) bunun üzerine roma 'da rhetorica öğretmeni olarak atanmış ve devletten maaş alan ilk öğretmen olarak ders vermeye başlamış. bu yoldan zengin ve ünlü olmuş. ünü ve zenginliği salt galba dönemiyle sınırlı kalmamış, ondan sonraki imperatorlar zamanında da sürmüş. hatta romanum imperium un commodus ile birlikte en dengesiz en gaddar imperatorlarından sayılan domitianus bile onu yeğen çocuklarına özel öğretmen olarak tutmuş, consul rütesine yükseltmiş 20 yıla yakın süre boyunca; roma 'nın en ünlü öğretmeni olmuş üstadımız. hatta genç plinius bile onun öğrencisiymiş. aynı zamanda mahkemelerde avukatlık da yapıyormuş. dediğim gibi 20 yıla yakın çalıştıktan sonra işten elini çekmiş (i.s. 96) ve onu beğenenlerin isteği üzerine yaşamının sın bölümünü şu meşhur eserini yazmaya adamış: institutio oratoria (bkz: hitabet eğitiminin ilkeleri) (latince ful metin için: http://www.thelatinlibrary.com/quintilian.html )

    ayrıca yine quintilianus 'un yazmış olduğu de causis corruptae eloquentiae adlı eser kaybolmuş, elimize kadar ulaşamamış. yine üstadın olduğu iddia edilen iki ciltlik declamationes (bazı hayali davranış problemlerinden ya da yasaların çelişkilerinden doğan durumlar üzerine yazılmış retorik konulu yazılar) her ne kadar bir kısmı okulunda derste kullanılmış olabilirse de, büyük bir olasılıkla ona ait değildi.

    quintilianus, bilge cato'dan başlayıp cicero'ya ulaşan roma'nın en iyi hatiplerinin geleneklerine bağlı olarak, bir hatibin yalnız konuşmada usta bir kimse değil, aynı zamanda iyi bir adam yani vir bonus dicendi peritus (inst. 12,1,1) olması gerektiğine inandığı için 12 kitaptan oluşan institutio oratoria eserinde ileride hatip olacak bir kimsenin bebekliğinden başlayarak alması gereken eğitimi' anlatır. eğitimin ilk bölümü birinci kitapta anlatılır. çocuk eğitimi konusunda o zamandan günümüze dek yazılmış ne varsa bu kitapta bulunabilir. oyun aracılığıyla öğretim, ahlâk öğretimi, konuşulmakta olan dillerin öğretimi, disiplin, okul öğretimi ve özel öğretmenlerle yapılan öğretimlerin iyi ve yararlı yönleri, öğretmenin öğrenciye karşı olan görevleri, hepsi burada anlatılmaktadır. ikinci kitap hitabet sanatının genel ilkelerini ve kapsamını anlattıktan sonra eğitimin daha sonraki aşamalarındaki amacının ve kullanılacak metodlarm anlatılmasına geçer. bu kitapta öğrenime yeni başlayan çocukların eğitiminde deneyimsiz, zayıf öğretmenlerin değil, tersine, en iyi ve en deneyimli öğretmenlerin görevlendirilmesi gerektiğini ileri sürer. çocukların birbirlerinden ne kadar ve nasıl öğrenebilecekleri konusunu da inceler. ondan sonraki kitaplar rhetorica konusunda daha çok teknik bilgiyi içermektedir, teknik bilgi olarak üstün nitelikte, ilginç konuları ele almaktadır. onuncu kitap bir hatibin gerek latin gerekse yunan edebiyatında okuması gereken edebi eserleri ve yazarları anlatır. işte bu bölüm eserin en ünlü ve en önemli bölümü olarak tanınmıştır. quintilianus kendisini edebî bir eleştirmen olarak görmemiştir. onun amacı bir hatibin eğitiminde stil bakımından yararlı olabilecek yazarları seçmek ve onlar hakkında bilgi vermekti. onu okurken bu amacı gözden kaçırmamalıyız. ama sonuç olarak ortaya çıkan sadece bir kişinin yargıları değil, latin yazarları ve yunan yazarları için en sağduyulu yargılar ve eleştirilerdir. onbirinci kitap da yine teknik hitabet bilgilerini içerir. onikinci kitapta en yüksek ve geniş nitelikte eğitim konusunu ele alır: büyük bir hatibin ahlaksal nitelikleri ve bütün yaşamı boyunca uyması gereken her şeyi kapsayan yaygın disiplin. çocuk eğitiminin anlatıldığı birinci kitap gibi, yetişkin insanın eğitimine ilişkin bu son kitap da günümüz için düşünürsek; quintilianus'un eserinin bizi en ilgilendiren bölümleridir. günümüz insanını en çok ilgilendiren bir üçüncü bölüm kuşkusuz eski yunan ve latin edebiyatlarının eleştirisini içeren onuncu kitaptır.

