şükela:  tümü | bugün
  • sofistler, mö 5.yüzyılda dogmatizme tepki olarak ortaya çıkmışlardır ve gezgin öğretmenler olarak bilinirler. para karşılığında felsefe dersleri vermişlerdir.

    özellikle atina’da çağın önde gelen bilgeleri var olan değerleri (kritias) eleştirmişlerdir. göreceli ve kuşkucu düşüncenin köklerini atmışlar ve geliştirici olmuşlardır.
    sofistlere göre genel-geçer doğrular ve değişmez doğrular yoktur. doğrular ve değerler, toplumlara ve insanlara göre değişebilir.

    birbirlerinden bağımsız olarak çalışan sofistler daha çok etik, siyasal ve toplumsal sorunlar üzerinde durmuşlardır.bunlar;
    * tek tek insana değer verilmesi
    * hakim olan dinin devletin geçerlilikte var olan hukukun bağlarından kurtarılması
    * her türlü yasanın yerine doğanın konulması
    * zayıf muhakemeyi kuvvetli muhakeme haline getirmektir.
  • platon'un, sokrates'in ve aristo'nun rezil kepaze ettiği it sürüsü. sofistler ilk çıktığı zaman yunan'da felsefe daha çok varlık üzerine kurulmuştu, tartışmalar ve kuramlar varlıkla bağıntılı şekilde yapılırdı. ama sofistler bunu değiştirerek her şeyin ölçüsünün insan olması gerektiğini, insanın bir tür olarak değilde tikel olarak alınması gerektiğini öne sürmüştür. artık sofistler "varolan nedir?" sorusunu "insan için iyi olan nedir?" olarak değiştirmiştir. tabii takdir edersiniz iyiliğin göreceli kavram olması nedeniyle artık felsefi olarak gerçeğe ulaşmak imkansızdır. bu yavşak sofistler iyice kudurarak hitap etiği kitleleri gaza getirmek, gururlandırmak amacıyla retorik yeteneklerini kullanmaya başlamıştır. sofistlere göre atılan görüşün doğru olup olmadığı önemli değildi artık, artık "ikna" etmek önemlidir. allah'tan aristo ve platon gibi felsefecilerin eleştirileriyle ilerleyen zamanlarda bunların antik felsefe'de saygınlığı kalmadı.

    platon, sokrates ve aristo'nun sofizme yönelik bazı eleştirileri:

    (platon,sofist,231)
    ‘sofist’ sözcüğü önce zengin gençlerin peşinde koşan ve karşılığında ücret alan kişi için,sonra ruhla ilgili bilgiler ithal eden tüccar için,üçüncü olarak aynı bilgileri isteyene satan çerçi için,dördüncüsü manevi ürünlerini bize satan kimse için kullanılmıştır.beşinci olarak bu tanımlama,söz savaşı sanatında bir yarışmacı,yani yükselme hırsına ‘tartışma sanatı’nı yer seçen bir kimse anlamına geliyordu.altıncı kullanış şekli çok kuşkuludur;ama bununla,ruhu(gerçek) bilgiye engel teşkil eden kanılardan temizleyen bir kişinin tanımlandığını kabul ederek onu da diğerleri arasına katıyoruz.

    (xenophon,sokrates’ten anılar)
    bilgelik öğretmenlerinden birçoğunun aksine sokrates evrenin doğası ya da diğer şeyler üstüne,sofistlerin kozmos dediği yerde durumun nasıl olduğunu ve gökyüzündeki süreçlerin hangi zorunluluktan dolayı gerçekleştiğini araştırarak,görüş belirtmedi.

    (aristoteles,sofistlerin çürütülüşü)
    sofizm gerçek değil,sahte bilimdir ve sofist de gerçek değil sahte bilim taciridir.
  • sofistlere göre, doğru bilgi kişiden kişiye, aynı kişide zamanla değişebilmektedir.
    protogoras'ın dediğine göre "rüzgar üşüyen için soğuk, üşümeyen için soğuk değildir." buradan da görülebileceği gibi aynı anda aynı konuda birbirine zıt iki doğrunun olabileceğinden söz ediliyor.
    sofistler "göreli" bir doğrudan söz etmişlerdir. ancak felsefe tarihinde filozofların çoğu genel geçer, kesin doğrunun peşine düşmüşlerdir.
  • (bkz: perspectivism)