şükela:  tümü | bugün
  • 1605-1606 yillari arasinda van, kars, dogubeyazit ve nahcivan'dan yaklasik 300.000 ermeniyi zorla iran'a tehcir ettirmis ve baskent isfahan cevresine yerlestirmis. ermenilerin zengin avrupa sehirleri ile kurmus olduklari ticari iliskilerden yararlanmak ve osmanli'yi bu ticaretten mahrum birakmak amacindaymis, ki basarili da olmus. isfahan'a yerlesen ermenilerden bazilari sonradan daha doguya, hint illerine dogru goc etmis, taa burma'ya (bugunku myanmar) kadar gidip yerlesenler olmus. sonraki yuzyillarda burma siyasi ve ekonomik olarak zayiflayinca buradaki ermeniler yavas yavas avustralya, yeni zelanda ve abd'ye goc etmis, lakin myanmar'in en buyuk sehri (ve eski baskenti) yangon'da halen bir avuc ermeni yasiyormus.
  • "kervanların geçişi sadece malları değil, insanları da beraberinde sürüklüyordu. ermeni halkının yaşadığı evrimi de bu bağlamda değerlendirmek gerekir. tournefort bu konuda tavernier'nin çözümlemelerini yinelemekle yetinir; tüccarların bakış açısını yansıtıyor gibi göründükleri için yeniden dikkate alınmayı hak eden bu çözümlemelerin çoğu günümüze dek yansımıştır. bu aniatılarda büyük abbas şah, ermeni halkına çok iyiliği dokunmuş bir kişi olarak gösterilir, çünkü bu halkı uluslararası büyük ticarete iterek ortadoğu'nun zenginliklerinin onların ellerinde toplanmasını ve ermeni kilisesinin, hatta tüm ermeni cemaatinin güçlenmesine yardım eden büyük servetierin oluşmasını sağlamıştır. ama az çok zorlama yoluyla elde edilen bu niteliğin aslında büyük ölçekli bir zoraki göç sonucu olduğunu, tarihte ıı. basileios'un 11. yüzyılda aldığı zoraki göç kararından sonra ve 1915 zoraki göçünden önce yer alan bu göçün, ermeni halkını ulusal bir devlet oluşturmak için gerekli demografik çekirdekten yoksun bıraktığını da unutmamak gerek. abbas şah'ın 17. yüzyılın başında gerçekleştirdiği tehcirin doğrudan ermenileri hedef almadığı, sınırcia tamamen ıssız bir alan (no man' s land) yaratarak türklerin ilerleyişini durdurmaya yönelik olduğu ileri sürülerek buna itiraz edilebilir. ama, yine tavernier'nin tanıklığına göre, çorak topraklara göçrnek zorunda bırakılan geniş kitleler yok olmuştur ve kentli bir sınıf kalıcı biçimde zenginleşse de bugün iran'da kırsal ermeni nüfusundan geriye ancak tek tük öğeler kalmıştır."

    stefanos yerasimos
    tournefort seyahatnamasi'nden