şükela:  tümü | bugün
  • türkler'e müslümanlığı getiren savaş.
  • türk müslüman* müttefik kuvvetlerinin 751 yılında talas suyu kenarında bugünkü almaata yakınında çin kuvvetleri ile yaptıkları savas.
  • "türkler bu savaş ile kitleler halinde müslüman olmaya başladı" yazar tarih kitapları.
  • türklerin müslüman olmaları yönünde büyük etki yaratan tetikleyicilerden biridir.
  • savaş başladığında türkler ve araplar müttefik değildir, hatta türkler çin ordusunun yanında savaşa başlarlar. ancak savaşın ilerleyen dakikalarında, türk güçleri arapların safına geçerler ve bu destek ile birlikte arap orduları savaşı kazanarak çin güçlerini doğuya doğru iterler.
    bu gibisavaşsırasında saf değiştirme olayları türkler açısından ne ilk ne de son kez olmaktadır, zira o dönemde türk savaşçıları devlet düzeninde değil, birbirleriyle sadece savaş zamanı bir araya gelen paralı asker statüsündedir. zaten türk göçebe ve yarı yerleşik topluluklarının en önemli gelir kapılarından biri yağmalar ve savaş ganimetleridir o dönemde. eğer karşı taraf savaş sonrası ganimetinden daha fazla pay verirse, türk güçleri taraf değiştirebilir. bunun din veya inrançla bir ilgisi yoktur, zira o döneme kadar türk güçleri müslüman araplarla savaşmışlardır, sonrasında da yüzyıllarca bu savaşlar sürmüştür. ha, bu savaştan sonra türklerin müslümanlaşması hızlanmıştır, bunun nedeni de çin etkisinin uzaklaşıp bölgenin arap etkinliği altına girmesidir.
    (bkz: nasıl müslüman olduk)
  • araplarla cinliler arasinda yapilan savasta turkler araplara yardim atmisler ve kazanmalarinda buyuk rol oynamislardir boylece abbasilerle turkler arasinda ki iliskiler baslamis ve ticari iliskiler de artmistir.turkler talas savasindan sonra kitleler halinde muslumanligi kabul etmeye baslamisladir bu acidan turkler icin donum noktasidir.
  • islam dinini görüp beğenmekle pek ilgisi yoktur.
    tıpkı nato-sovyet bloğu ayrımı gibi, türklerin varlıklarını sürdürmeleri için islam ülkeleri bloğuna dahil olmaları gerektiğini anladıkları savaş olmuştur. stratejik bir ortaklığın başlangıcıdır.
    namaz, abdest ondan sonra...
  • 751 talas savaşi'nin türklerin müslüman olmasiyla ilgisi, tigana'nin ağzindaki kürdan'in beşiktaş'in "muhtemel" bir uefa şampiyonluğuna olan katkisi kadardir. yani çok zayif bir doğrudan ilişkiden sözedebiliriz. ama elbette dolayli bir ilişki sözkonusudur çünkü talas savaşı birçok yönüyle asya tarihinin ve çin'den anadolu ve arap yarimadasina kadar olan coğrafi alanin siyasal tarihi açisindan önemli bir gelişmedir. türklerin ilgili dönemdeki durumu dağınık göçebe kavimlerden ve parali askerlerden pek ötede değildir yabgu gençler o mevzuda yanliş anlama olmasin..
    ama illa söylemek gerekir ki savaş'in olduğu dönem araplar'in islam imparatorluğu için de, çin imparatorluğu için de karişikliklarla dolu bir evreye rastlar. iktidarin "peygamber ailesi"ne, "peygamber soyundan gelen"lere iadesi temasi etrafinda süregiden araplar içi iktidar ve pay alma savaşı özellikle 720'lerden sonra hizlanir. iktidarin emevi'lerden alinarak ali soyuna ya da peygamberin amcasi abbas soyuna devri amacini güden ayaklanmalar 730'lara damgasini vurur ki dikkat ediniz çin dolaylarina doğru savaş sathi mailine girilirken arap tarafindaki gelişmeler zincirinin en önemli halkasi budur. islam'in arap yarimadasi dişindaki en önemli genişleme halkasi olan ve giderek vergiler vs. yoluyla zenginliğin temel kaynağı olan bugünkü iran ve hazar'in doğusu, imparatorluğun olduğu kadar isyancilarin da en önemli merkezi durumuna gelmektedir. horasan, belh ve daha sonra zeyd yanlilarinin küfe ayaklanmalari direniş eğiliminin hizla biriktiğini gösterir. ancak tüm bu ayaklanmalar hizla bastirilir. mevalilerin, şiilerin yoğunlukta olduğu bu bölge muhaliflerin de merkezi haline gelmeye baslar. emevilerin horasan valisi olarak tanidiği ve hala şiilerin adi etrafindaki efsaneleri cari kildiği ebu müslim, bir yandan çeşitli isyanlari bastirirken bu direniş eğilimlerini de kendi etrafinda toparlar. (ebu müslim önemli aklinizda tutunuz, emevileri içerden hançerleyen adamdir...) 474 yilinda merv'e ve daha sonra'da imparatorluk merkezi irak'a kadar giderek emevi iktidarina son verir. ebu müslim'in öncülüğünü yaptiği ve ebu abbas'i başa getirerek abbasi soyunu başlatan bu süreçin en ilginç olgusu, "peygamber soyu'nun başa gelmesine" rağmen yoksul mevali şii ayaklanmalarinin sürmesidir. buhara ve semerkant'taki 750 yili ayaklanmalari bu kez abbasi'ler ve ebu müslim'in komutanlari tarafindan bastirilir vs.. neyse konuyu dağıtmayalim..

