*

şükela:  tümü | bugün
  • öncelikle : bu kavramı doğru isimlendirdiğimden emin değilim. diğer dillerdeki kullanımından otkaca yapılmış bir çeviri. kastedilen şey * : bir tiyatro oyunu esnasında bestelenmesi için yazılmış müzik. amacı, oyunun belli bir anındaki dramatilk etkiyi arttırmak ve oyuna müzikli bir ara vermek olarak tanımlanabilir.

    ornek yapıt olarak sibelius pelleas ve melisande yapıtı verilebilir. o zamanlar tabii simdi olduğu gibi oyun esnasinda muzik yayini yapilabilecek bir hoparlor duzenegi vs. yok, eger oyun esnasında çalınacak bir muzik olacaksa orada muzigi calacak bir topluluk da olmak zorunda, bu nedenle bu tip muzikler cok genis bir alet topluluğu icin bestelenmez ve cok uzun yahut cok zor muzikler icermemesine dikkat edilir.

    genelde besteciler yazdıkları tiyatro muziginden, sonradan, bir 'konser suiti' cikarirlar. yani muzigi tiyatro oyunundan bagimsiz kilar ve bir konser parcasi \ yapiti haline getirirler. bu sik yapilan bir uygulamadir. zira tiyatro oyunu icin besteledigi muzik cok saglam olabilir ama o oyun her daim sahnelecek diye birsey yok. bir sure sonra sahnelenmesi biter. e muzik nolacak? o kadar yazdi? ustelik o oyun ancak yazildigi dilin konusuldugu ulkelerde oynanabilir ama muzik heryerde seslendirilebilir.

    dolayisiyla o muzik heba olmasin diye ondan bir konser suiti cikarmak adettendir. tabii konser suitinde, eger varsa yapitin kendisinde bulunan ve insan sesi iceren yahut uzun / zor parcalar dislanir ki calinmasi daha kolay olsun vs. bir ornek vermek istiyorum izninizle :

    henrik ibsen'in peer gynt [per günt] oyunu icin edvard grieg'in yazdigi meshur bir tiyatro muzigi vardir. bu muzik 26 parcadan olusur (kimileri başka kaynaklar öne sürerek bölüm sayısının daha fazşa olduğunu iddia ederler, ben yapılmış kayıtları baz alarak yazıyorum) ve bu 26 parca icerisinde arya, koro, orkestral parca, resitatif ne ararsanız vardir. toplam suresi 85 dakika kadar surer.

    grieg bu muzikten toplam 8 parcayi secmis, bunlari 4'er 4'er gruplayarak iki adet orkestra / konser süiti olusturmustur *. bu parcalardan birisi (1. peer gynt suitinin 4. bolumu [son bolumu]) cok unludur. ama bunun asil versiyonunda koro vardır. koroyu (ve dahi diğer insan seslerini) cikarip yapiti 85 dakikadan iki suit toplam yarim saat surecek boyuta indirince seslendirilis sikligini arttirmis oluyorsunuz dogal olarak. eh bu da besteci icin istenen birsey...

    burada verilen örnekte anlatılanın tamamen aynisi sibelius pelleas ve melisande sahne\tiyatro muzigi icin de gecerli. ve tabii sibelius kuolema için de...

    ludwig van beethoven'ın egmont müziği bir başka çok ünlü örnektir. bu sahne müziği çok bölümlüdür, johann wolfgang von goethe'nin meşhur oyunu için yazılmıştır ancak günümüzde hemen sadece ilk bölümü (uvertür) ile bilinir.

    sahne müziği yapıtlarından süit çıkarma işlemi aynen baleler için de yapılır. kısaca : bale uzundur, çok bölümlüdür ve her bölümü aynı ölçüde dikkat çekici müzik içermeyebilir. besteci balesinin bölümlerinden konserde seslendirilmek için uygun olduğu bölümleri bir araya getirip bir süit elde eder. bu şekilde bale için bestelediği müziği konser salonlarında da seslendirilebilen daha makul boyutlu bir yapıt haline getirmiş olur. klasik bir örnek olarak maurice ravel'in daphnis ve chloe balesi verilebilir. bu gerçekte 1 saat kadar süren 24 bölümlü ve insan sesi de içeren balenin müziklerini derleyerek iki adet süit çıkarmıştır.

    tabii bale için yapılan bu uygulama aynen operalar içinde yapılabilir. yine ünlü bir örnek richard strauss'un der rosenkavalier süitidir.
  • unlu bir ornegi icin :

    (bkz: georges bizet)
    (bkz: l'arlesienne)
    (bkz: #33387071)