şükela:  tümü | bugün
  • matematik, müzik veya görsel alanda inanılmaz yeteneklere sahip otistiklerin yaşadıkları sendroma verilen ad. genelde ezber yetenekleri ve hafızaları çok gelişmiştir. yakın dönemde hayatını kaybeden kim peek bu sendromun en önemli örneklerinden biriydi ve beyni biliminsanlarınca yakından incelemeye alınmıştı:

    http://www.scientificamerican.com/…-the-mind-repost
  • basitçe çoğu kişide bulunmayan sıra dışı zihinsel becerileri olan insanları tanımlamada kullanılır. bilinenin aksine savantlar tam anlamıyla otistik değillerdir, savant sendromlarının ancak yarısı otistik bozukluğa bağlıdır. bu insanlarda bu yeteneklerinin birer lanetiymiş gibi zihinsel ve gelişimsel yetersizlikler bulunmaktadır. veya tam tersi, bu bi bakış açısı tabi..

    bildirilmiş ilk savant durumu 1783 yılında saptanmış, jedediiah buxton isimli savantta sıradışı bir hesap yeteneği keşfedilmiş, herkes şoka girmiştir. daha sonra bu konu bilim dünyasınca incelemeye alınmış, pek çok vaka incelenmiştir.

    idiot savant terimide direk türkçeye çevirilmemelidir. burda "idiot" terimi aşağılama anlamında değil, iq seviyesinn 25’in altında olduğunu belirtmeye yarar. "savant" ise fransızcada "bilme" anlamındaki "savoir" sözcüğünden türemiş. sözlükten baktığınızda "savant" türkçeye bilgin veya alim diye çevriliyor.

    bu sendromda rastlanan unique skillere daima doğaüstü bir hafıza eşlik ediyor. bu skiller; müzik becerisi, resimsel sanat becerileri, takvim hesaplama becerisi, mekanik beceriler, yüksek hızda hesaplama yeteneği ve matematik becerisi (hesaplama yeteneğinden ayrı olarak inceleniyor). yani hafıza, tek başına bir yetenek olarak görülmüyor çünkü bu yeteneklerin çoğunu sergileyen savantlarda farklı seviyelerdede olsa, bize göre yine doğaüstü bir hafıza vardır.

    en ünlüsü hiç kuşkusuz herkesin "gerçek yağmur adam" olarak bildiği kim peektir, marilyn vos savant ise soyadında olduğu gibi bir savant değil, sadece guinness rekorlar kitabına göre iq seviyesi en yüksek insandır. (ne aşağıladım be)

    kanımca ilerleyen yıllarda bu insanların beyin yapıları tam anlamıyla çözüldüğünde, insan beyniyle ilgili bir çığır açılacak, hatta genetik alanındaki gelişmelerle paralel olarak bu yeteneklerin günlük hayata kazandırılması kaçınılmaz olacaktır.
  • bu teşhis konulmuş bazı ünlüler şunlardır;

    alonzo clemons: amerikan clay heyketraş.
    tony deblois: kör amerikan müzisyen.
    leslie lemke: kör amerikan müzisyen.
    jonathan lerman: amerikan sanatçı.
    thristan mendoza: filipinli marimba dahisi.
    derek paravicini: kör britanyalı müzisyen.
    kim peek: rain man filmindeki raymond karakteri, kim peek'ten esinlenerek yazılmıştır.(sonradan tanısı değişmiş olsada.)
    james henry pullen: britanyalı hünerli marangoz.
    matt savage: amerikalı otistik jazz dahisi.
    henriett seth-f.: macar otistik bilgin, şair, yazar ve sanatçı.
    daniel tammet: britanyalı otistik savant.
    stephen wiltshire: ingiliz mimar sanatçı.
    richard wawro: iskoç sanatçı.
    satoshi tajiri: pokemon yaratıcısı.

    kaynak
  • beyin sarsıntısı sonucu edinilebilen bir sendrom aynı zamanda. yakın zamanda , bu sendrom sonrası algıları açılan ve güzel resimler yapmaya başlayan birinin belgeselini izlemiştim. bir de güncel olarak derek amato örneği mevcut. amato'nun kazanımı piyano dahil başka enstrümanlara çok kısa sürede hakim olabilmek. nota okumayı bilmiyor. daha önce hayatında hiç müzik dersi almamış. notaları zihninde siyah ve beyaz paternler olarak gördüğünü söylüyor. aspergerli bireylerde de - (kısaca 'aspies ' diyor ecnebiler) var bu patern hassasiyeti bu arada. havuza düşen futbol topunu almaya kalktığı sırada başına darbe yiyor ve sonrası bambaşka bir dünya. kazâ öncesi , hayatıyla ilgili ne yapacağını bilmeyen işsiz biriyken şimdi elinin altında iki müzik albümü ve verilmeyi bekleyen nice müzik konseri var. kazâ sonrası geçici olarak duyma kaybı yaşamış. şu anda ara sıra baş ağrısı ve kısmi hafıza kaybı ile mücadele ediyor. ancak asıl sıkıntısı ve kaygısı, keyfini çıkarmakta olduğu bu müzik yeteneğinin geldiği hızda gidebileceği ihtimali.
    http://www.youtube.com/watch?v=lnasc6_q96y
  • bazı özel iletken ve mıknatıslarla anlık olarak savantların beynindeki akım normal insanlarda simule edildiğinde kişilerin okuma hatalarının yok olduğu ve okumanın hızlandığı , sanatsal yönlerinin kuvvetlendiği tespit edilmiş. sonradan beyine atan pıhtı ilede savant olanlar olduğu biliniyor , otizmle alakası elbet vardır ama otizm değildir kesinlikle. kısacası bir ultra yaratıcı olma durumu-hastalık demeye dilim varmıyor- sendromu.
  • aynı zamanda; zankyou no terror animesinde yetimhaneden alınan üstün yetenekli çocuklar üzerinde yürütülen gizli projenin (savant projesi) adını aldığı otizm sendromu.
  • ısrarla otizmle bağlanan ama doğrudan ilgisi olmayan sendrom. kim peek de otistik değildir ayrıca.