şükela:  tümü | bugün
  • antik yunanda yasamis en buyuk klasik trajedi/oyun yazari..oedipus rex ve antigone en unlu oyunlarindan..trajik kahraman kavraminin yaraticisi..
  • "cehalet mutluluktur" şeysinin asıl sahibi.

    "en keyifli hayat, hiçbir bilgelik olmadan sürüp giden hayattır." sophokles
  • ödipus kolonos'ta "en iyisi dünyaya gelmemiş olmak. eğer bir kez gelmişsen yapabileceğin en iyi şey, bir an evvel geldiğin yere geri gitmektir" diyen tragedya yazarı.
  • sofokles’in oyunlarındaki karakterler arasında bir ilişki mevcuttur. bu ilişkiyi şöyle gösterebiliriz:

    antigone ve elektra karakter yönünden bir birbirlerine benzerler. ikisi de haklıdır ve bu noktada öfke içindedirler. ancak yinede bir fark vardır aralarında, elektra edilgenlik içinde olmasına karşın antigone güçlüdür ve bundan dolayı eylemcidir. ismene ve khrysathemis bir birlerine çok benzerler. ismene, kardeşi antigone’nin karşıtı olarak edilgen bir tutum içinde, uzlaşma yanlısı bir profil çizer. aynı şekilde khrysathemis kardeşi elektra’yla bir karşıtlık içindedir. her iki karakter kendi kardeşlerine uzlaşmayı öğütlerler. kral oidipus oyununun baş kahramanı oidipus’la, antigone’nin kreon’u birbirlerine çok benzerler. her ikisi de gerçeklik karşısında kördür ve kendi tutkuları tarafından güdülenmektedirler. ancak sonda trajik darbeyle birlikte bir ayma yaşarlar. elektra oyunundaki orestes ile aias oyunundaki odysseus ‘da bir benzerlik içindedir. orestes shakspeare oyunlarında oyuna en son dahil olan ve düzeni yeniden kuran kahramanlar gibi dışarıdan gelir ve adaleti sağlar. karakter olarak erdemlidir, soğuk kanlıdır. aynı şekilde odysseus’da o dönem için çok önemli bir kural olan ölünün hakkı olan toprağa gömülmeden uzak tutulan aias için uzlaşımcı bir tutum sergiler. aias kendisinin düşmanı olsa da ona da saygı duyar ve hakkını verir. bu dengenin kurulmasını sağlar. karakter olarak erdemli bir tutum içindedir burada odysseus. aias ve herakles sahip oldukları güçlü kendini beğenmişlik tutkuları yüzünden benzer tavırlar sergilerler. bundan dolayıda her ikiside sonunda ölümle yüzleşir.

    sofokles oyunlarında 4’ü kadın 2’si erkek toplam 6 kişi intihar eder. bunlar antigone oyununun üç kahramanı: euridike, haimon,antigone/; kral oidipus oyunundan iokaste; aias oyunundan aias; trakhisli kadınlar oyunundan deieanira’dır. antigone bilinçli bir şekilde kahramanca ölür. haimon bir şekilde ister istemez ölüme sürüklenir, kendi kaderi olarak bildiği antigone’ye bağlılığı sonucu intihar kaçınılmazdır onun için. euridike çocuğunu yitiren dolayısıyla anneliği ortadan kalkan bir kadının acısıyla ölümü seçer. iokaste’nin bilgisizliğinin sonucu olarak üzerine bulaşan laneti üzerinden temizleyebilmesinin, onun için olası tek bir yolu vardır intihar. aias sahip olduğu yıkıcı tutku sonucu sınırları aşar. en son gördüğü nokta kendisinin anlamsızlığıdır. kendine yer bulamadığı için bu dünyada ölüm tek çaredir onun için. deieniera bilinçsizliği sonucu işlediği suçun cezasını verir kendine. bu yönüyle iokaste’ye benzer.

    sofokles’in iki oyununda ölenin toprağa gömülme hakkının ihlali ve bunun sonucu ortaya çıkan bir çatışma mevcuttur. aias hiyerarşik ilişkinin dışına çıkıp kendi komutanını öldürme girişiminde bulunmuştur, üstüne üstlük yunan toplumunda hiçte iyi gözle bakılman bir eyleme imza atıp intihar etmiştir.

    trajik duruma dayanamayıp kendilerini öldürerek bu acıdan kurtulanların yanı sıra tüm acıya rağmen yaşamayı seçip kendini arındırma peşinde kararlıca yürüyenler de vardır. bunların başında elbette oidipus gelir. aynı şekilde filoktetes de yalnız adasında yıllarca türlü acılar çekmiş olmasına rağmen varolma direnci (conatus) gösterir. bu iki kahramanda en sonunda bedeli ödenmiş acılarının karşılığı olarak mutluluğa ererler.

