şükela:  tümü | bugün
  • hunlar ı alıp yaldır yaldır asya steplerinde gezinmenizi sağlayan oyun.
  • ünitelerin moral durumlarının daha detaylı hale getirildiği oyun. misal "inspired by general's encouragement" veya "feels safe on the hill". ayrıca düşman ordusunun bir bölümünün kaçmaya başladığını gören askerler daha bir şevkle savaşıyor falan fişman.

    yapay zekanın kendisini en iyi zor seviyede gösterdiğine inananlardan biri olarak roma ile oynarken iç isyanlarla uğraşmaktan kuzeyde sürekli toprak kaybetmenin kaçınılmaz olduğuna şahit olmuşluğum vardır. hunların topraklarından ettiği kabileler batıya doğru çoluk çocuk yaşlı genç koşturmaya başlıyor (hakikaten öyle, herhangi bir kent ele geçirirlerse bu adamlar direkt terhis olup o şehirin sakini oluyor) ve sınır kentleri tekeeeer teker düşüyor. bu yönüyle oyun tarihsel gerçekliğini sağlama alırken son günlerini yaşayan batı roma imparatorluğunda çaresizliği gayet iyi yansıtıyor. attila'dan roma'ya saldırmaması için merhamet dileyen, kasa kasa altınları, seçtiği en güzel köleleri hediye eden papa'nın hislerine tercüman olmaktadır oyun. (merhamet dileyen kişi konusunda yamuluyorsam düzeltin)

    papa demişken oyuna bir de pagan-hristiyan olayı katılmış. pagan tapınakları askerlerin experience'larında etkili olacak şekilde kullanılabilirken, kiliseler de public order'ı yüksek tutmada başarılı. isyanların abartı derecelere gelmesi durumunda -ki bu isyanlar köleler ve ya köylüler tarafından değil direkt olarak otorite boşluğundan faydalanan aile üyeleri ya da komutanlar tarafından çıkarıldığından bir anda o bölgede hiç askeriniz kalmamasına sebep olabiliyor- asi komutanınız ya da aile üyesi ile diplomatik görüşmelere geçmek, kurduğu devleti tanıyıp en azından ticaret izni koparabilmeye kasar koca roma imparatorluğu. e tabi bu durumdan en çok çakal hunlar faydalanıyor. sonunda bakmışsınız kilise kurabildiğiniz üç beş kent ve kapılarına barbarların dayandığı roma kentiyle başbaşa kalmışsınız. cepte para kaldıysa bir iki okçu yapıp en azından delikanlı gibi biraz çarpışıp teslim olmak var ama ı ıh. girip romayı da alırlar. faction reports'ta da sivillerin kılıçtan geçirildiğini öğrenince croton şehrindeki imparator yüzünde maske ile kadın programlarına çıkmaya başlar, ağlar da ağlar.

    edit: gün itibariyle ağır kayıplarla göt olarak döndüğüm arles meydan muharebesinin üstüne isyancıların diplomatı şöyle bir teklifle gelmiştir; ağzımız açık şartları okuyoruz:

    it is time to surrender zart zurt...

    - become protectorate
    - give rome
    - give tribute 700 denari (12 turns)
    - accept or we will attack

    papa değil af dilemek domalsa vazgeçmez bu adamlar. hemen ardından roma'nın devletin yönetimini beceremediğini ileri sürüp syracuse'da kurulan millet senatosu'nda şöyle diyaloglar yaşanmıştır:

