şükela:  tümü | bugün
  • (bkz: sem)
  • hakkında birkaç pratik bilgi vermek gerekirse;

    sem olarak bilinen bu mikroskop bilim ile uğraşan insanların pusulası dır diyebiliriz son yıllarda geliştirilen teknolojisi ile hatasız sonuç ve çok kısa sürede analiz gibi özellikleri bunyesinde barındırmaktadır.
    işleyişine anlaşılır biçimde göz atalım;
    bir flament den(elektron tabancası da denir) elektronlar, gonderilerek manyetik alanlar ın yönlendirmesi ile incelenecek numumeye çarptırılır.burdan seken elektronların yardımı ile görüntümüz elde edilir.
    şeklinden bahsedecek olursak genelde buyuk bir termos kılığında bulunan reaksyonun gerçekleşitği yer ve buna bağlı x-rd arka tarafında ise soğutucu bulunmaktadır örnek markalar;( evo-zeiss-oxford instruments)üç monitor iki bilgisayar ile kullanım güzel performans sunmaktadır.monitorlerden birincisi incelenen numune nin yansımasıdır,ikinci monitorde karşılaştırlacak diğer görüntü,kaydedilecek dosyalar duruma göre gözden kaçmaması gereken bilgiler vardır.üçüncü monitor ise ilk monitorde gördüğümüz şekillerin x ışını analizlerini yaparak periyodik tablodaki isimlerini ve işaretlediğimiz yerdeki oranlarını bize veren monitordur.

    sem kullanacak insanlara tavsiyelere gelirsek;

    sem için hazırlanan numuneyi hazırlamayı bilmiyorsanız bir profesyonelden yardım alınız.aksi takdirde yapacağınız analiz hiç bir işe yaramayacaktır.numune hazırlama metodlarından zımparalama,dağlama,uygun ölçüde kırma en çok kullanılanlardır.eğer biyolojik bir araştırmada değilseniz işiniz gerçekten zordur çünkü her sıcaklıkta oluşan yeni fazların tanımlandığı bir kaynak bulmanız neredeyse imkansızdır.tek tek spot edip üçüncü monitorden ne olduğunuza bakmanız gerekir aman üşenmeyin en ufak gözden kaçma bütün araştırmanızı çöpe atmanıza neden olabilir.boş vakitlerinizde laboratuarda yakaladığınız karınca,sinek ve böcekleri de incelemenizi tavsiye ederim.
    ufacık bir detay:sem analizi yapacağınız zaman kullanacağınız steril eldivenler talk içermemelidir.pudra olarakta bilinir,hiç farkında olmadan numunenizde iz bırakacağından bilmem kaç yüzbin kere yaklaştıktan "aha lan talk buldum,eureka!!"diye yersiz yere sevinmenize neden olacaktır ki bilen bilir talk oyle sıcaklıkla neyim oluşacak madde değildir.
    neyse devam edecek olursak; üst tabaka ile alt tabaka arasında elektrik geçisi olmalıdır bunun için bakır kullanılır.daha sonra ise analize alınacak numune altın kaplanılır(gözle görülemeyecek kadar ince bir altındır bu)bunun yerine carbon yedirenlerde vardır.
    sem ile haşır neşir bilimadamlarında tespit ettiğim bir özellik ise analiz sırasında beklenmedik bir yapı görünce acayip sevinip bunu hemen print etmeleridir.daha sonra bunu odalarına evlerine asarlar.öyle böyle bir sevda değildir, bu dünyanın heryerinde böyledir.

