şükela:  tümü | bugün
  • abd anayasa mahkemesi üyelerinin ömür boyu görev yapmasının bir hikmeti var, üzerinde tarihsel ve uzun dönemli bir uzlaşma olan rejimin yapısını, değerlerini ve kanunları dönemsel bir politik iktidarın; kendi ideolojisine ve menfaatlerine göre değiştirmesini engellemek gibi.

    yargının; seçimle gelmiş, milli iradenin temsilcisi hükümetler üzerinde böyle bir yetkisi denetimi olmasa, bir ara bütün bu işlemler için yeterli çoğunluğu ele geçirip iktidar olup, bir iki referandumla demokrasiden sultanlığa veya oligarşiye gayet demokratik süreçler sonunda geçmesi ve aynı şekilde geri dönüşü de fevkalade kanuni şekilde imkansız hale getirmesi mümkündür. bu bir dönemlik seçimle gelecek nesiller boyunca halkın seçme hakkının elinden alınması demek olur.

    mesela iran'da şu anda çoğunluk istese de laik bir cumhuriyete geçilemez. rejimin gerçek lideri dini lider (hamaney) seçimle gelsin denemez. onun cumhurbaşkanı ve devlet kurumları üzerindeki gayet yasal otoritesi azlasın kalksın denemez. bunları istemek bile terör suçu anayasaya karşı suç olabilir. yine islamcı bir örnek, cezayir'deki 1991 seçimlerinde iktidar adayı fis'in, "bu son seçim olacak, halk bizi seçince şeriata geçiyoruz" vaadinde bulunduğu söylenir. gerçek olsun olmasın bu milli irade ve demokratik süreçlerle ilgili bir paradoksu göstermekte zaten.
  • scotus olanında antonin scalia'nın ölümüyle boşalan üyeliğe obama bugün giderayak, diğer birçok üye gibi harvard mezunu olan ve son 3 yıldır district of columbia court of appeal'ında* görev yapan liberal merrick garland'ı aday göstermiştir. obama'dan sonra trump gibi bir manyağın gelebilme ihtimali düşünüldüğünde iyi de olmuştur.
  • 4 yıl önce abd anayasa mahkemesinin etnik dini demografisini kıymetli eserimizde incelemiştik: (bkz: #27290409)

    şimdi obama başgan'ın merrick garland ataması , "gider ayak olmaz öyle, iş çevirme" diye senatodan bi yerden dönmezse, 322 milyonluk abd nüfusunun 6 milyondan azını (% 1.8) oluşturan yahudiler anayasa mahkemesi üyeliklerinin 4/9 yani %44'üne sahip olacaklar.

    tabi ki obama başganın atadığı yahudi, hilari iğrencinin atayacağı yahudi üyeye göre çok daha iyi olacaktır, trump ve sair cumhuriyetçi olası başganınkine göre melek olacaktır onu da demek lazım. nasıl ki kendisi de yahudi olan bernie sanders pirimizdir, o anlamda bizimkisi ilginç rakamsal bir tespit
  • nijerya'da bir futbol takımı.
  • amerika birlesik devletlerindeki en guclu kurumlardan biri. yasama kurumu olan kongre ve yurutme olan hukumet ile ayni, hatta belki daha fazla guce sahip. dunyanin baska bir yerinde buna benzer bir ornek var mi bilmiyorum. avrupa ile kiyaslamak pek anlamli degil, cunku avrupa'da yasama organlari (demokratik sistemin yapisal ozelliklerinden oturu) abd'den daha etkili calistiklari icin yargi sadece yargi ile ilgileniyor. amerika'da ise bircok kisi kabul etmese de supreme court aslinda en kritik ve artik asilmasi gereken konularda yasalari yeni bir sekilde yorumlayarak aslinda yasama yapiyor.

    supreme court ilk kuruldugunda bu kadar guclu degildir halbuki. judicial review, yani kongre'nin gecirdigi yasalarin ya da baskanin, valilerin eylemlerinin anayasaya uygun olup olmadigini denetleme hakki bile yoktu. fakat akilli ve stratejik yargiclar ve kararlar ile supreme court kendi gucune guc katmis, bir bakima kendi aldigi kararlar ile kendisinin gucunu genisletmistir ve daha fazla konuda karar alabilir hale getirmistir.

