şükela:  tümü | bugün
  • tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan oral antidiyabetik (kan şekerini düşürücü) ilaç gruplarından biridir. genel kullanımda en sık karşılaşılan hipoglisemi oluşturma riskiyle bilinir. bu sebeple özellikle yaşlı hastalarda kullanımından mümkün mertebede kaçınılmaktadır.
    kaba bir tabirle, pankreasın beta hücrelerinden insülin salgısını artırarak etki gösterirler. bu nedenle pankreasın insülin salgılamadığı ya da pankreası alınmış kişilerde etkisiz olarak nitelendirilebilirler.
  • pankreastan insülin salgısı artırmanın yanısıra insülin reseptör bağlanmasını artırır ve periferde glikoz kullanımını artırırlar. ayrıca karaciğerden insülin salınmasını da engellerler. en önemli yan etkileri hipoglisemidir.
  • insülin sekretagogudur. bu tür diğer bir ilaç grubu ise glinidlerdir.
  • sülfonamidlerin hipoglisemik etkilerinin fark edilmesiyle geliştirilen ilaçlardır. birici ve ikinci kuşak olmak üzere iki gruba ayrılırlar. ikinci kuşak ilaçların etkinliği birinci kuşaktakilere göre daha fazladır. ayrıca ikinci kuşaktaki ilaçlar daha lipofilik olduğundan intestinal sistemden daha fazla emilirler ve proteinlere daha fazla oranda bağlanırlar. bu nedenle günümüzde ikinci kuşak sülfonilüreler kullanılır.

    etki mekanizmaları: atp bağımlı k+ kanallarını bloke ederek hücrelerinden glukoza yanıt olarak insülin salıverilmesini artırır ancak insülin sentezi üzerine etkileri yoktur. insülinin hedef doku ve reseptörlere bağlanmasını artırır. bunu insülin reseptörlerinin sayısını ve insülinin reseptöre afinitesini artırarak yapar. karaciğerden glukoz salıverilmesini azaltırlar. serum glukagon düzeylerinde azalmaya neden olur.

    - en kısa etkili sulfonilüre: glipizid (2-4 saat)
    - en hızlı emilen oral antidiyabetik: glipizid.
    - etki gücü en yüksek olan sülfonilüre: gliburid
    - antiagregan etkisi olan ve diabetik mikroanjiopatinin ve retinopatinin tedavisinde kullanılan: gliklazid.
  • fazla alımlarında, örneğin intihar vakalarında, somatostatin (oktreotid) kullanılır.