şükela:  tümü | bugün
  • şehirlerin kurulmasında, düzenlenmesinde, güzelleştirilmesinde kullanılacak, uygulanacak yöntemleri, şehirlerle ilgili toplumsal, ekonomik vb. sorunları konu edinen bilim dalı. (tdk tanımı)

    şehirleri kuran, düzenleyen ve güzelleştirenlerin bu bilim dalından ne anladıklarına gelince, buna da şehircilik anlayışı diyoruz. aşağıdadır, okuyalım bakalım:

    türkiye’deki şehircilik anlayışını önceliklerle anlatırsak bizim önceliklerimiz şöyledir.
    1. şehir merkezinde bina yapmaya elverişli alanlara bina kur(buna bir itiraz yok, yeter ki alt yapısı planlanmış olsun).
    2. şehir merkezinde mevcut binaları yık, yerine daha fazla kapalı alana sahip yani daha yüksek binalar kur. böylece o alandan daha fazla gelir elde et(mevcut binaların ekonomik değerini çöpe at, büyüyen binalarla beraber artan altyapı ihtiyacını gözardı et).
    3. park, otopark, alışveriş yeri yapmaya uygun ve hatta bu tür yerleri yapmak için ayrılmış yerlere bina kur(çünkü şehircilik demek merkezde olabildiğince çok ve yüksek bina demektir, alt yapı sonradan nasıl olsa halledilebilir).
    4. binaların sayılarının ve cesametlerinin artması ile birlikte yoğunlaşan trafiği ve park yeri sorununu çözmek için 3. maddeye geri dön(bu sefer yol yapmak için).
    5. bu arada alım gücü artan şirket ve aileler için tekrar 2. maddeye dön.
    6. artan nüfus ve göçle birlikte şehrin dışında oluşan yapılaşma için bir plan geliştirme ve hiçbir denetleme yapma(çünkü orası şehir dışı).
    7. çoğalan nüfus, genişleyen şehir ve artan satınalma gücünün artırdığı taşıt sayısı, yol ve park yeri ihtiyacını artırır. 4. maddeye geri dön.
    8. şehirlilerin artan talepleriyle birlikte sayısı kendiliğinden artan okul ve hastane gibi binaların ulaşım sorunlarını çözmek için 4. maddeye geri dön.
    9. şehir merkezinin büyümesi ile şehir merkezine katılan 6. maddede belirtilen alanlar için tekrar 2. maddeye geri dön.
    10. 5. ve 6. maddeye geri dön.
    11. boş arazi kalmayınca park, otopark, mezarlık, semt pazarı, artık ne bulduysan üstüne yol yap, bina yap.
    12. içme suyu havzalarına dadan. ormanlık alanları ihmal etme.
    13. 9. maddeye geri dön.
    14. denizi doldur.
    15. arada sırada 5. ve 6. maddeye geri dön.
    16. şehir içinden geçen akarsuların üzerini kapat ve yol yap(böylece kanalizasyon sorununu da aynı anda çözmüş ol).
    17. tarihi eserleri yak, yık, yerlerine bina yap, yol yap.
    18. arada sırada 9. maddeye geri dön.
    19. sanayi sitelerini şehir dışına çıkarmayı akıl et(çok geç).
    20. şehir dışına, içinde her türlü sosyal tesis bulunan, alt yapısı uygun konut siteleri yapımını destekle, yapı kooperatiflerini denetle(çok geç).
    21. metro yap(çok geç).
    22. şehir içinde olmasına gerek olmayan(aslında bazılarının varlığına hiçbir yerde gerek olmayan) resmi binaları şehir dışına taşı(çok geç, eğer bir gün yapılsa bile).
    23. bir şehircilik uzmanının benden daha iyi listeleyebileceği diğer mantıklı çözümleri gündeme getir.(çok çok geç)

    not: bu liste şahsi ve politik çıkarların rol almadığı senaryodur. yani yapılan bu listede yer alan yanlışlıklar sadece kendimizin ve seçilmiş/atanmış yöneticilerimizin cehaletinin(işinin ehli olmamak, ileriyi görememek, teknolojiyi reddetmek, tembellik, bağnazlık, yalakalık, kendini ve halkını daha iyi bir yaşama layık bulmamak, aslında daha iyi bir yaşamın ne olduğunu bilmemek, görgüsüzlük, zevk sahibi olmamak, kültürel değerleri önemsememek, sanata uzak kalmak, mimarlık ve mühendislikten anlamamak, anlayanları dinlememek,…)sonucudur. mevcut durumu tarif için, bu senaryoya kendimizin ve yöneticilerimizin şahsi ve politik çıkarlarının etkilerini de eklememiz gerekir. tabi ki ortaya çıkacak gerçek senaryo, yukarıda anlatılandan çok daha vahimdir ve maalesef mevcut durumun resmidir.
    aslında, bu anlatılanlar türkiye’ye özgü değildir, dünyanın hemen hemen her şehrinde benzer durumlar yaşanmıştır(tamam tamam… istanbul’da biraz daha fazla yaşanmış olabilir).
  • donemlere gore sehircilik anlayislari arasinda fark vardir. gunumuzde batida genel olarak benimsenmis, sürdürülebilirlik mantigi cercevesinde sekillesinde sehircilik ilkelerine kisaca goz atacak olursak:

