şükela:  tümü | bugün
  • türkiye'de bilimin ne halde olduğunu gösteren bir yanlış çeviri örneğidir. böyle abuk terim tercümesi yapan cahil adamlarla mı teknoloji gelişecek? kimse de demiyor ki aga bu nedir; kimse de demiyor ki ulan silikon yumuşak bir madde, mikroçipler sert, bu tamlamada bir gariplik var...

    doğrusu için (bkz: silisyum vadisi)

    açıklama için (bkz: #76532939)
  • inanilmaz paralarin dondugu toprak parcasi. gecen gun yasadigim kasabada 100 donum toprak satin alip burada kendine malikane kuran ve oldukca varlikli oldugu her halinden belli olan, bununla birlikte en fazla 40 yasinda gosteren bir adama denk geldim. adamin hikayesini ve nasil buraya dustugunu merak ettim ve aramizda kisa bir muhabbet gecti.

    adam ilk olarak "google'da calisiyordum ve erkenden emekli olmaya karar verdim" dedi. aklina direkt "tum kariyeri bir kenara birakip koye tasinmak" basligi geldi ama daha once adamin google eski bir yonetici oldugunu dusundum. adamin en azindan bir direktor veya vp seviyesinde oldugunu dusunuyordum ve ona google'da calisirken hangi departmani yonettigini sordum. bana gayet garip bir sekilde bakip "ic'ydim" dedi. ic bir kisaltma ve "individual contributor" anlamina geliyor. yani bir departman, grup veya takim yonetmeyen, sadece kendi performansindan sorumlu olan, yonetimden ziyade uretimde gorev alan takim elemani anlamina geliyor. adam bildigin "siradan" bir muhendis cikti. peki bu kadar mala mulke nasil ulasmisti?

    2004 yilinda google ilk kez halka aciliyor ve borsada islem gormeye basliyor. normalde google'da calisan muhendislere her yil (normal maastan bagimsiz olarak) 20-25 bin dolar performans primi verilirken o yil ilk kez nakit yerine 20-25 bin dolarlik google hissesi veriliyor. tabi bu hisseler belli sartlara bagli oluyor mesela tam olarak vest etmesi yani nakte cevrilmesi icin 4 yil gecmesi gerekiyor ve muhendislerin bu surec icinde sirketten ayrilmamis olmasi gerekiyor. sonraki yil yine 20-25 bin dolarlik hisse veriliyor ve bu sekilde bir prim sistemi olusuyor. bazi sabirsiz muhendisler 4 yillik sure biter bitmez hisselerini satip araba veya baska bir luks esya aliyor ama %80'lik kesim hic satmiyor. gunumuzde sirf ilk yilda verilen 20 bin dolarlik hisseler bile 750 bin dolar degerinde.

    bu bahsettigim adam 2000-2015 yillari arasinda google'da calismis, sadece aldigi hisseleri biriktirerek 7 milyon dolarlik bir servet yapmis. bu normal maasin uzerine verilen bir rakam oldugu icin bu rakami hic harcamadan ve hisselerini hic bozdurmadan biriktirmis. zaten google'in ilk yillarinda sirkete girip de en az 6-7 yil calismis olanlardan dolar milyoneri olmayan neredeyse yokmus.

    aslinda bu google'a ozgu de degil. facebook, netflix, apple gibi hisseleri son 20 yilda deli gibi degerlenen ve calisanlarina hisse senediyle prim odemesi yapan tum sirketlerde bu durum mevcut. hatta bircogu dolar milyoneri olan ve 5-10 milyon dolar civari servet sahibi olan bu muhendislerin isyerinde nasil motive edilebilecegi de cok tartisilan bir konu.

    yillarca google'in insan kaynaklarinda ust duzey yoneticilik yapan ve bu konuda kitap yazan (work rules) laszlo bock bu konuda cok taninan bir isim. kendisi birkac sene once google'dan ayrilip kendi danismanlik sirketini kurdu (humu isminde) ve silikon vadisindeki sirketlere her biri milyoner olan muhendisleri motive etme konusunda egitim ve danismanlik veriyor. gecen sene intel'e de ugradigi icin ve direkt benim isimle alakali (endustriyel psikoloji) oldugu icin tanisma firsatim olmustu. kendisi bu konuda bir cok sirketin zorlandigini ama sirketleri calisanlari para disinda yontemlerle motive etmesinin mumkun oldugunu anlatmisti. zaten google'in o muhtesem kampusunun ve calisma sartlarinin fikri de asagi yukari buradan geliyor.

    silikon vadisinde calisiyorsaniz ve cok aranan ve nadir bulunan bir konuda yeteneginiz varsa donen paralar futbolcu transferlerinde donen paralara esit. gecen gun google'in kendi kendini surebilen araba projesi olan waymo'dan biri intel'in bmw ile ortak yuruttugu projeye transfer olmus ve adama imza parasi 1 milyon dolar odenmis. tabi adam 5 yil icinde bu projeyi terk ederse o parayi geri odemek zorunda kalacak ama yonetici olmayan ve siradan bir muhendis icin bu gayet iyi bir para. gerci adama "siradan" demek haksizlik olur cunku onun sahip oldugu spesifik tecrube ve bilgiye sahip cok az insan varmis. siradan demekten kastim adamin yonetici sinifinda olmamasi yoksa adam asla siradan biri degil.