    - sassani mandasına girmek lazımdır efendiler!
    - sassani mandası mı?! peh! ravenna çayırında manda dolu! çok istiyorsan ordan verelim sana bikaç tane
    - alemanni yenilince biz de yenilmiş sayıldık
    - paşam sırası mı?
    - efendiler!! efendiler!!! sathi müdafa yoktur hatti müdafa vardir!
    - hah sen dedin ya 1500 sene bu mantıkla savaşır ülkeler artık
    - sen sus caius nostradamus! hani hunlar dayanacaktı roma kapılarına?
    - harala gürele harala gürele
    - efendiler!! efendiler!! hadi save edip çıkalım!
    - hadi bakalım
  • hunları seçip karşıma çıkan ilk şehirlere saldırırken bir şehri savunmak için beş bin kişilik yardımcı gücün gelmesiye beni büyük bir şaşkınlığa sürüklemiş oyun.
  • berserker ünitelerinin heroic infantry diye geçtiği oyun. oyunda yapılan açıklamaya göre barbar kavimlerde acı hissini alan ve cesaret veren (hatta belki de delirten) uyuşturucularla psikopata bağlandıktan sonra savaş meydanına salınan (harbiden salınan; öyle emir falan dinlemek yok adamlarda. düşman gördü mü dalıyolalar) çam yarmalarıymış. yarma ki ne yarma! standart legion modellerinin neredeyse bir buçuk katı olarak çizilmişler oyunda.

    berserkerların yüksek charge ve attack niteliklerini asıl "oha" düzeyine getiren özellikleri rome: total war'da olmayan berserk moduna geçmeleridir ki bunu warcry ile sağlıyoruz. şöyle iki gümüş çentik (bkz: ölçü) (bkz: birim) kadar experience'ı olan ünite berserk moduna girdi mi bir vuruşta üç beş lejyonu havalara uçurabiliyor. oyunun gerçekçiliğini götürse de oburiksi lejyonlarla boğuşuyormuş varsayıp keyif alınabilir. (bkz: keh keh)
  • sensin barbar demek istediğim oyundur. akıl almaz işkencelerin, zulmün ve vahşiliğin temsilcisi, kölelerin sırtından kurulan eli kanlı uygarlık roma'nın uygar, saldıran kavimlerin barbar kabul edilmesine karşıyım arkadaş. o barbar dediğin germen'ler bugün avrupanın dinamosu. hunlar desen kaç imparatorluğa çimento olmuş. kime göre neye göre? naapalım 1 saat takılacaz artık burda..*
  • hunnic elite warriorslarla sabah kahvaltiyi asyada yapip aksam yemegini romada yiyebilirsiniz.
  • oyunu iki saatte bitirip mutlu sona ulastigim cok basit ve yapay zekanin mekanik kaldigi expansion.hun 'larin gercekte cok guclu olmagidi, nedeni cogu birligin atli olmasi ve ayni sebep yine hunlari guclu kilabilsede daha cok hun birimi olabilirdi.ufak bir kac devletin heroic warrior katagorisindeki pahali askerlerinin hunlarla oynarken size ulasmadan oklanarak yok olusu ve hunlarin kale kusatmak icin gerekli hicbir aletinin olmayisi oyunu dengeler nitelikte gibi gozuksede oyunun ekonomik duzeni annesi rome total war gibi stabil calismiyor ve sinirlerinizi gerebiliyor.bu oyunu oynarken tek yapmaniz gereken sey ekonomiyi bir duzene oturtmak ve ekonomi icinde uysal bir halka iğtiyaciniz var.kilise olan yerlerde halki katledin kiliseyi yikin ve yerine pagan dinini getirin kisa sure public order duscek olsa bile gelecek icin cok yararli olucak.kentlerinizin nufusu ile gelen vergi oranlarini dengelemek icin ticareti artirin uzakta ve savasmadiginiz herkezle ticaret yapin gerekirse isvece elci gonderin sonucta para paradir.ordularinizi kurarken size bunlarin duzenli harcamalari oldugunu hatirlatirim ve bu ordular ekonominizinde bas dusmanlaridir hicbir zaman bos durma gibi bir luksleri yok.devamli savasmalari ve korku sacmalari gerekiyor.ucuz ordular kurarak el ile guzel savaslar cikarabilir ordunuzu kisa surede yenileyebilirsiniz.bu size hem toprak hemde gelir getirecek.kimsenin dikkat etmedigi bir nokta olarak toprak degisimi fikrini benimseyin anadoluda tek parca topraginizi verip (kara siniri olmadaginda) avrupa veya size kara siniri olan yerleri alabilirsiniz.en guzel kazanc araci olarak ele gecirdiginiz yerlerde, bunlarin uzak ve isyanci olmalari tercih sebebidir.kole ticaretinize katkı saglamalari ve bir donem para girdilerinizde artisa sebeb olmalari bos bos isyan etmelerinden iyidir.
  • sarmantian olarak oyuna basladıgım, ilk seferde hunların 387 kisilik ordusu olan sehrimi 5200 kisiyle kuşatması akın akın her yere dalmasıyla hade len dediğim hemen ardından alemanii ile tekrardan oyuna baslayıp yine agladığım oyundur. bir şehri ele geçirirken başka birini kaybetmek, become protectorate'ın oliim anam dien sasanidlere bas git lan biz erkek değilmiyiz demek, mapin tam ortasında olup bir dünya farklı ırkın saldırısına ugramak sürekli zarara ugrayan sehirlerin halkına "lan çalışsanıza yeter ne pis halksınız" diye diye şaştığım ama inatla günde 6-7 saat oynadıgım sanırsam son olarak sansımı sasanid faction la başlıyarak deniyeceğim tarihin en gerçekçi strateji oyunu.*
  • gotumden kan aldirmak suretiyle bile olsa da bati roma ile zafere ulastigim oyundur. evet gercekten de cok guruluyum... bir yandan daha baslar baslamaz hop diye isyan edip aninda treasury'i eksilere geciren nankor halk, bir yanda hunlarin onlerine katip getirdikleri franklar, gothlar, sassanidler ve ardindan bizzat hunlar... hepsinin ustesinden teker teker geldim, gunlerim heba oldu ama ayakta tutabildim imparatorlugumu...