    müzehher erim hocamız şöyle diyor; "quintilianus, imparatorluk roma'sındaki bir gencin eğitimi için gerekli ilkeleri ve metodları önermişti. ama önerdikleri her çağda ve her yerde yetişmekte olan bir gencin gereksemelerine göre düşünülmüş, önerilmiş şeylerdir. gerek düşüncelerinin geniş kapsamı gerekse verdiği öğütlerin ayrıntılarında gösterdiği bilgelik quintilianus'un eğitim konusunda yazan yazarlar arasında en önde yer almasını sağlamaktadır. quintilianus'a göre kötü bir yaşamın sorumlusu kötü bir eğitimdir. bunun üzerinde ısrarla durur. ona göre eğitim, beşikten başlayarak bir insanın zihinsel ve ahlaksal yapısı üzerinde etki yapar ve eğitimin amacı romalıların anlam yüklü şu basit sözlerle ifade ettiği varlığı yetiştirmektir:

    'iyi adam.' * *"

    quintilianus'un eserinde yazarının bilgeliğini, insan tabiatı hakkında derin bilgi ve sezgisini, sanat ve edebiyat ilkelerine ilişkin isabetli düşüncelerini ve bilgisini gösteren güzel ve veciz deyişlere de sık sık rastlarız. quintilianus'un etkisi ortaçağ'da kaybolduysa da rönesans'la birlikte gene önem kazandı. onun eğitimin amacı hakkında benimsediği, gereksiz ayrıntılar öğretilmiş, bilgiçlik taslayan bir insan değil de yüksek karakterli ve genel kültür sahibi bir insan yetiştirmek olduğu düşüncesi 16. yüzyıl ingiltere'si hümanistlerinin benimsediği eğitim kavramıyla özdeşti.

    zaten ünlü grammaticus remmius palaemon 'dan ve rhetor domitius afer 'den gramer ve rhetorica dersleri alan quintilianus 'un emel amacı; isokrates 'in eğitim sistemini ve cicero 'nun humanitas anlayışını gümüş çağı rhetorica 'sına uyarlamaktı.

    kaynaklar:
    müzehher erim, latin edebiyatı
    çiğdem dürüşken, roma 'da rhetorica eğitimi
    ve parçadaki linkler
  • asıl adı marcus fabius quintilianus olan filozof ve söylevci. uğraştığı iki dal olan felsefe ve söylevi birbiriyle bağdaşan birimler olarak görmüş ve felsefenin görevinin; bireyleri ölçülü, dengeli ve tutarlı bir söylevci gibi yetiştirmesi gerektiğini söylemişir. felsefenin verdiği bilgi kuramsal değil, uygulamalı, yaşamı kolaylaştırıcı olmalıdır. kız, erkek herkesin küçük yaşlarda okullarda eğitime başlaması gerektiğini söyleyen quintilianus böylece gelecekte çeşitli sorumluluklara sahip, bilinçli bireylerin mevcut olacağını ve bu düzenli sosyal ortamın, toplumdaki en küçük yapı birimi olan aileden başlayıp devletin üst birimlerine kadar ulaşabileceğini söyler.
  • "yatağında doğruldu, önceden kestirdiği gibi gözlerini açmasına neden oldu doğrulması ve kim, ne, nerede, hangi olanaklarla, niçin, nasıl ve ne zaman diye öğrenmek istedi. yaşlı bir adamı kaşıyın, bir quintilianus çıkar karşınıza." samuel beckett - murphy

    (bkz: 5n 1k)
  • ''kaderin insanlara bir lütfu da, namuslu işlerin aynı zamanda en faydalı işler olmasıdır'' lafına sahiptir. kaynak(bkz: denemeler)