    bu yaz silikon vadisinde stajyer maaslari bile (master veya phd seviyesinde) 6 bin dolardan basliyordu ve cok nadir uzmanlik gerektiren konularda 10 bin dolara kadar ciktigini gordum. fed'in bastigi ve ozellikle amerikan borsasini artik balon seviyesine cikartan paralar sagolsun teknoloji sirketleri inanilmaz zenginlesti ve bu zenginligi calisanlariyla paylasmaktan cekinmiyorlar. gecmis yillarda aldigim google, facebook, tesla hisseleri inanilmaz degerlendi ve oradan gelen parayla simdi yasadigim evi alabildim ama en buyuk pismanligim amazon'daki yukselisi kacirmis olmam. 2008'de 42 dolara satilan amazon hisseleri simdi 1800 dolari gecti. amazon disinda yukselisini kacirdigim bir baska hisse de netflix oldu. bundan 10 sene once 5-10 bin dolarlik amazon ve netflix hisseleri alip kenara koysaymisim simdiye emeklilige cok yaklasirmisim. bu arada intel'dem aldigim hisseleri her zaman aldigim gun satip apple hissesine ceviriyorum. apple benim icin yillardir "buy and forget" yani "satin al ve unut" hissesi olmustur. en unutamadigim hisselerimden biri de yillar once iflasin esigindeyken 1 bucuk dolara aldigim nokia hisseleriydi. daha sonra microsoft bunlarin iflasin esigindeki telefon isini satin alinca hisseler 6 dolara firlamisti ve oradan gelen para iyi gelmisti.

    bu arada su da denilebilir: madem siradan bir amerikan vatandasi da google, amazon gibi sirketlerin hissesini alabiliyor, o zaman google'in calisanlarina verdigi hissenin ne ayricaligi var ki? aslinda teknik olarak bir ayricaligi yok ama bu hisseler maasin uzerine prim olarak bedavaya verildigi icin ortada alinan bir risk yok. ayrica hisseleri 4-5 yil elinizde tutma zorunlulugu oldugu icin hisse birazcik yukselince gaza gelip satma riskiniz az oluyor.

    yine de her sey tozpembe degil cunku bu hayat pahaliligina da kotu sekilde yansimaya basladi. en basit ornek universite fiyatlari. sanirim abd'de ucuza universite okuyan sansli nesilin son uyelerinden biriyim. 2008'de 4 yillik bolumumden mezun oldugumda california state universitesine donem basina odenen ucret 1600 dolardi (eger amerikan vatandasiysaniz veya en azindan green card varsa). hatta geliriniz dusukse belli burslar ve indirimlerle beraber donemi 500-600 dolara kadar gitmek mumkundu. az once mezun oldugum okulun donemlik ucretine baktim ve amerikan vatandaslarina bile 8 bin dolarlik fiyat cekmisler. yani sirf dolar bazinda bile okulun ucreti 5 katina cikmis. bu donemde dolar da turk lirasina gore 3 kat deger kazandigina gore 2008'de turkiye'den gelen birinin california state'de okumasi tl bazinda bugunkune gore 18'te 1 oranindaydi (donemi 2200 lira versus donemi 39 bin lira). su anki fiyatlarla turkiye'den gelip burada universite okumak icin zengin olmak lazim (ki california state her zaman en ucuz universitelerden biri olmustur).

    bu artis ev fiyatlarina da yansimis durumda. silikon vadisi ve civarinda en ucuz ev kiralari 2-3 bin dolardan basliyor. bu fiyat artisi silikon vadisinin "uzantisi" olarak gorulen yerlere bile sicramis durumda. mesela amazon, microsoft gibi sirketlere ev sahipligi yapan seattle'da eli yuzu duzgun bir evin fiyati 600-700 bin dolar civarinda geziyor. 10 sene once seattle'da 300 bin dolara cok rahat ev aliniyordu. onu birak intel disinda buyuk bir teknoloji sirketine ev sahipligi yapmayan oregon'da bile ev fiyatlari inanilmaz artti. californialilar 20-30 sene once 100 bin dolara aldiklari evi 2 milyon dolara satip oregon'a tasiniyor, burada 400 bin dolara ev alip paranin geri kalaniyla emekli oluyorlar. bu sayede oregon'a, hatta nevada, arizona ve idaho gibi california'ya yakin diger eyaletlerde bile son 10 yilda ev fiyatlari 2-3'e katlandi.

    sonunda olan garibana olacak cunku orada yasayan herkes teknoloji sirketlerinde calismiyor ve hayat herkes icin pahalilasiyor. california'da asgari ucret 10 dolarin uzerine cikarken portland'da 15 dolar ve seattle'da yine benzer bir rakama cikti ama bu rakamlar bile bu bolgelerde rahat bir yasanti saglamak icin yeterli degil. gecen gun dogma buyume oregon'lu bir arkadasim baska bir eyalete tasinmak zorunda kaldi cunku buralar bile artik cok pahalilandi. bu da isin kotu tarafi.