    talas savaşina giderken ikinci önemli dinamik malumunuz çin tarafidir. çin bu dönemde özellikle bugün seyhun diye bildiğimiz siri derya'nin doğu'suna egemendir ya da bu bölgedeki sogd ve türk egemenlerinden vergi almaktadir. bu egemenleri devlet sanmayiniz, daha çok kent yaşaminin ve ticaretin yöneticisi kent ve kabile yöneticileri sifatinda soylardir. çin hindistan ticaret yolu üzerine araplarla isbirliği yapan kabileler vs. dolayisiyla ortaya çikan rahatsizliklari ortadan kaldirmak ve arap yayilmasini engellemek için 750'de bir çin ordusu bölgededir. abbasilerin iktidara geldiği ve araplarin iç kavgalarla boğuştuğu dönemde önce kaşmir ve tibet daha sonra da taşkent üzerine yürüyen çinliler taşkent'i alir ve kentin valisini öldürür. vali'nin oğlu müslim'den yardim ister ve müslim bu bölgeyi kontrol etmek ve doğu'ya doğru açilmak üzere firsat olarak gördüğü bu savaş için güçlü bir orduyu bölgeye yollar. (buralar biraz emin oktay tarih kitabi gibi oldu idare edin..) ve iki ordu güzelim talas ovasi'nda karsilasir. çin ordusu çinlilerin yanisira, geçtiği yerlerden topladiği, bizim insan haklarini sadece dayak yiyince hatirlayan memleket proletaryasini kazak şantiyelerinde benzetenleri andirdiğina iddiaya girebileceğim karluk, fergana vs. türklerinden oluşur. doğan avcioğlu savaşın gelişme sürecine dair 25-30 bin kişilik orduya 40 bin civarinda türk kabile askerlerinden oluşan bir destek sağlandiğini yazar bu mevzuda. riyoux falan ise biraz daha insaflıdır. türk sayisini 20 bin civarinda verir. ama arap tarafi, yani müslim'in komutani ziyad'in ordusu esas olarak soğd, türk ve araplardan oluşur. (türkü türke kirdirmiş araplarla çinliler taaa 1300 yil önce görüyor musunuz gençler, hep aynı oyunlar oynaniyor bu millet üzerinde heyhat..) neyse, savaşin 5 gün sürdüğü ve türk tarafina geçen karluklarin çinlilere arkadan saldirmasiyla yani bildiğin türklerinin taraf değiştirmesiyle çinliler yenilir. budist rahipler'ini de alip memlekete dönerler. yine bu siralarda çin karişir, imparatorluğa karşi iç savaş süreci başlar, hatta bir bölüm uygur türkü imparatora yardim için çin'e kadar gider vs.. arap tarafinda da türklerin etkinliği bu savaş sonrasinda artmaya baslar. abbasi saraylarinda, bağdat'a taşinan iktidar merkezinde vs. türkler önemli bir askeri inisiyatif almaya baslarlar.