    1. yuksek yogunluk: birim alan basina yasayan insan sayisinin arttirimi, amerikan tarzi yayilmis banliyolere karsi yogun etkilesimli sehir hayati tercihi. boylece sehirdeki altyapi sisteminin, ulasimin, toplu tasimanin ekonomiklesmesi, cevreye olan yükün azaltilmasi, sehir yayiliminin önlenmesi, degerli tarimsal ve orman alanlarinin korunmasi. ayrica insanlarda sehirlilik bilincinin, birlikte yasama kulturunun verilmesi, toplumsal ilskilerdeki kopuklugu onlemeye, kamusal güvenligi artirmaya yönelik planlama.
    2. karma kullanim: her bolgede konut ve is yerlerinin beraber bulunmasi, haftasonlari inin cinin top oynadigi sehir merkezleri yada sadece yatip uyunmaya gelinen yatakhane mahalleleri* olusumunu önleyici planlama. bunun yaninda bolgelerde karma gelir gruplarina yonelik konut olanagi saglanmasi ve boylece gettolasmanin önlenmesi.
    3. toplu tasima: toplu tasim odakli, yaya ve bisikletli merkezli, otomobil kullanimini olabildigince asgariye ceken boylece hem cevreci, hem sürdürülebilir hem ucuz hem de daha az yer kaplayan, ayrica insanlar icin daha saglikli ve sismanlik önleyici ve sehirleri de otomobillere armagan etmeyen bir ulasim politikasi.
    4. kültürel miras: sehrin tarihi degerlerini korumaci hatta yeniden canlandirici, boylece gecmisten kopuk ve ruhsuz sehirleri önleyici anlayis.
    5. dogal sartlar: cevrenin halihazirdaki topografyasi ve gunes isinlarina gore konumlandirma vs.
    6. yesil alanlar: sehirdeki ve cevresindeki yesil alanlarin yeterli miktarda, genis ve ulasilabilir olmasi yönelik planlamalar, yesil kusaklar gibi sehri sarmalayip yayilimini engelleyici calismalar.
    7. ortak alanlar: sehirdeki gerek acik gerek kapali(kutuphaneler, sinemalar, sergi alanlari vs) kamu mekanlari yaratimi, kullaniminin tesviki, insanlarda sehir mekanlarini kullanma bilinic yaratilmasi, sokak hayatini ozendirici planlama.

    olarak ozetleyebiliriz. burada ozellikle sehir ici ulasim konusunun otomobil merkezli olmaktan cikarilmasi beraberinde zaten geri kalan ilkeleri de suruklemektedir. bu yuzden otomobil kullaniminin azaltilmasi ve toplutasimin yayginlastirilmasi birincil derecede onemlidir.

    ayrica
    (bkz: toplu tasima)
    (bkz: kentsel tasarim)
    (bkz: kentlesme)
    (bkz: türk şehircilik anlayışı)
    (bkz: urban age)
    (bkz: ideal kent)

    ayrica alakali turkce web siteleri:

    http://www.kentvedemiryolu.com/
    http://www.kentlob.net/
    http://www.kentli.org/
  • cumhuriyetin ilk yıllarında urbanizm olarak kullanılırdı.

    örneğin: celal esad arseven'in 1937 basımı "$ehircilik" kitabının bir diğer ismi bu $ekildedir.
    http://img200.imageshack.us/…cilikurbanizmcelal.jpg
  • city engine, communityviz, citycad gibi kendine has programlari olan meslek dali. ayrica suradaki video'ya hem benzer birseydir(idealize sehircilik) hem de degildir(sehirler yillarin birikiminin üstüste gelmesiyle olusan kültürel degerlerdir). yine de gercekten harika bir video:

    http://vimeo.com/3365942
  • modern anlamda tam bir sehirdeki yapilar sunlardir:

    konut: apartman, gecekondu, güvenlikli site, kooperatif
    kamu: hastane, okul, üniversite, kütüphane, spor sahasi, stadyum, tapinak, müze, hapishane, yönetim binalari, hamam, sinema, tiyatro, opera, kültür merkezi, polis, itfaiye
    ticari: market, ofis, dükkan, bar, cafe, restoran, endüstri
    ulasim: yol, demiryolu, araba, otobüs, tramvay, metro, tren, ucak, havaalani
    acik alan: meydan, park

    ayrica asagidakiler de modern bir sehirde bulunan sistemlerdir:

    atik yönetimi
    su ve kanalizasyon
    enerji üretim ve ulastirma sistemleri
    ulasim
    güvenlik
    iletisim
    egitim
    adalet
    yönetim
    saglik
    sehir isiklandirmasi
    sehir altyapi saglanmasi
  • sehircilik üzerine teoriler üreten baba yazarlar:

    (bkz: saskia sassen)
    (bkz: manuel castells)
    (bkz: peter hall)
    (bkz: jane jacobs)
    (bkz: kevin lynch)
    (bkz: lewis mumford)

    (bkz: neil smith)
    (bkz: david harvey)
    (bkz: henri lefebvre)
    (bkz: richard florida)
    (bkz: mike davis)
    (bkz: cindi katz)
    (bkz: edward soja)
    (bkz: yi-fu tuan)
    (bkz: william j mitchell)
  • peter hall cities of tomorrow adlı kitabında batı şehirlerinin son 100 yıllık tarihini şöyle özetler:

    1880-1900: gecekondu şehri
    1900-1940: transit şehri (transit hatlar boyunca gelişme gösterdiğinden)
    1900-1940: bahçe şehir (ebenezer howard)
    1900-1945: city beautiful hareketi
    1920-1970: modern şehir (le corbusier)
    1930-1987: otomobil banliyöleri şehri
    1990 ve sonrası: bilgi şehirleri
  • türkiye'nin (tek parti donemindeki planci anlayisindan olsa gerek) ilk yillarini dikkate almazsak tamamen basarisiz oldugu gelismislik olcutu. bu ulkenin gelismis ulkeler ile karsilastirildiginda daha geride konumlandigi bir konu yoktur herhalde. belki buz hokeyi... yok lan sehircilik daha geri.