şükela:  tümü | bugün
40 entry daha
  • şiiler ekseriyetle üç kısımda incelenir: (1) zeydilik (2) ismaililik ve (3) isna aşeriyye

    zeydilik beş, ismaililik yedi, işna aşeriyye ise, on iki imam inancına sahiptir. şiilerin çoğu on ikicidir. dolayısıyla, azınlıkta olanlar, zeydiler ve ismaililerdir.

    ilk dört imam konusunda üç şii mezhep arasında pek ihtilaf yoktur. (bkz: 12 imam/@derinsular) ancak zeydiler, beşinci imamın muhammed bakır değil, onun kardeşi (ve hz. hüseyin'in torunu) zeyd bin ali olduğuna inanırlar ve büyük/ilk imamları onunla sonlandırırlar. bu inançta, iki kardeşin yaptıkları farklı tercihler merkezi önem taşır. muhammed bakır, siyasetten uzak durarak ilim ile uğraşmayı tercih ederken, zeyd bin ali emevi halifesi hişam bin abdülmelik'e karşı kufe'de bir isyan başlatır ve 737 yılında öldürülür. neticede, zeyd bin ali'nin emevilere karşı verdiği bu mücadeleyi önemli bulan şia içinden bir kısım insanlar, kardeşini değil onu beşinci imam olarak görürler. bu temel farklılık dışında, zeydiler, ilk iki halifeyi meşru görmeleri, imamları yanılmaz addetmemeleri, keşif ile hüküm vermeye mesafeli olmaları ve hanefi fıkhına yakın olmaları gibi nedenlerle de diğer iki şia mezhebinden ayrılırlar. bu gibi ayrılıklar, zeydileri sünniliğe daha yakın kılar.

    ismaililer ise, (hz. hasan'ın imamlığı konusunda kimi ihtilaflar yaşamakla birlikte) on iki imamın ilk altısını aynı şekilde kabul ederler. ancak yedinci imamın musa bin cafer değil, onun abisi ismail bin cafer olduğuna inanırlar. basit gibi görünen bu konu, aslında gayet karmaşıktır ve konunun çerçevesini doğru şekilde anlamlandırabilmek için sadece ilgili dönemin değil, müteakip fatımi devleti (909-1171) ve doğudaki hasan sabbah iktidarı (1090–1124) etrafında yaşanan ilgili tartışma ve tecrübelerin de bilinmesi gerekir. (bkz: ismaililik /@derinsular)

    bunlar dışında, haşhaşilik, imamet, mehdilik ya da genel manada ismaili mistisizm ekseninde yapılagelen çirkin yorumlara (her ne kadar yaygın olsalar da) itibar etmemek ve ismaililerin hermenötiği ve gnostizmi hakkında daha detaylı okuma yapmak doğru olur. zira, ilgili çirkin yorumlar ve bu yorumların ortaya çıkardığı kadim söylem, anlama kaygısından ziyade, ismaililiğin sünni islama en uzak noktadaki mezhep olmasının doğurduğu tepkinin tesirinde şekillenir. yoksa, ortada medeniyet yoksunu, barbar bir güruh yok. örneğin, sünni dünyada pek kimse üzerinde durmasa da, el-ezher üniversitesi'ni kuranlar dahi fatımilerdir. (bkz: el ezher üniversitesi /@derinsular)

    ana tema:
    (bkz: islam /@derinsular)
29 entry daha