şükela:  tümü | bugün
  • vahdet-i vücud da göre bütün evrende tanrıdan başka bir varlık söz konusu değildir. bunu inkar etmek bu düşünce için zaten en büyük küfür durumudur. yani aslında tanrı'dan ayrı bir varlık telakkisi en büyük kibirdir. bu felsefeye göre tanrı bir nevi yukarıdan aşağı doğru tecelliler olarak bilinir ve görünür olmak durumundadır. allah zahirdir, ayetini anımsayın. ancak bu görünür veya bilinir tanrının kendini bölüyor oluşu anlamında değildir, insan zihninin yapısı gereği böyle söylüyoruz.

    ilk haliyle tanrı mutlak bir bilinmezdir. insanın bunu bilmesi, düşünmesi mümkün değildir, ancak tanrısal varoluş daha da aşağıya indiğinde artık belli açılardan anlaşılmaya başlayacaktır. bizim dinlerdeki tanrı anlayışı, insan zihninin somutlaşması işte, bu tanrının belli bir oranda bilinmek istemesinin tezahürüdür. tanrı çocuk sahibi olmaz, ancak evrende ve tarihe kendini aşikar edebilir. zaten bu anlamda gördüğümüz hiçbir şey tanrıdan başka bir şey değildir ki... gül yaprağındaki çiğ tanesi de, ay ışığı da, bir bebeğin elleri de tanrının görüngüsüdür.

    fazla uzatmadan ve ayrıntıya girmeden söylemek istediğimiz şey kendini basit bir çiçeğin üstündeki çiğ damlası olarak 'zahir' olan mutlak varoluş pekala elçi dediği varlıkta da kendini evrene sunabilir. hz muhammed kendini sıradan bir insan olarak anlatsa da kur'an ona birçok ayrıcalık yüklemiştir. kadlı ki yine tasavvuf'ta bütün alemlerler hz muhammed için varedilmiştir.

    ancak burada bi nokta daha var. hz muhammed bir odaktır. yani bu odak sadece belli bir zamanda doğmuş bir insanoğlu değildir, o, her arayana, her özel kula, özel odağa iniveren bir tanrısal özdür de.

    burada söylemek istediğimiz şey muhammedi özün her insanda ortaya çıkabileceğidir. kamil insan, yani mükemmel insan tanrısal özü itibariyle tanrıdır. ve bu noktaya gelebilen her insan varoluşu artık o noktada yok olur. peki kim vardır: sadece o. tanrı oradadır.

    bir yönüyle mutlak bir bilinmezliğin içinde olan tanrısal varoluş, öbür taraftan 'mükemmel insan' görüngüsüyle yeryüzünde seyreder. o'nun için ölüm falan yoktur, tanrısal öz kalıptan kalıba girer ve sonsuzca var olur