    ha bu arada ekim ayinda red dead redemption 2 cikacakmis. o oyunda emegi gecen herkesin kazandigi her kurus helaldir. umarim en az ilki kadar iyi bir oyun olur.
  • dizinin en iyi sezonu kesinlikle 5dir
    4 saat nasıl bu kadar hızlı geçti hala anlamış değilim.
  • san francisco'dan caltrain isimli metro ağı ile ulaşılabilen, dünyadaki en büyük teknoloji ve yazılım şirketleri, vc (venture capital) en prestijli danışmanların harman olduğu kutsal topraklardır.

    her şey, 1939 yılında palo alto (stanford üniversitesinin de yerleşkesinin içinde olduğu) kasabasında hp'nin bir garajda kurulması ile başlamıştır. sonrası çorap söküğü gibi gelmiş zaten..

    gözlemlediğim kadarıyla insanlar haftada 70-80 saate kadar çalışıyor. çok hızlı, stresli ve yoğun bir çalışma hayatı var. stanford üniversitesinde katıldığım 2 günlük eğitimdeki sınıf arkadaşlarımdan gözlemlediğim kadarıyla vadinin genelinde insanlar müthiş zeki, motive ve hırslı. her 3 otmobilden birinin tesla marka olması da sevimli bir ayrıntı.
  • 1940-1960 arasi detroit’inin günümüz versiyonu olan lokasyon. usa’nin teknoloji ve zenginlik kaynağı.
  • uzay istasyonu gibi yerler bekleyenler apple park'a gidebilirler, ancak caddenin karşısındaki visitor center'da bulunan manzara terasından daha ileriye geçemeyeceğinizi bilerek gidin. bunun istisnası, içeriden bir tanıdığınızın olması durumunda, caffe macs'de devasa pencerelerden orta avluyu izleyerek yiyeceğiniz bir yemek olabilir.

    apple park haricinde, biraz facebook'un yeni binası, biraz da salesforce'un san francisco'daki gökdeleni size high-tech hissini yaşatır. googleplex ise gösterişsiz olsa da ziyaretçiler için eğlenceli bir yerdir. onun dışında, çoğu silicon valley ofisi dışarıdan bakıldığında bir şeye benzemez. apple'ın, google'ın ve nice daha ufak şirketin çalışanlarının büyük kısmı vadinin dört bir köşesine dağılmış, ağaçların arasına serpiştirilmiş irili ufaklı tek veya iki katlı binalarda çalışırlar. uzay istasyonu veya oyun bahçesi hissini ancak o binalardan içeriye adım attığınızda duyarsınız.
  • maalesef 2019 yılına girmiş olmamıza rağmen hala ülkemizde benzerinin yapılmaya çalışıyor olması komik olan, california'da yer alan vadi. 40-50 yıldan fazla geçmişi olan ve kurulma mantığında teknoloji şirketlerinin birbirine yakın olması gerektiği bu sayede daha çabuk ar-ge çalışmalarının yapılması amacıyla oluşan bu yapıyı maalesef günümüzde bu kafa yapısıyla taklit etmek dediğim gibi komiklikten öteye geçmiyor. komik diyorum çünkü günümüzde apple başta olmak üzere dünyanın en büyük şirketleri genel merkezlerini ve üretim fabrikalarını dünyanın farklı uçlarına kurabiliyorsa bazı şeyleri henüz anlayamamışız demektir bu. bir alanı kapatarak içerisine 10-20 artık ne kadarsa teknoloji amacıyla açılan şirketi yerleştirmek en fazla birkaç inşaat şirketinin cebini doldurmaktan öteye geçmez.
  • dünyanın dört bir yanından gelen zeki ve eğitimli insanların toplandığı, ekolojik farkındalığın da gayet yüksek olduğu bir yer olmasına rağmen toplu taşımasının hantallığı ve ilkelliğinden dolayı hayretlere gark edendir.
  • bulundugu eyalet ve sosyo-ekonomik yapi gozonunde tutulursa, toplu tasimasi gayet iyi bile sayilabilir.
  • ekolojik farkındalık açısından avrupa'nın 50 yıl gerisinde olan amerika'da yer alan bu bölge, çektiği esas göçmenler de hindistan kökenli vb. olduğu için (yani o yönden de daha çevreci olma talebi gelmediği için) elbette çevrecilik açısından medeni dünya standartlarında "patetik" denebilecek seviyededir.

    durum o kadar komik halde ki en son elon musk "ya vagonları yer altına sokup tünellerde mi hareket ettirsek?" falan diye saçmalamıştı.
    halbuki avrupa'da 150 yıl önce icat edildi bahsettiği şey. (bkz: metro)

    ama allah için çöplerin ayrıştırıldığı (daha doğrusu california'lıların ayrıştırma yapılıyor sandığı) cafe'ler falan var etrafta, yok değil.
hesabın var mı? giriş yap