şükela:  tümü | bugün soru sor
  • 1908 anayasasında mebusan meclisine tanınan yetkilerin, evvelemirde "ulu" ve de "önder" sayılagelen, padişah, halife ve sadarete mensup zevatı birden bire sıradan bir ölümlü hesabına indirmesi dolayısıyla vaktin sadrazamı sait paşa ağzından dillendirilen itirazlar doğrultusunda hazırlanmış değişiklik teklifleridir mesele ve muhalefetin şanlı direnişiyle teklifin mecliste görüşülmesi defalarca engellenmiştir. tevfik fikret'in "95'e doğru" başlıklı şiirine konu olan değişiklik girişimlerine, ittihat ve terakki kadroları içinden seçilip meclise gelen alnından öpülesi temsilcilerin gösterdiği bu muhalefet, iktidara gelişinden sonra otoritesinin sınırlarını dar bulan, akp hükümetlerinden bile daha tahammülsüz bir çehre ediniveren ittihat ve terakki iktidarına kendi tabanından gelmektedir. 1911 tarihli bu tadil teklifinin anayasanın 7 ve 35. maddelerini ilgilendirdiği ve iktidar partisinin 3/2 çoğunluğu bulamadığı tarık zafer tunaya'nın "ikinci meşrutiyetin siyasi hayatına bakışlar" adlı kitabında anlatılır. teklifin reddedilmesi üzerine insidadı müzakereyi (müzakerelerin tıkanması) tekrar tekrar red kabul eden sait paşa hükümeti istifa eder. aynı zat yeni kabinenin kurulmasına da memur edilir. teklif aynı haliyle yeniden meclise getirilir ve yeniden reddedilir.

    bu gelişmeler üzerine padişaha karşı başarılmış devrimin bir mahsulü olarak 1908 anayasasını elde etmiş olan ittihat ve terakki hükümetinin başbakanı sait paşa, aynı anayasanın meclise tanıdığı yetkileri geri almak ve 1876 koşullarına geri dönebilmek için çok acıklı bir yol seçmek zorunda kalmış ve padişahtan meclisi feshetmesini istemiştir. ayan meclisinin de onayını aldıktan sonra padişahın meclisi feshinin ardından yapılan seçimlerin adıdır bu başlıktaki iki kelimelik iyelik tamlaması. feshin ardından yapılan seçimlerden sonra oluşan meclis iktidarın getirdiği değişiklik teklifini 11 haziran 1912 tarihindeki oturumunda kabul edecektir. ve fakat heyhat, ittihat ve terakki iktidarı bu düzenlemeyle elde ettiği sınırsız otoriteyi tepe tepe kullanmaya fırsat bulamayacaktır. balkanlarda patlak veren savaş sebebiyle mebusan meclisinde kabul edilen bu teklif daha ayana sevkedilmeden akrep karakterli bu parti iktidarı terk etmek zorunda kalacaktır.