şükela:  tümü | bugün
  • tevratın dışındaki tora, nevlim ve ketuvim adını taşıyan ve başka peygamberlerin yorumlarını içeren üç kitabın ortak adıdır. yahudiliğin halka açıklanması için oluşturulmuş yazılı edebiyat, sözlü olanına da talmud denir.
  • torah, n'vi-im(peygamberler), k'tuvim(yazılanlar) kelimelerinin kısaltmasıdır.
  • tevrat ve zebur'u da kapsayan, musevilik dininin kutsal kitabı. bir kısmı aramicedir.
  • kanımca insanlığın ortak bir hazinesidir. her ne kadar yahudiler fazla bencilce olaya yaklaşıyorlar ama...
    gerçi hristiyanlar da pek okurlar kendilerini (bkz: kitab-ı mukaddes)

    o değil varacağım nokta bambaşka. ne demiştim insanlığın ortak hazinesi...

    şimdi elimizde öyle bir şey var ki 5000 yıldır süregelen bir yaşama kültürünün kurallarının kitabı. elbet içinde aksayan taraflar vardır. bu muhakkak. lakin unutmayalım insanlığın bir özeti bu.

    bir yaşama kitabı. değerli bir eser... okunmaması okutulmaması yazık...

    yani akıl almıyor... nasıl olurda böyle bir değer varken insanlık buna bakmaz. garip...
  • (bkz: hebrew bible)
  • aramice olanı için;

    (bkz: targum)
  • musevilerin kutsal kitabıdır.

    tevrat zebur falan hep bunun içindedir.
    hristiyanlarda eski ahit olarak kitab-ı mukaddes içerisinde yerini alır ancak bazı farklılıklar vardır.
    şöyle ki ;
    zebur musevilerce 150 bölüm olarak kabul edilir ve tanahda öyledir ancak kitab-ı mukaddes de eski ahit içerisinde 151 kısımdır.

    bu son kısım musevilerce kabul edilmez ve hristiyanlar tarafından sonra eklendiği söylenir.
  • yahudilerin yazılı dini kaynaklarının bulunduğu ve 801 sayfadan* oluşan kitaptır. tevrat ile başlar ve içerisinde zebur, bazı peygamberlerin sözleri, israilin tarihi ve israil krallarını barındırır.

    tevrat ile ilgili özet için (bkz: #67954540)

    tevrat, yaratılış ile başlar ve musa'nın ölümü ile son bulur. musa'nın ölümünden sonra yeşu israil halkına önderlik etmiş ve israil halkını vaadedilmiş topraklara ulaştırmıştır.

    israil halkı kutsal topraklara ulaştıktan ve buraya yerleştikten sonra kendilerine bir kral seçmek isterler. israil halkının en önemli krallarından birisi davud olur. davud'un kral olmasıyla ilgili (bkz: #68037579)

    davud'un ölümünden sonra yerine oğlu solomon* geçer. kendisi başlarda tanrının yolunda giderken, krallığının ilerleyen zamanlarında yabancı ülkelerdeki kadınlarla evlenir ve bu kadınların tanrılarına tapmaya başlar. bununla başlayan süreçte, israil kendi tanrılarını unutur ve putlara, başka tanrılara tapmaya başlar. tanrı sürekli israile peygamber göndererek yanlış yolda olduklarını hatırlatır. israil halkı kimi zaman tanrılarının istediği gibi yaşamış, kimi zaman putlara tapmıştır. tanah, bu süreci ve halkın yanlış yola girdiğinde başlarına gelenleri, tanrılarına döndüklerinde nasıl birlik olduklarını ve huzur içinde yaşadıklarını anlatır.
  • vakt-i zamanında dinden dönmüştüm. ama başına böyle bir şey gelen biri eminim bilecektir ki, dinden dönmek hiç de öyle özgürleştirici bir şey değildir. bazı kurallara bağlı yaşamak insana bir görev aşkı verir, üstelik her şey konuşulup bittiğinde söz konusu olan bir ödül ya da ceza beklentisi de vardır ki bu hayata yüklenen anlamı az buz da olsa yüceltir. işte mantık tarafından elimden alınan bu anlamı yeniden kazanmak amacıyla bir dini araştırmaya girişmiştim. ilk önce kuran'ı okumuştum ama öncekileri okumadan bağlamı tutturamamıştım. bu sebeple tevrat'tan başlama kararı aldım. önce yarısına kadar okuyup vazcaydım. daha sonra da devamını getirdim. esasında okuduğum tevrat değil, tanah'tı.