    ilk basladigimda butun uzak sehirleri elden cikarip italya ve cevresindeki bir iki bolgede tutunup, sonra oradan geri donmeyi planladim, baslar baslamaz gozden cikardigim sehirlerdeki butun binalari satip, iyi askerler haric ordulari disband ettim. yalniz ne kadar disband etsem de saldirilara karsi koyabilmek icin saglamimsi bir ordu gerekmekte ve birkac turn sonra italya+2 bolgenin boyle bir orduyu kaldiramayacagini anlayip bastan basladim...

    bu sefer baslar baslamaz cok daha kokten ve acimasiz bir disband politikasi izledim, ic kisimlardaki cogu sehirde cok az asker kalacak sekilde... elimdeki bolgelerden salona'yi uzak ve dolayisiyla kontrolu zor oldugu icin hemen gozden cikardim, netekim afrikada tutunmaya karar verdim cunku cikarsam bir daha geri gelememekten korktum... butun donanmayi yok ettim cok pahali oldugu icin. butun isyanci sehirleri gelistirerek isyan etmektense isyanin esiginde durur hale getirdim, beceremedigim 2 3 sehirdeki askerleri cikarip isyana biraktim, isyan olur olmaz kusatip tekrar aldim, alacak gucum yoksa da bekledim ki acliktan teslim olsunlar....

    icislerine nisbeten de olsa bir duzen getirdikten sonra (o allahin cezasi cordobayi bi allah bi ben biliyorum kac kere geri aldim isyancilardan...) kabaca ordu upkeep 20binlerde idi... sanirim en onemli nokta agirligi suvarilere vermek, ve generalleri riske etmekten cekinmemek... belirtmem gerekir ki ayni anda saldiran vandal ve burgundiileri ayni anda puskurtebilmemi mumkun kilan tek sey ayni orduda bulunan 8 general ve bilimum mercenary cavalrylerdi... generallerin en iyi ozelligi, bir turn savasmayinca direk bodyguardlarin sayisi tekrar artiyor, sanirim 2 en fazla 3 turn'de hic para vermeden orjinal sayisina donuyor... hatta generallerin adamlari beles oldugu icin ozellikle onlari surdum dusmanin ustune ki kayiplari onlar alsinlar, para verip aldigim askerler kusatma ve kovalama ile ugrassinlar... hem generaller daha bir iyi savasiyorlar ve cok nadiren panige kapiliyorlar...