    amerikan tarihinde cok onemli supreme court kararlari var, bunlarla ilgili bir seriye baslamak istiyorum. vaktim oldukca yazacagim cok uzatmadan, ne kadar vaktim olur bilmiyorum. sorulara ve onerilere de acigim. ilk yazim olan (bkz: brown v the board of education davası /@marquee) ile basladim.
  • (bkz: common law)
  • pek beklenmedik bir hareketle travel ban getirmiştir

    https://www.cnn.com/…me-court-travel-ban/index.html
  • güncel, donald trump'ın brett kavanaugh atamasının öncesinde, bir neil gorsuch ve ondan önce obama'nın son yılında, ölen antonin scalia yerine bir merrick garland ataması vardı 2016'da onun akibetinden bahsedelim. cumhuriyetçi çoğunluğa sahip senato aksi yönde bir kanun olmamasına rağmen obama'nın aday gösterdiği garland'ın atanması ile ilgili süreci başlatmadı. oylayıp reddetmek veya değerlendirme işlemine geçmek falan değil, hiçbir işlem yapmayarak öylece durdular. sonraki başkan cumhuriyetçi olursa ona kalmasın yeni üyeyi atamak diye diye birçok demokrat siyasetçi obama'ya baskı yaptı, senato görevini yapmıyorsa, eğer red dahi etmiyorsa obama ditekt atasın falan dediler emsali olmadığı halde, obama o kadar da değil dedi bir şey yapmadı. herhalde zaten trump alamaz falan diye düşündüler yine biz atarız dediler. ancak işler yolunda gitmeyince trump (bkz: neil gorsuch) diye gayet sağcı birini atadı en son.
    anayasa mahkemesinde 5-4 bir ucu ucuna durumlar oluşuyor kritik kararlarda, liberal (liberal amerikan siyasetinde solcu gibi biraz), özgürlükçü ilerici modunda demokratlara yakın 4, daha dindar muhafazakar, cumhuriyetçilerin görüşlerine yakın 4 üye var gibi düşünün ama 5-4 de farlı yönde karar veren üye de her defasında başka biri oluyordu birkaç kişi içinde. şu anda durum demokrat başkanlar döneminde atanmış 4, cumhuriyetçi başkanlar döneminde atanmış 4 üye var. reagan'ın atadığı anthony kennedy'nin yerine trump birini atayacak. ki bu antohy cumhuriyetçilerin atadığı biri olsa da bazen liberal yönde emsal teşkil edecek kararlar yönünde oy verebiliyordu. (bkz: brett kavanagouh) ataması işleri değiştiriyor, karıştırıyor. her defasında hiçbir şekilde taraf değiştirmeyecek 5 sağcı hakim demek. abd'de kafayı yedikleri ve ikiye bölündükleri kürtaj, silahlanma, çerve koruma, göçmenler vs. konusunda genelde özgürlükçü karar veren federal alt mahkemelerin kararları geri çevrilebilir. yobaz eyalet mahkemelerinin kararları onaylanabilir falan filan. kavga hatalı sollamadan yani.
  • bana kalırsa bu mahkemeye üye seçimi abd başkanlık seçiminde bile daha önemli. hem başkanın bile veremeyeceği kararları alabiliyorlar, hem de başkanı beğenmezsen 4 yıl sonra değiştirebilirsin yada ara seçimde senatoda partisine çoğunluğu kaybettirir elini kolunu bağlarsın ama anayasa mahkemesine seçilen üye ben bırakıyorum diyene kadar orada. kendisi bırakmazsa üyeliğinin bitmesi için ya artık karar alamayacak kadar hasta olması ya da ölmesi lazım.

    çok tartışılan brett kavanaugh'un onaylanmasının ardından cumhuriyetçi başkanların seçtiği üye sayısı 5 oldu ve demokratların seçtiği üye sayısını geçti. cumhuriyetçi senatörlerin merrick garland hamlesi işe yaradı, eğer garland'ın sürecini başlatsalardı demokratların atadığı üye sayısı fazla olacaktı.
  • gorunuse bakilirsa kavanaugh'lu ekibin ilk sinavini daca konusunda verecegi yuksek mahkeme. henuz olay scotus'a tasinmadi ama tasindigi takdirde daca hakkinda verecekleri karar gercek renklerini belli edecek.

hesabın var mı? giriş yap