şükela:  tümü | bugün
  • ulaşım sektörü bir değişimden geçiyor. gelişen teknoloji, pazara uber ve bitaksi’yi soktu. taksiciler anlatıyor: ne şartlarda çalışıyorlar, yeni nesil taşımacılığa nasıl bakıyorlar?

    haberin orijinalini okumak ve belgesel videosunu izlemek için:
    https://140journos.com/…likla-imtihani-d48c01be8241
    https://www.facebook.com/…/videos/1681712001857915/

    istanbul taksiciler esnaf odası’na göre türkiye genelinde en az 75 bin, istanbul genelinde en az 17 bin taksi bulunuyor. binlerce farklı taksici profilini zihnimizde ortaklaştıran; bindiğimiz bir taksicinin tarifindeki kelimeler oluyor.

    “taksicinin bir sürü imajı var: turiste göre dolandırıcı, üç kağıtçı; kendi meslektaşına göre rakibi; yerli müşteriye göre eli tesbihli, kaba, argo… ne olduğu belli değil. taksici yani, basit.”

    konuştuğumuz taksi şoförlerinin en çok dert yandığı, “dahil oldukları sistemde kendilerinin ‘halkanın son basamağı’ olması” ve bunun getirdikleri.

    “seni kim taşıyor? şoför. emeği kim sarfediyor? şoför. ama parayı kim kazanıyor? plaka sahibi kazanıyor. plaka sahipleri galeriye plakalarını kiraya verdiler, o galeriler dediğim aynı zamanda mafya tipli adamlar. bunlar da araba sahiplerine kiraya verdiler. araba sahipleri de şoförlerini çalıştırdılar. şartlar ağırlaştı doğal olarak.”

    “kontağı açtın. işe başladın, bismillah. 180 lira yevmiye vereceksin, işte 60–70 lira mazot alacaksın, yemek yiyeceksin, 300'den sonrası sana kalacak. ya 300'ü kazanamadın? ertesi güne borçlusun. ödememe gibi bir şansın yok, ertesi gün ödeyeceksin.”

    “istanbul trafiğinde bu şartlarda çalışan insanların psikolojisi nasıl olabilir sence?”

    “düşünsene, 12 saat direksiyon salladın, para kazanamadın, evine gittin. hatta borçlu evine gittiğin oluyor. bir iki defa bunlar başına geldiği zaman, ondan sonra kural da tanımıyorsun, hiçbir şey de yapmıyorsun.”

    peki, para kazanma kaygısı direksiyon başındaki hallerinin ana belirleyicisi olan taksiciler, gelişen teknolojinin mesleklerine getirdiği yeni standartlar karşısında ne tavır geliştiriyor?

    mobil uygulamalara korsan taksicilik suçlaması yönelten ve çağın getirdiği bu yenilikle mücadele eden de var; bu yeni standartları çalışma koşullarına adapte ederek bitaksiye, uber’e geçiş yapan ya da geçmek için uğraş veren de.

    istanbul taksiciler esnaf odası başkanı yahya uğur’un, bilgi teknolojileri ve iletişim kurumu’na uber’e erişiminin engellenmesi için başvuruda bulunduğu medyaya yansıyan bir örnek. uğur, korsan ulaşım hizmetlerinin erişim engeli kapsamında tutulması için siyasiler nezninde mücadele verdiklerini açıklamıştı. yahya uğur’un “taksiciler plaka alıp vergi ödüyor. uber uygulamasının hesapları hollanda bankalarıyla çalıştığı için hiçbir şekilde vergi ödenmiyor.” sözleri karşısında uber “gerekli tüm vergileri ödemekteyiz” savunmasında bulunmuştu. bu yaşananların aksine, “ben taksiciyim, taksi çağıracaksam bitaksi veya uber çağırırım.” diyen ve bu çatılar altında taksici olarak çalışmanın avantajlarından bahsedenler de var.

    “yolcu kendini güvende hissediyor, biraz daha sana az stresli davranıyor, sen de o yolcuya güveniyorsun. iyi bir yolculuk olduğu zaman, yaptığın işten memnun kalıyorsun. zaten öyle para kazanırsın, taksicinin sermayesi uyku ve moraldir yani.”

    “taksicilik yaparken evet bir çok para ödüyordum. taksinin yevmiyesini çıkarmak, mazotunu atmak, bu biraz sıkıntı oluyordu yani. yeri geliyordu, taksinin parasını çıkartamıyordum, cebimden veriyordum. ama şu an uber’de böyle bir sıkıntı yok. araç sahibi bana bu konuda yüklenmiyor. neden para kazanmadın ya da benden belli bir miktarda para istemiyor.”

    “misal veriyorum, ayda 100–150 liralık eve mutfak alışverişi yaparken şu an 250 liralık yapıyorum. ben 26 yaşındayım, hayatım boyunca mesleğe sahip olamadım ama hayatıma en büyük katkıyı, en büyük rengi uber kattı, çünkü aşırı derecede iyi bir gelirim var, çok rahat bir şekilde çalışabiliyorum.”

    uygulamalar hakkında yolcular ve bu uygulamalara geçiş yapan taksiciler tarafından güzel sözler söylense de istenmeyen olaylar hala bu işin bir parçası. sigara içen yolcuları uyarması üzerine darp edilen uber şoförü, ya da müşterilerine saldıran bitaksi şoförü akla gelen ilk örneklerden.

    uber’e “korsan taşımacılık” gerekçesiyle zaman zaman kesildiğini duyduğumuz cezalar, “yeni nesil taşımacılığın yasalarla imtihanı”nın bir parçası. geleneksel olan ve yeni olanın diğer sektörlerde gördüğümüz çatışması şimdi bu alanda da kendini gösteriyor. taksiciler, teknolojik olanın engellenmesiyle kabul edilip üzerinden para kazanılması arasında bir çizgide. belki de, yıllar önce karşılaştığımız “unkapanı piyasası’nın youtube ile sınavının ve dijital dünyaya kısmi adaptesi”nin bir benzeriyle karşı karşıyayız.

    17 mayıs 2017 günü “itaksi” projesinin tanıtımında konuşan ibb genel sekreteri hayri baraçlı, ilk etapta 4 bin takside bu uygulamayı başlatmayı planladıklarını belirterek “yolcularımız kayıtlı taksileri çağırabilecek, yolcu taksiye binmeden ibb navigasyonuyla nereye gideceğini belirlediğinde ücreti de kendisi hesap edebilecek” bilgisini verdi.
    proje kapsamında taksiciye güvenlik kamerası, panik düğmesi ve gps takip imkanı sağlanırken, yolcu ise çoklu dil desteği, sürücüleri puanlayabilme, puana göre taksici seçebilme, ileri tarihli ve periyodik rezervasyon yapabilme, kredi kartı, istanbul kart ve nakit ödeme yapabilme, acil durum butonu, unutulan eşyalara ulaşma gibi kolaylıklara sahip olacak.
  • uber aralik 2016 da turkiyede yasaklandi.

    zaten yasaklanmasa bile taksi plakasi olmayanlar uber yapamiyordu yani sacmaliktan ote bir sey degildi.