şükela:  tümü | bugün
  • bitlis emiri seref han tarafindan 1597de farsca yazilan ilk kurt tarihidir.
  • bu eserde nakledilen bir efnaseye göre kürtler, şeytanın insanla birleşmesinden vücuda gelmişlermiş.
  • bu eser kürt toplumuyla ilgili yapılmış en önemli çalışmaların başında gelmektedir. politik kaygılarla okunup günümüzün geçerli olan görüşleri çerçevesinde farklı okumalara müsait bir kitaptır. bu kaygılardan arındırılarak, dönemin şartları göz önüne alınıp okunmasında fayda vardır.

    şeref han bitlisi'ye göre devlet/beylik olmanın iki kıstası vardır. birincisi para bastırmak ikincisi ise adına hutbe okutmaktır. bu iki kıstas baz alınarak dönem içerisinde farklı dönemlerde sıklıkla kürt beyliğinin o coğrafyada kurulduğunu belirtmiştir. tabi ki yazarının bu görüşü pek çok açıdan eleştiriye açıktır. kürtlerin yaşadığı coğrafyanın tarihte pek çok devletin hükümranlığı altına girdiği, bu hükümranlıkların kendilerine yakın olan ailelere ayrıcalık tanıdığı, bölgede egemen hale gelen hükümdarların kendilerinden önceki hükümdara yakın olan aileyi bir şekilde iskana zorladığı bu şekilde nev'i şahsına özgü ayrıcalık elde eden ailelerin kitapta beylik gibi ele alındığı yöneltilecek eleştirilerde başı çektiği söylenebilir.

    bunların yanında şeref han bitlisi bu eserde kürtlerin bir türlü bir araya gelememiş olmasını eleştirir ve kurmançi, zaza gibi toplulukların tekbir beylik altında toplanması gerekliliğine dem vurur.
  • cilvelidir.
    - farsça'dır.
    - şeref han'ın anne türk, baba kürttür.
    - bitlis ve muş'un yarısı için, babasını osmanoğlunun hışmından koruyan safeviyye'yi satıp osmanoğluna kaçmıştır.
  • " kürtlerin tarihi ve bir ulus oldukları ile ilgili iddialar temel olarak bir kaç kaynak referans gösterilerek yapılmaktadır. bunlardan en önemlisi şeref han adıyla bilinen bitlis beyinin “şerefname” adlı elyazısının orijinali olduğu iddiası ile rus ordusu için çalışan fransız oryantalist françois b. charmoy tarafından çevrilen ve saint petersburg’da basılan kitaptır. şerefname’yi rus subayları sözde iran’daki el yazması eserler içinde bulmuş, çarın hizmetinde olan charmoy ise şekillendirmiştir. kitabının pek çok bölümünde charmoy, kürtleri de bu kitaba dâhil etmek için bazı uydurmalar yapmış hatta intihalde bulunmuştur. şerefname’yi çevirenler konar-geçer anlamındaki ‘ekrad taifesi’ ifadesini “kürt ulusu’ olarak tahrif etmişlerdir. kısaca batı, ekrad’tan bir kürt ulusu yaratmaya çalışmıştır. rus ordusu içinde ermeniler ile ilgili propaganda çalışmaları yapan ve daha sonra kürt tarihi yazmakla görevlendirilen iki bilim adamı gerçekte ise rus subayı olan vladimir minorsky ve basili nikitine tarafından yazılan kitaplar ise 1940 yılından sonra basılmıştır. şerefname’den sonra en çok ilgi gören kaynaklardır. doğu bilimcileri olan minorsky ve nikitine, birinci dünya savaşı esnasında rusların basra’ya inme hedefleri için kürtleri ayaklandırmaya çalışıyorlardı."

    http://www.21yyte.org/…urtlerin-kokeni-ve-kurtculuk
  • bitlis’in kürt emiri, yazar, tarihçi ve araştırmacı şeref han (d.1543, kum - ö.1603 bitlis) 1597 yılında farsça kaleme aldığı şerfername’yi yazma sebebini eserinin başında şöyle açıklar: “bugüne dek tarihçiler, kürtler ve kürdistan’a ilişkin bir şey yazmadıklarından, kendi olanaklarım oranında bir kitap yazmayı düşündüm ve adını “şerefname” koymayı tasarladım. bundan da amacım, kürt hanedanlarının isimlerinin kaybolmamasıdır.”[1]

    gerçekten de şererfname’nin bilimsel değeri o kadar önemlidir ki bu eser adeta ortadoğu’da kürtlerin kaybolan yanlarına ışık tutar niteliktedir. eserin yazarın kaleminden çıkmış el yazması orijinali, oxford üniversitesi'ndeki bodleian kütüphanesi'ndedir.

