şükela:  tümü | bugün
  • amerika'da iki senede bir ekonomik dusunce ve bilgiye katkilarindan dolayi 40 yas alti bir ekonomiste verilen son derece prestijli john bates clark medal sahibi ekonomist. klasik ekonomiden ziyade cesitli guncel konularda yazmayi tercih etmistir. en ilgi ve tepki uyandiran calismalarindan bir tanesi amerikada kurtajin yasallasmasi ile suc oranin azalmasi arasindaki iliskiyi inceleyen calismasidir.
  • (bkz: freakonomics)
  • en çok satan kitaplar listesinde haftalarca birinci sırada yer alan freakonomics kitabının yazarıdır. yaklaşık bir yıl önce new york times'da, yale üniversitesinde yapılan çok ilginç bir araştırma hakkında ses getiren bir yazı yazdı.
    http://www.nytimes.com/…x=1275624000&pagewanted=all

    yazının ve araştırmanın ilginç olmasının nedeni, bu araştırma para ve maymunlarla ilgili. keith chen, yale üniversitesinde ekonomi bölümünde görev yapan bir profesör. keith chen'in araştırması, maymunlara, para kullanmayı öğretmek ve bunun sayesinde topladığı bilgileri, bizlerin yani insanların, para ile olan ilişkisini karsılaştırıp, çeşitli sonuçlar çıkarmak. araştırma, yale üniversitesinin maymun laboratuarında başlıyor. bu laboratuarda 7 adet capuchin maymunları, bir ana ve birçok küçük deney kafeslerinde, para kullanmayı öğreniyorlar. para olarak, gümüş renkli, somun kullanılıyor. süreç gayet basit. ana kafesten bir maymun alınıp, deney kafesine koyuluyor. bu maymuna para adını verdikleri somun veriliyor. maymun öncellikle bu somunu kokluyor, ağzına götürüyor.

    bu aşamada bir tepsi içinde çeşitli yiyecekler getiriliyor: elma, üzüm ve jell-o. amaç, bu 7 maymunun her birinin sevdiği yiyecek türünü bulmak ve bu yiyeceği elde etmek için parayı kullanmalarını sağlamak. deney kafesindeki maymun elmayı seçiyor. araştırmacılar, maymuna elmayı vermeden önce, elinden parayı alıp, maymuna yiyeceği veriyorlar. bu süreç haftalarca sürüyor ve maymunlar birkaç hafta sonra, ellerindeki somunun yani paranın gücünü anlamaya başlıyorlar. maymunlar paranın kullanımını; araştırmacılar, en çok tercih edilen yiyeceği öğrendikten sonra, yeni bir süreç başlıyor: fiyatlandırma. bu yeni süreçteki amaç, maymunların, biz insanlar gibi rasyonel kararlar verip vermediğini bulabilmek. böylece araştırmacılar, birçok maymunun tercihi olan jell-o'nun fiyatını iki somun, elmanın fiyatını yarım somun ve üzümün fiyatını ise bir somun yapıyorlar. buldukları sonuç ise gerçekten ilginç. maymunlar, deney sırasında, biz insanlar gibi para harcama konusunda çoğu zaman rasyonel davranıyorlar. parasını, en çok yiyecek alabileceği şekilde harcamaya başlıyorlar. maymunlar, 1 somun verip, 2 dilim elma almayı, fiyatı 2 somun olan bir adet jell-o'ya tercih etmeye başlıyor. buraya kadar her şey güzel! günlerden bir gün, yine ana kafesten, deney kafesine alınan maymun, deney kafesindeki bir tepsi içinde bulunan 12 somunu görüp, aniden çılgına dönüyor. paraların bulunduğu tepsiyi kapıp, ana kafese fırlatıyor ve kendisini de ana kafese atıyor. ana kafesteki bütün maymunlar bir anda gökten para yağdığını görüp, yere düşen paraları kapışmaya başlıyorlar. levitt, bunu yazısında maymun tarihinde gerçeklesen ilk "banka soygunu" (maymunun tepsiyi çalması) ve "hapishane kaçışı" (maymunun deney kafesinden, ana kafese kaçışı) olarak tanımlıyor. bütün bu kaos içinde araştırmacılar, ana kafesteki maymunlardan parayı geri almaya çalışıyor. olay biraz yatıştığı bir anda keith chen, hiç görmemeyi tercih ettiğini söylediği bir olaya şahit oluyor: erkek maymunlardan biri, dişi maymunlardan birine yaklaşıp, ona elinde bulunan somunlardan birini veriyor ve bunun karşılığında dişi maymun, erkek maymunun seks teklifini kabul ediyor! chen, bu olayı maymun tarihindeki ilk "fuhuş" olarak tanımlıyor. üniversitenin araştırma etik bölümü, maymunlar üzerinde yapılan para araştırmasının, maymunların yaşam koşulunu, değerlerini ve gündelik yaşamlarını tamamen değiştirdiği ve zedelediği gerekçesiyle, araştırmayı iptal edip, maymunlara para verilmesini yasaklıyor.
  • 29 mayıs 1967 doğumlu olmasına rağmen chicago üniversitesi'nin iktisat kısmında profesör olmuştur.
    lisansı harvard üniversitesinden, doktorasını ise mitden almış aşmış bir ekonoımisttir. freakonomics isimli çok satan gırgır ama öğretici ekonomi kitabının yazarıdır aynı zamanda bu zat-ı muhterem.
  • kendisi icin ekonominin indiana jonesu diyenler vardir. baya enteresan isler yapmistir. hafif kafayi siyirmis sosyolog arkadasiyla chicagodaki o uyusturucu mafyasi senin bu hayat kadini benim cok cesit alengirli iste gercek verili isler yapmistir. hatta bunlardan birini tedde "why do crack dealers still live with their moms" adiyla tedde sundu gectigimiz yillarda. (bkz: http://www.youtube.com/watch?v=5ugc2nlnaes)

    her basarili phdli gibi biraz geektir, kiyafeti konusmasi espri yapis tarzi buram buram geek kokar. ben asil bu konuda bir paper yazsa diye bekliyorum, ya yazacak 30 sene sonra filmlere konu olacak ya da kucuk bir cevrede bilinir olmakla yetinecek. daha bu gece test ettim ekonomide nobel aldim desen cafede ayakustu tanistigin birine sana ooh that could be interestingden daha ileri bir sey soylemez adamim.
  • çılgın denklemler, korelasyonlar üzerine kafa yoran sıradışı bir abimiz. siyahi ebeveynlerin çocuklarına verdikleri abuk isimlerin, çocukların kariyer seçimlerine etki edip etmediğini falan araştırmakta. bence yaptığı iş çok önemli, çok değerli. günlük hayatta bir karşılığı olmayan, sokaktan geçen insana üç aşağı beş yukarı ana fikri özetlenemeyecek bir konunun bilimsel olmadığını düşünenlerdenim.
  • peltek konuşan, düz vites araba kullanamayan, konserve kutusu açmaktan aciz, kendi beyanı ile yatakta bile iyi olmayan bir adam. tek yeteneği, soru sormak. sorduğu sorulara, daha önce kimsenin aklına gelmeyen bakış açısıyla cevap üretebildiği için, günümüzde yaşayan bilimadamları içinde, makalelerine en fazla atıf yapılan kişi. ekonomist, ama klasik ekonominin kemikleşmiş sorunlarıyla ilgilenmiyor. tarfik neden yavaş yavaş sıkışır da, birden açılır gibi sorulara, matematiksel çözümler üretiyor. takip edilmesi gereken biri