    sofokles’in oyunlarının bir bölümü acıyla bir bölümü mutlu son diyebileceğimiz bir olumlulukla sonlanır. acıyla bitenler: kral oidipus, antigone, trakhisli kadınlar
    olumlu bitenler: oidipus kolonos’ta, aias, filoktetes, elektra.
    bazı karakterler tragedyanın sonunda büyük bedeller ödeyerek bir aydınlanma yaşarlar. kahramanlar erdeme acı çekerek ulaşırlar. aynen oidipus, kreon, filoktetes gibi.
  • yaşlılığında "aşkla aran nasıl ?" sorusuna "tanrılar korusun! ben ondan elimi eteğimi seve seve çektim; kaba, çılgın bir efendinin elinden kurtulmuş gibiyim." diye cevap vermiştir.
  • antik yunan'ın en sofistike tragedya yazarıdır. olayları tanrı katından insana indirgemiştir. aiskhylos ve euripides ile antik çağda tiyatroya altın çağını yaşatmıştır. günümüzde bile tiyatro o seviyenin binde biri olamamıştır. "kral oidipus" ile katharsis'i sonuna kadar yaşatmıştır. oyunları günümüzde bile tüm tazeliğiyle yaşamakta, okunmakta, yorumlanmakta ve sahnelenmektedir.
  • woody allen'ın match point isimli güzide filminde de alıntı olarak kullanılan ve kendisinin* söylediği iddia edilen "hiç doğmamış olmak belki de nimetlerin en büyüğüdür." özlü sözüyle bu dünyaya çocuk getirmek istemeyen* genç ve sağlıklı bünyelerin yüzyıllar önceki sözcüsü olmuştur..
  • yaslılıgında, yaslılık sana ne getirdi, genclıgındekı hazlardan mahrum kaldıgın ıcın uzulmuyor musun dıye soranlara (plato'nun yalancisiyim) aksine mutluyum, en azından kadın hazlarını tatmin etmek zorunda kalmıyorum dıye cevap vermis tragedya yazarı.

    zamanına gore (400 b c civarı) vahset dolu seyler yazmis, republic'te ironik dokundurmalara maruz kalmis, gunumuz turkiye'sinde yasasa kemalettin tugcu gibi bir sey olabilecekken (lan olur mu olur) devrin antik yunanında poet olmus, feylozof olmus adam.

    ozellikle antigone herkesın okuması, bilmesi gereken sahane bi karakterdir. kizim olsa adını koyarim o derece.
  • "bozulduğu zaman, insandan daha korkunç yaratık yoktur." - sophokles
  • 496 yılında atina yakınlarındaki kolonos köyünde doğmuş. babası sofillusun bir silah işliği varmış, orada kılıç, kalkan, kargı, tolga üretirmiş. adam zengin, oğluna da en iyi eğitimi sağlamış. bu eğitimin içinde müzik ve resim de var.

    480 yılnda 16 yaşında salamis deniz savaşı kutlamalarında tanrılara şükran ilahileri okuyan koroyu yönetir. atina gençliğini tmesil eder.

    önemli devlet görevlerinde bulunur. 442 yılında, ünlü delos birliğinnin hazinesinden sorumludur. görevleri içinde delos birliğine üye kentlerden vergileri toplamak ve bunları yönlendirmek. bu paranın büyük bölümünün atinanın onarımına harcandığını biliyoruz. yani 5. yy atinasının yeniden kuruluşunda da görev almış

    440 yılında büyük devlet adamı periklesin başkanlığında tüm orduya komuta eden 10 strategostan biri olarak seçilir.

    genç yaşında periklesin dostudur. bu tarihten sonra sofokles iki kez daha strategos görevine atanır.

    çok daha sonra, 413 yılında 83 yılında probulos seçilir. bu demektir ki 10 kişilik bir danışma kurulu üyeliği. atına sicilyada siraküzada büyük bir yenilgiye uğrayınca ülkenin ekonomisini yeniden düzene sokmak için büyük yetkilerle donatılmış bir devlet görevi.

    406 yılında meslektaşı ve tiyatro yarışmalarındaki rakibi euripidesin makedonya da öldüğü haberini alınca, kara giysilere bürünen koro ile onun yasını tutar.
    kendi de 90 yaşında aynı yıl ölür.

    günümüze ondan 7 oyun kalabilmiştir. 123 oyunla tiyarto şenliklerine katılmış, 24 birincilik kazanmıştır.ayrıca oyuna üçüncü aktörü katmıştır. yapıtları ise şöyledir:

    (bkz: aias)
    (bkz: antigone)
    (bkz: trakhisli kadınlar)
    (bkz: elektra)
    (bkz: oidipus kolonosta)
    (bkz: filokteses)
    (bkz: iz sürücüler)
    (bkz: kral oidipus)