şükela:  tümü | bugün
  • komnenos hanedanı döneminde doğu roma imparatorluğu'nda imparatordan sonraki ikinci baş yönetici anlamına gelen, diocletianus döneminden beri kullanılmakta olan sezar* sıfatının yerini almış olan paye ya da makam.

    zaten imparator manasında kullanılan augustus, epeyce uzun bir süre önce yerini basileus'a bırakmıştı ve aslında aleksios komnenos'un ilk etapta ağabeyini onurlandırmak maksadıyla deklare ettiği bu paye, aşağı yukarı yüz yıl kadar imparatorun* ardından en yetkili ikinci yönetici anlamında kullanılmaya başlandı.

    bu arada dikkatli okuyucular, evet, doğru bildiniz; "sebastos" sözcüğü yunanca'da "saygın, saygıdeğer, kutsal, muhterem" gibi anlamları olan latince augustus sözcüğünün birebir tercümesidir. krator ise hükmeden, yöneten, muzaffer anlamlarına gelmekte olan yunanca bir sözcüktür. aleksios, bu iki sözcüğü birbiriyle harmanlayarak ortaya bu sıfatı çıkarmıştır.

    11'inci yüzyıl itibariyle imparatorlukta artık latince isimlendirilmiş bir makam dahi kalmaması da büyük konstantin ile coğrafi olarak, jüstinyen ve sonrasında gelen mavrikios ve heraklius ile kültürel, idari ve sosyal olarak tamamen grek bir köke ve öze kayan roma kültürünün, antik ayağına dair neredeyse hiçbir izin artık var olmadığını ortaya koymaktadır. zaten pek çok batılı tarihçi ve araştırmacının da doğu roma'yı, yani bizans'ı, deyim yerindeyse roma'dan saymaması* da bilhassa 10 ve 11'inci yüzyıllar ile birlikte başlamaktadır.

    manuel komnenos döneminde önemini yitirmeye başlayan bu paye, bilhassa paleologos hanedanı döneminde pek seyrek kullanılmış ve saray içerisinde yetki ve güç anlamında mesazon'ların ve daha sonra ortaya çıkan hanedan mensuplarına bahşedilen despotluğun tamamen arkasında kalarak varlığını sürdürmüştür.