şükela:  tümü | bugün
  • (bkz: bilim dili)
  • bir ülkede kanunla (genellikle anayasa) ülkenin devlet işleyişinde, yazışmalarda, varsa ülkenin sisteminde, "zorunlu eğitim"in dili olarak kullanılmasına hükmedilmiş dildir. bu genellikle toplumun çoğunluğunu oluşturan kitlenin anadili olur. ülkenin tarihsel koşulları ve siyasi yapısı gereği birden fazla resmi dil olabilir (hindistanda ingilizce ve 20 küsur resmi dil mevcuttur). mesela bildiğim kadarıyla kanada'da hem ingilizce hem fransızca resmi dildir. sovyetler biriliği'nde de her sovyet cumhuriyetinin hem yerel dili hem de rusça resmi dil idi. genel eğitim hem rusça hem de o ülkenin milli dilinde (azerice, türkmence, gürcüce gibi) yapılırdı.

    bununla birlikte resmi dili ülkede konuşulan anadillerin çeşitliliği nedeniyle bunların hiç biri olmayıp, geçmiş sömürgecilerin dili olabilen ülkeler de mevcuttur, liberya, hindistan, güney afrika cumhuriyeti*, fildişi sahili* gibi.
  • resmi dil ile ülkede yaşayan değişik halkların kendi anadillerinin mevcudiyeti ve kullanımı her zaman ciddi sorunlar ve tartışmaları da beraberinde getirmiştir. günümüzde batı ülkelerinde*, sosyalist ülkelerde* ve tarihsel olarak tebanın/vatandaşların çok dilliliği ve kültürel çeşitliliğinin tanındığı diğer ülkelerde* bu sorunlarla ilgilli ulaşılmış uzlaşma, ülkenin resmi dili ve/veya çoğunluğun konuştuğu diller dışında kalan yerel anadillere 5 düzeyde (naçizane kendi sınıflandırmam) hak ve özgürlük tanımıştır.

    1- günlük hayatta kullanım (bunun engellenmeye çalışılması, teknik imkansızlığı, yol açtığı mağduriyet ve oluşturduğu tepki nedeniyle en ciddi insan hakları ve güvenlik sorunudur dil meselesiyle ilgili olarak).

    2- yazılı, sesli ve görsel medyada kullanım (ana dil sahibi halkın kendi dilinde kitap gazete basma, internet sitesi açma tv ve radyo yayını yapma hakkı, türkiye'de bu hak yazılı basın yayını için 1990'ların başından beri mevcuttur, 2002 den beri de tv radyo yayınına izin yasal düzeyde verilmiş uygulama sadece trt yayınlarıyla mümkün olmuştur).

    3- anadil eğitimi, özellikle çoğunluk dilinin, dillerinin ve resmi dilin kullanım yaygınlığı ve genel eğitim nedeniyle yerel dilleri kullananların, özellikle çocuklarının ana dillerini unutmamaları, öğrenmeleri ve genel olarak bu dillerinin kullanım dışı kalmaması için bu halklara tanınmış hak, çoğunlukla devlet bütçesinden destekle verilen bir imkandır. ülkemizde yerel dillerin öğrenimi özel kurslar aracılığıyla bu dilleri kullanan halk mensupları ve isteyen herkes için yasal olarak tanınmış bir haktır.

    4- verilen hizmetlerde yerel dillerin kullanımı. devletin verdiği sağlık, güvenlik, adalet, belediye gibi hizmetlerde çeşitli nedenlerle resmi dili bilmeyen vatandaşlara, bu vatandaşların dilinde hizmet vermesi. hastanelerde, kamu kurumlarında mahkemelerde tercüman bulundurulması gerekliliği ispanyolcanın nüfus içinde yaygınlaşması sonucu bazı abd eyaletlerinde kanunla zorunlu kılınmıştır.
    (uygulamada getireceği mali yükler nedeniyle problemlidir, ancak hiçbir eğitim almadığı için resmi dili bilmeyen birinin temel hakları olan sağlık hizmeti veya adil yargılanma, adaleti arama haklarından mahrum kalmaması için reddedilmesi de problemli olan bir haktır. partik çözüm bir yerel dilin çokça konuşulduğu ve/veya bu tip hizmete çok ihtiyaç duyulan yerlerde kamunun, yerel yönetimlerin hassasiyet göstermesidir. bu hakkın kullanımı veya hizmetin verilmesi ile kullanılan bu ikinci, üçüncü yerel dilin resmi dil olarak tanınması ayrı şeylerdir.)

    5- anadilde eğitim. ülkede her etnik topluluğun, yani var olan ve dikkate değer nüfus sahibi her ana dil sahibi halkın kendi dilinde tarih matematik ya da felsefe eğitimi alması.
    (ülkenin kültürel ve dilsel çeşitliliğinin yaşatılması ve bu konuda hakların güvenceye alınması kadar önemli olan ulusal bütünleşme, kültürel entegrasyon, ekonomik, idari ve bilimsel verimlilik için zararlı olacak, ülkenin değişik kültürlerinin mensupları arasında yabancılaşmayı ve iş hayatında hakim dilin bilinme oranını ve düzeyini düşüreceği için eşitsizliği artıracak olduğunu sanıdığım bir politika tercihidir. federatif veya dev devletler birlikleri şeklinde bir yapısı olmayan devlette, bir çok batı ülkesinde de (ispanya örneği dışında bilmiyorum) tanınmış bir hak değildir. yine de ülkemizde lozan anlaşmasıyla hakları belirlenmiş halklar (ermeniler, yahudiler ve rumlar) anadilde eğitim almaktadır.
  • resmi yazışmalarda kullanılan dildir. advanced olanı, genellikle edilgen çatılı, tercihen geniş zaman kipli fiiller kullanılarak elde edilebilir. iyi kullanan daha iyidir. siklememek güç göstergesidir.
  • bu kavramın tarihi olsa olsa ikiyüz yıldır, bilemedin ikiyüzyirmibir.
  • türkiye'de olanının kanımca arapçaya çevrilmesi ihtiyaçtır artık. yeni vatandaşlarımız bir yana taksim'de bile sokakta konuşulanları anlayamıyorum artık. karpuz kabuğu düşürmek gibi olmasın ama....
  • (bkz: dil resmi)
  • bir ülkenin devletinin hizmetlerini verirken kullandığı dil veya dillere verilen ad. devlet yazışmaları, parlamento konuşmaları vs. yanında devletin vatandaşlarına eğitim verdiği okullardaki dil, hastanelerinde kullanılması gereken dil gibi pek çok alanı kapsar.

    resmi dili olmayan ülkeler olduğu gibi, birden fazla resmi dili olan ülkeler de bulunmaktadır.