    saldiran bir faction'u yoketmek en iyisi; hic acimamak, son family member a kadar takip edip yoketmek lazim yoksa sonra baska biyerden cikip basa bela oluyorlar... gothlari biraktim 100kisi kalmislardi, 15 yil sonra bikacbin olarak geri donduler...;

    sehrileri kusatan dusmanlara arkadan suvari ordusuyla saldirmak gayet basarili oluyor; her nekadar o missile cavary leri yakalayip yoketmek cok zor olsa da... kendi deneyimime dayanarak en iyisi basta onlari unutup, diger unitelere tek tek saldirmak... yani 8 generalle bir uniteye girince o unite direk panik oluyor her ne kadar rakamlari cok dusmese de; panik olan uniteyi birakip bir sonraki, bir sonraki derken 7 8 tane panik olmus unite doluyor ekran, o anda onlar kendini toparlayamadan her generali bir panik uniteye saldirtip koklerini kazimak, ardindan da kalan unitelerin icabina yine toplu saldirilarla bakmak lazim...

    bir baska guzel taktik de koprulerde beklemek, 3 tane saglam unite 3 4 okcu ve biri general olmak uzere 2 suvari cok kocaman ordularin hakkindan rahatlikla gelebiliyor, sikis tikis daliyorlar kopruye, biri panik olur olmaz, bir bakmisiz butun kopru panik halinde yuzlerce askerle dolu, arkalarini donup kacmalari da cok zor oluyor o sikisiklikta, geriye suvarilerle yakalanip yok edilicek 40 50 asker kaliyor... ornek vermek gerekirse, az once bizansla savastim tuttugum bir koprude; ordular esit gucteydi ve 50 kayiba karsi 1500 dusman oldurdum...

    kusatilmis sehirlerde ise okculara alevli ok atma emrini kesinlikle vermek gerekiyor, 1 tane bile siege ekipmani yansa dusmanin kar, o 1 noktayi savunmaya gerek kalmiyor...

    sehirlerin idaresi de cok onemli, o kadar az parayla ve gelen butun parayi yutan bir ordu olunca, cok az imar secenegi oluyor; daha once de dedigim gibi sehrin isyanin esiginde olmasi onemli degil,%70 80 yeterli sehrin sadik kalmasi icin... onu saglayacak minimum binlari yaptiktan, butun sehirlerdeki dini harmonize ettikten(misal bende hristiyan), devletin official dinine ait olmayan butun komutanlari savas alanlarina surup, sehir management'ina sadece dini butun komutanlari atadiktan (ki zaten cogu savas alanlarinda gerekli, birkac kritik sehre lazim vali), ve son olarak faction leader ver heir'in de dini butun insanlar oldugundan emin olduktan sonra, ilk imarlarimi hep ekonomi yonunde yaptim.. ozellikler limanlar cok onemli... allahtan sansima kalkip da ambargo koyan cikmadi; ciksa, olmayan donanmamla sicmistim... ama acikcasi cok uzun sure iki yaka bir araya cok zor geldi, hatta pismanlikla soyluyorum ki para sikintisi olan zamanlarda en isyan esigindeki sehri isyan ettirip, sonra geri alip kendi halkimi kilictan gecirmek suretiyle para kazandim...