    ama milliyetçi ya da yüzeysel türk tarihçiliğinin sık sık iddia ettiği gibi tarihin savaş sonrasinda lise tarih kitaplarindaki gibi akin akin müslüman olan türk kabileleri aramak pek olumlu netice vermez. "bu araplar çok delikanliymiş, şahane savaşiyorlarmiş, biz de hemen müslüman olalim" ya da "arap kılıcıyla türkler müslüman edildi" gibi bir baskiyla müslüman olan topluluklara rastlamak mümkün değildir. o dediğiniz biraz conan filmlerinde cereyan eder. talas savaşı'nın asıl önemi bölgedeki çin egemenliğinin çok uzun bir süre için ortadan kalkması ve bölgenin daha kesin olarak arap islam hinterlandina yerleşmesidir.. seyhun'un batisi artik araplar için, yari bağımsız türk kabile devletlerinin, soğdlularin ve çin kontrolünün bulunduğu savaşlarla dolu korkutucu bir yer olmaktan çıkmış ve araplar ve islam imparatorluğu seriderya'nin batisina da yerleşmeye başlamıştır. islam dininin genişlemesi için uygun siyasal ve toplumsal koşullar sağlanmış, özellikle hint ve çin ticaretini kontrol eden yari bağımsız soğd tüccarlarla ilişkiler genişlemiş ve doğuşundan itibaren ticaretle içiçe gelişen bi din olan islam bölgede hareket yeteneği kazanmiştir. bu önemli bir dinamiktir çünkü islam bu bölge için uzunca bir süre "tüccar ve asker dini" olarak gelişmiştir. elbette bir diğer sonuç da islam'in bir arap dini olmaktan çıkmaya başlamasıdır. ortaasya bölgesindeki türk kabilelerin, abbasilerin islami "arap dini" olmaktan çikararak tüm müslüman toplumlari eşitleyen bir yorum getirmesine rağmen kolay kolay müslüman olmadiğini unutmamak gerekir. özellikle bu tarihten sonra abbasilere ve islamiyete karşi düzenlenen tüm ayaklanmalarda budist, şamanist, maniehist türk kabilelerin büyük katkisi vardir. bir kentlere talan saldirilari düzenleyen türklerden korunmak için kentlerin çevresine surlar dikilir, türklerden köle askerler yapilir vs.. müslüman türk topluluklarinin kitleselleştiğini görmek için ise 10. yüzyila kadar beklemek gerekir. "türkler gibi kafir" sözünün bu dönem boyunca bölgedeki arap ve şii mevali arasinda yaygin bir kalip olduğunu da belirtmeden geçmeyelim ki o vakitler türklerin araplar tarafindan nasil görüldüğünü anlamayi kolaylaştırsın.
    ki türklerin bin yillik bir müslümanlik, onun yarisi kadar da bir halifelik ve imparatorluk geçmişi olmasina rağmen arap yaramidasinda hala "türk gibi kafir" sözünün cari olmasi biraz da bu işlere bağlıdır. bütün küffarlara selam ederim..
  • zamanında savaşlar meydan savaşı şeklinde gelişirmiş, bugünkü gibi böyle günler aylar sürmezmiş. bu talas savaşı da bir kaç saatlik bir savaştır olsa olsa. ne bileyim işte, oklar atılmıştır, ardından süvariler kapışmıştır, devre arası gelmiştir, taraflar dinlenmiştir, ikinci yarı tekrar ok atışıyla başlamıştır vesair. şimdi bu savaşta türklere nasıl bir demo yapmışlar araplar da bu türkler islamiyeti kabul etmeye başlamış hocu? lan bir yanda savaş oluyor, kan gövdeyi götürüyor, bir yanda da araplar türklere yeni dini mi anlatıyor?

    - evvet abilerim ablalarım şu elimde görmüş olduğunuz din, en son en yeni din olup bundan sonra yeni kitap inmeyecektir. içinde her türlü doğa olayına açıklama bulabileceğiniz bu elyazması ansiklopediyi başka yerde elli liradan aşağı alamazsınız. biz size bu kitabı sadece beş liraya veriyoruz abicim ablacım.
    peki bu kadar mı?? hayır efenim hayır!...

    yanında da şu elimde görmüş olduğunuz seccadeyi de hediye ediyoruz sizlere. yağmurda toprakta çamurda bu seccadeyle her yerde namazınızı kılabilirsiniz abim ablam.
    peki bitti mii? bitmediiii.

    siz sevgili türklere şu elimde görmüş olduğunuz hilal şekl...

    + abi çinliler geliyo kaçalım

    - hay mnakoim tezgahı topla olm, abilerim ablalarım ne zaman ihtiyaç duyarsanız biz karşı siperlerdeyiz. din lazım olmaz demeyin, illa bir gün gerekir. allahhhh o ne lann

    + abi ok girdi kafana :(