    eserin içeriği hakkında:
    eser, bir "giriş", dört "safha" ve bir de "ek"ten meydana gelmektedir.

    giriş, kürd ulusuna mensup toplulukların ve halkların soyları, asılları, kökenleri ve muhtelif çağlardaki durumları ve gelişmeleri konusundadır.

    birinci safha, bağımsızlık ve saltanat bayrağını yükselten ve bu nedenle tarihçiler tarafından kral ve padişahlar arasına dahil edilen kürdistan hükümdar ve yöneticilerinin anıları konusundadır.

    ikinci safha, bağımsızlık ve saltanat ilanı derecesine ulaşmamakla birlikte, bazen tek başlarına sikke kestirmiş ve minberlerde kendi adlarına hutbe okutmuş olan büyük kürdistan hükümdarlarının anıları hakkındadır.

    üçüncü safha, kürdistan'ın diğer hükümdar ve beylerinin hakkındadır.

    dördüncü safha, yazarın babaları ve ataları olan bitlis beylerinin ve hükümdarlarının anıları hakkındadır.

    ek ise, ulu osmanlı padişahlarnın durumları, iran ve turan'ın büyük hükümdarlarının olayları ile, çeşitli ülkelerde ve muhtelif zamanlarda bunlara çağdaş olan kral ve beyler hakkındadır.[1]

    eserin çeviri süreci ve tanınması hakkında:
    şerefname, yazıldığı dönemden bu yana birçok tarihçi-bilim adamı tarafından kaynak olarak kullanılmış, özellikle doğu bilimcilerin, ortadoğu tarihçilerinin ve kürdologların başucu kitabı olmuştur.

    eserin batı dünyasında tanınması 18.yüzyıldan itibaren john malcolm, m.volkov gibi bazı meşhur batılı tarihçi-bilim adamlarının eserlerinde şerefname’den istifade etmesiyle başlar. böylece entelektüel kesim böyle bir eserin varlığından haberdar olur. ancak, şerefname’yi bilim çevrelerine ses getirecek şekilde duyuran kişi x.d.frên’dir. frên, 1826 yılında ilk kez başkent petersburg’daki bir gazetede, şerefname için “tarihi değeri büyük bir kaynak” cümlesini kullanmış ve eserin fransızcaya çevrilmesini önermiştir. bir süre sonra rusya bilimler akademisi üyesi vilyaminov zirnov, şerefname’nin el yazmasını 1860’da yayınlamış, nihayet 1868’de o dönemde avrupa’nın en önemli bilim adamlarından kabul edilen fransız profesör français bernard charmoy, şerefname’yi fransızcaya çevirmiştir. bu bilimsel olay şerefname’nin tüm batı ülkelerinin bilim çevrelerinde tanınmasını sağlamıştır.[2]

    daha sonra rus tarihçi-bilim adamı yefgina vasiliva 1967 yılında eseri rusça’ya çevirmiş ve eser hakkında ayrıntılı bilgiler vermiştir. günümüze ulaşan en eski türkçe çeviri ise mehmet emin bozaslan’ın, muhammed ali avni’nin 1971 yılında, kahiredeki arapça'ya çevrilmiş nüshasından yaptığı çeviridir. aynı dönemde iran kürtlerinden dilbilimci, yazar, şair ve çevirmen abdurrahman şerefkendi (hejar) şerefname’yi kürtçe’ye çevirip büyük bir boşluğu doldurmuştur.[1][2]

    kaynak:
    1-mehmet emin bozarslan; şerefname, deng yayınları - http://www.kurdipedia.org/books/85368.pdf
    2-dr. k. mezher ehmed; “çend rûpel jı dîroka gelê kurd” stockholm 1991 - http://www.yumpu.com/…ent/view/46922937/untitled/22
  • dede korkut kitabından alıntılar barındıran eserdir. dede korkut kitabında bulunan hikayeleri/rivayetleri hafif değiştirerek kullanmıştır müellif eserinde. her iki eseri de okuyanlar aradaki benzerlikleri görebilirler.