    tevrat, tanah'ın içindeki 40 küsur bölümün ilk beşi oluyor sadece. aynı zamanda musa'nın beş kitabı diye de geçiyor. yaratılış'tan başlayarak vadedilen topraklar'a ulaşma süreci arasında yaşananları kapsıyor ve tevrat bittiğinde musa, tanrı'nın yasasını tekrar ediyor ve meşalesini yeşu'ya devrediyor. kendisinin girmesi yasaklandığından yükseklerde bir yerde kayalıklara uzanıp, halkının ülkelerine girmesini izlerken ölüyor. bundan sonra 2 bölüm daha var. bunlar nevi'im (ilk peygamberler, son peygamberler ve on ikiler) ile ketuvim (yazılar) olarak geçiyor. nevi'im genelde hep aynı şeyi anlatıyor. israiloğulları azıttı, babil gelecek, hepsini sürecek, fena şeyler olacak ama en sonunda tanrı yine yüzünü onlara dönecek. ama kitap boyunca tanrı onlara yüzünü dönmüyor. sadece peygamberler gönderip uyarıyor. bunlar genelde nevi'im bölümünde anlatılıyor. birbirlerine benzediklerinden fena sıkıcılar. bir de ketuvim bölümü var ki onlar çok güzel. bilgelik öğretileri, şiirler, yakarışlar ve çeşitli yazıların derlemeleri.

    tanah'ta okuyup da beğendiğim bölümler tevrat'tan yaratılış, mısır'dan çıkış ve yasanın tekrarı.
    nevi'im'de musa'nın ölümünden sonra yeşu'nun hikayesi, daha sonra israil'in anarşiye düşmesi (hakimler dönemi), halkın kral istenci, ilk kral saul'un ve davut'un hikayesi (ki müthiş bir hikayedir, saul ilk başta tamamıyla doğru bir kişilik iken yavaş yavaş delirir ve günaha düşer, allah da onu indirip yerine davut'u koyar), davut da zina yapar ve zina yaptığı kadının eşini öldürür, onun yerine süleyman gelir ki o da mısır'daki firavundan hallice bir figüre dönüşür, tiran olur. bu krallardan sonra israil toparlayamaz ve iç savaşa sürüklenir. judah ve israil olarak bölünürler. bu bölünmeden yararlanan süryaniler, daha sonra da babiller ülkeleri ele geçirir ve halkı sürer. babil, persler tarafından yıkılır ve sürgündeki yahudiler, israil'i yeniden inşa etmeleri için pers kralı tarafından özgür bırakılırlar. fakat kent hiçbir zaman eski görkemine ulaşamaz ve insanlar geçmişe özlem uyarlar. davut'un soyundan gelecek bir kralı beklerler ki, israil'i eski ihtişamına kavuştursun. incil'e göre 400 yıl bekleyeceklerdir. sonra da isa gelecektir. israil o zaman iki kuşatma daha geçirmiş olacaktır. bunlar grekler ve romalılar. isa, romalılar zamanında gelecektir. nevi'im kısmında yer alan kanımca en iyi bölümler samuel ı ve ıı.

    ketuvim ise öğütler ve gözlemlerle dolu. özdeyişler ve vaiz bölümünü okumanızı tavsiye ederim.
    önünde sonunda dine dönebildim mi, hayır. bir etkisi olduysa daha çok kopmuşumdur. en azından acaba mı? sorusu anlamını biraz daha yitirdi. ketuvim kısmında, "güneşin altında birçok şey gördüm" diyen arkadaş, kendi kitabını nasıl bitirdiyse bu değerlendirme de aynı sözle bitebilir ve bende yaptığı etkisi ve genel teması itibariyle çok da ayrık düşmez:

    "her şey boş" diyor vaiz, "bomboş!"

    siz yine özetini okuyun.
  • torah yani tevrat'ın da aralarında bulunduğu kutsal ibrani yazıtlarından oluşan yahudilerin kutsal kitabı.

    hristiyanlar tarafından old testament yani eski ahit olarak da isimlendirilir. yahudiler eski ahit demez. yeni ve eski ahit kavramlarını hristiyanlar kullanır.

    adı the hebrew bible olarak da geçer. büyük çoğunlukla biblical hebrew dilinde yazılmıştır. ibranice gelişim olarak esasen 4 faklı döneme ayrılır. bunlardan en eski dönem biblical hebrew yani kutsal ibranice dili dönemidir.

    tanah ayrıca bazı yerlerde miqra olarak da geçebilir.
hesabın var mı? giriş yap