    kendime guvenim biraz gelince sirf yagmalama amaciyla bir iki komsu bolge alip geri cekildim. sonradan pisman olmadim degil cunku bir bolgede 7000 kurus ugruna bir faction'u displace edivermisim, cok uzun sure basima bela oldular sonra... bu arada sans kendini yine gosterdi ara sira; soyle ki isyan edip basini alip giden bir iki bolge 3 5 turn sonra geri isyan edip bana donduler, ustelik yeni valiler yaratarak... (bu arada gelecek tur isyani kesin olan -%65in alti- bir bolgede valiniz varsa, butun askerlerle valiyi de cikarinca bazen isyan olmuyor, zaten olsa bile en azindan vali ve askerleri kurtarmis olursunuz)...

    bu arada oyunun bir noktasinda ben farkina varmadan bizansla savasa girmisiz, ki ben saldirmadim, sonuclari agir oluyor... tamamen hazir olmadan saldirmamak lazim, adamlarin duzenli lejyonerleri kopruden bile gelseler kolay kolay panik olmuyorlar... ama sehirlerini aldigimda mukemmeldi, yapilacak bina kalmamisti neredeyse ve super para kazandirdilar, ki benim cogu cepheye uzak sehrimde adam gibi barracks bile yoktu...

    son halde,kuzey sinirlarim asagi yukari oyunun basindaki gibi (sanirim +2 bolge, campus franki ve yanindaki), balkanlar, britanya ve afrika bana ait, yalniz alexandria'yi yeni aldigim icin bizans deli oldu ve ordu ustune ordu, lejyoner ustune lejyoner gonderiyor ama kritik noktayi gectik o cephede de koprulerde aldigim pozisyonlar sayesinde... ama alexandria halkinda bir huzursuzluk var... hayirdir insallah... toplam gelirler 120 130larda, ordu upkeep'i cok uzun sure 20 30larda gezdikten sonra 40 larda kisa bir duraklama yapti ve balkanlari aldiktan sonra gelen ekonomik ferahlik sayesinde 80lere firladi bir anda; en luks uniteleri bile gozumu kirpmadan alabiiyorum ve en onemlisi, savas yapmayan, "noolur noolmaz" diye sagda sola kucuk orducuklar bulundurabiliyorum ki gercekten cok buyuk luks... son yillarda cok buyuk bir insaat furyasi baslattim imparatorluk capinda, sloganim "her sehirde butun binlara yapilacak!!!", her tur 20bin gibi para geldigi icin o da mumkun, allahtan binalaran civ'deki gibi upkeep'i yok; gerekli gereksiz herseyi insaa ediyorum sonradan gormeler gibi...

    butun barbarlar yok oldu sayilir, yok roxoniymis, alemmaniymis bikac faction komsum var, ara sira ziyarete geliyorlar ama savusturmak kolay, zaten artik buyuk bir isgal ordusuna karsi da hazirim... en onemli cephem afrikadaki bizans cephem, yeni quinquireme'lerim ile ambargo koyunca ordularinin ardi kesilecek diye umuyorum...

    phew...

    sonradan akla gelen edit: soyle bir abukluk var oyunda: mesela sirf suvari bir ordunuzla gidip bir sehir kusattiniz, eh piyade olmadan assault yapilmiyor malum, fakat sadece 1 piyade alirsaniz (ki genelde mercenarylerden bir tane cikar elbet) ve auto savas yaparsaniz, rakamlar sizin avantajniza ise aliyorsunuz sehri. halbuki kendiniz oynasaniz 1 piyade unitesi ile hayatta alamazsiniz...

    sehir almakta baska guzel bir taktik ise kusatip, kusatilanin saldirmasini beklemek, ve saldirinca kendiniz savasmak... savas haritasinda ise baslar baslamaz butun unitelerle adamin ciktigi kapiya cullanin, kopru taktigi etkisi yapiyor ve kendinden cok sayidaki dusmani yenmek mumkun oluyor; bu arada dusman panik oluup sehrine geri kacarken acilan kapidan iceri sizip sehri de alabilirsiniz herkesi oldurecek gucunuz yoksa... bu taktik koca duvarli sehirlerde zorlasiyor haliyle, kizgin yag, ok derken hirpalaniyor adamlariniz...