şükela:  tümü | bugün
60 entry daha
  • para içindir. kim siker toplumu, sanatı?

    ümit yaşar'dan bir şiir ile sonlandırıyorum

    ben sersemin biriyim,
    oturmuş senin için aşk siirleri yazıyorum.
    ellerinin beyazlığından,
    gözlerinin güzelliğinden bahsediyorum.
    oysa ki sen bir ettir, ekmektir tutturmuşşun,
    gözün dünyayı görmüyor.
    al bu şiiri, götür sat,
    para ederse
    bir ekmek, yarım kilo pirzola al,
    otur zıkkımlan...
  • sıkıcı bir konu ama, yazan olmamış sanırım, üretim alanı ile ilgili 19. yüzyıla ait bir "fair play" mottosudur sadece; sokaktaki sıradan insan avant-garde şairlerle, jodorowsky'nin sürreal filmleriyle, yani "ağır" yapımlarla ilgilenmez, çünkü bunlar sembolik sermayesi için satılan yüksek kültür metalarıdır, hatta okuyucusu\izleyicisi de yine yazar ve yönetmenler olur pek çok zaman. ama best-seller olan ahmet ümit, elif şafak metinlerini sokaktaki herkes okuyabilir, okuma-yazma dışında bir eğitime ihtiyaç duymadan alınır bu metalar ve yirmi otuz baskı yapabilirler rahatlıkla. kuyumcu soymuş gibi para kazandırır. haliyle bu iki meta arasındaki, yani sembolik sermaye ile ekonomik sermaye arasındaki kaçınılmaz muharebe de böyle yanıltıcı bir soruya dönüşüyor, sanki birbirlerine çarpıştırsanız evrenin hikmetini elde edeceksiniz.

    edebiyatta\sanatta bol para kazanıyor iseniz, herkese satabilmek için kaliteyi düşüren sanat düşmanısınız, az ya da çok böyle. eğer yapıtlarınızı çok az kişi alıyor ve anlayabiliyorsa, eğitimli beğenilere hitap ediyorsa ve çok az kazandırıyorsa sembolik değeriniz artar. sizi önemli çevreler tanır, ama misal berber fuat abi enseyi alırken bu eserlerden bahsetmez, haberi yoktur. yüksek kültür için üretirsiniz ve paradan çok sembolik değer kazanırsınız, yüksek kültür gardiyanları olan edebiyat tarihçileri adınızdan bahseder ve ders olarak okutulursunuz, trt'de adınıza kültür belgeseli yapılır (ama best-seller yapıtlara aldırış eden pek olmaz, onlar da ekonomik sermaye elde ettikleri için zaten voliyi vurarak kazanç elde ederler, pazarda herkesin yüzü gülüyor biraz.)

    yüksek statüdeki profesörün golf oynamayı seçerken, meb öğretmeninin ise halı saha maçına çıkmasındaki tüketim farkının sanat\edebiyat alanındaki karşılığıdır bu özetle; tarihsellikten ve sosyal ilişkiler bağlamından çıkarıp düz kalıp haline getirince meslek lisesi edebiyat dersi sınav sorusuna döner işte ancak. bazen de montaigne'in "insanlar bir solucan bile meydana getiremez, ama düzinelerce tanrı yaratır" deyişi gibi mistik, metafizik yönü ağır bir meseleye döner bu görece daha basit bahis.

    elbette bir zamanlar yüksek sanat görülen şey, daha sonra bayağı olarak algılanmaya da başlayabilir. enteresan bir örnek vereyim; walter benjamin, dedektif romanlarının ilk ortaya çıktığı dönem ile eşzamanlı olarak mobilyalarda bir devrim olduğunu, ev eşyalarının çoğaldığını yazar meşhur eserinde*. endüstrinin güçlenmesiyle ortaya çıkan mobilya devrimi öncesinde dedektif romanı da yoktur. dedektif romanında mobilyanın kenarında kan izi ararsınız, halının altında saklı çatlaklar bulursunuz, koltuk arasına sıkışmış cinayet aletini keşfedersiniz; ev eşyalarıyla oyun gibidir dedektif romanları. bu kadar mobilya ancak burjuva evlerinde bulunduğu için de ilk dedektif romanlarında katil ve maktuller genelde burjuvalardır. aynı zamanda bu romanların ilk okuyucuları da yüksek kültüre dahildir. ancak gel zaman git zaman, ortalama kitleye de ulaşır bütün bunlar, okunmaya başlanır, bu edebiyat alanının da sembolik değeri düşerken ekonomik değeri yükselir. yüksek kültür ise kendine psikolojik roman gibi yeni tarzlar bularak dedektif romanı sektöründen çekilir.
  • ikinci dünya savaşı gibi devasa bir trajediden sonra anlamsızlaşan bu tartışma, her ne hikmetse sözlükte ve bilimum diğer sosyal mecralarda hortlayıp duruyor.

    içlerinde binlerce sanatçının da olduğu (mesela stefan zweig, virginia woolf) 55 milyon insanın trajik ölümünden, başlı başına sanat yapıtlarıyla dolu olan ( dresden, berlin, varşova ) gibi şehirlerin dümdüz edilmesinden sonra, sanat sanat için ya da toplum için olsa ne farkeder !

    vakti zamanında filozofun biri (adorno) gereken cevabı vermişti; "aushwitz'den sonra şiir yazmak barbarlıktır"
  • arkadaşlar soru iki seçenek arasında, buraya gelip romantiklik yapcam diye götünüz başınız ayrı oynamasın.
  • yillardir hatta yuz yillardir tartisilan konu. fakat sanat ne sanat icindir, ne de toplum.
    sanat, sanatci icindir.
  • ''sanat anlayan içindir'' diye cevaplandırılacak soru.
  • toplum için yapılanına popülizm demiyor muyduk?

    cevabı belli soru.
  • sanat sanatçı içindir.
  • sanat, yapılışı itibariyle, üretim aşaması anlamında*, sanat içindir. bazıları üretim aşamasından sonra hala sanat için kalmaya devam eder. bir kısmı ise topluma malolur.
1188 entry daha

hesabın var mı? giriş yap