    bir de isim verirler bu alete,çünkü bulunduğu laboratuarların gözbebeğidir.duyduğum isimlere örnek olarak; sam,john,alberto'yu sayabilirim.bunu neden mi söyledim? hani birgün gidersiniz "yarın buna alberto ile bakalım" dendiğinde "alberto kim lan?" demeyin.sonra elinizde numune alberto ararsınız benim gibi.
  • piyasada başlıca philips, leo, zeiss gibi markalar adı altında bulunurlar, ama sanırım en iyileri japon jeol firması tarafından üretilir. yukarıda termosa benzetilen ana gövde olup, optik kolon da denir ve esas olayın gerçekleştiği yerdir, vakum ortamına alınması gerekir, aksi takdirde çalışmaz, keza uygulanan gerilim havadaki pekçok maddeyi iyonize edebilecek kadar yüksektir. ayrıca vakum ortamı ivmelendirilen elektronların optik olarak fokuslanmasını kolaylaştırır. ana gövdenin iç temizliği de önemli bir konudur, içerde kalabilecek herhangi bir kontaminasyon, kir, ya da nem flamanı elinize almanızı büyük olasılıkla garanti edecektir.

    ana gövdenin arkasında soğutucu olması elektron mikroskobunda opsiyonel olarak kullanılan edx analizi detektörünün olduğunu gösterir. sıvı azot tankıdır ve lityum dope edilmiş silisyum metalinin oda sıcaklığına ulaşmasını önler. bu parça yaklaşık olarak 15 derecenin üzerine ısındığında içerdiği lityum difüze olup bütün fonksiyonunu yitirmektedir, o yüzden elektrik şebekelerinin ya da kesintilerinin %100 güvenli olmadığı türkiye gibi ülkelerde sıvı azotla soğutulması elzemdir.

    taramalı elektron mikroskobunun en hayran olunası özelliği yüksek büyütme oranlarının yanısıra inanılmaz derecede yüksek netlik derinliğidir. ışık mikroskobuyla yüksek büyütmelerde ve hatta düşük büyütmelerde görebilmeniz imkansız olan yüzey topografisi (ör bir kırılma yüzeyi) bu mikroskop ile her türlü büyütmede mükemmel bir netlik derinliği ile incelenebilir. elektron mikroskobu yoksa, aynı numune bir stereo mikroskop ile de incelenebilir ve netlik derinliği ışık mikroskobuna oranla oldukça iyidir ama yine de büyütme çoğu durumda yetersiz kalacaktır.

    topografik kontrastın yanısıra materyal kontrast imkanı sunması bir diğer önemli avantajıdır. malzemeyi oluşturan elementlerin elektron verimleri atom numaraları ile ilişkili olduğundan malzeme/numune yüzeyi atom numarası ortalaması farkları nedeniyle farklı fazları farklı aydınlık seviyelerinde gösterir.

    cihaza isteğe bağlı olarak monte edilebilen edx ve wdx analizi donanımlarıyla çalışma imkanları genişletilebilir. edx analizi elektron-madde etkileşimi sonucunda oluşan x-ışınlarını enerji seviyeleri üzerinden analiz eden, pratik ve hızlı bir x-ışın inceleme sistemidir. dezavantajı hidrojenden-karbona kadar olan elementler ayırt edilemezler. yukarıda da bahsedildiği gibi detektörün soğutulması çok önemlidir. wdx ise oluşan x-ışınlarının dalga-boyları üzerinden analiz edilmesi durumudur, görece çok uzun/günler süren bir analizdir, pratik olmamakla birlikte çok daha hassas sonuçlar verir. edx ve wdx analizleri kullanılarak maddenin hangi elementlerden ve/veya fazlardan hangi miktarlarda meydana geldiği belirlenebilir ve bunların yanısıra pekçok kristalografik veri elde edilebilir.

    genel olarak taramalı elektron mikroskobu sistemin dezavantajları arasında siyah-beyaz görüntü oluşturması, yüksek vakum ortamında çalışma gerekliliği (istisnalar hariç), katı, iletken, vakuma dayanıklı numuneler gerektirmesi sayılabilir. numuneler bu özellikleri sağlamıyorsa değişik çözümler vardır ama yine de sistemin dezavantajı olmasını değiştirmemektedir. örneğin yalıtkan maddeler gümüş tozu süspansiyonu ile kaplanıp, incelenebilir vs.
  • malzemelerin mikron ya da nano boyutta fotoğraflarının çekilmesine imkan tanıyan faydalı cihaz. efenim bu hususta fotoğraf ya da görüntü eldesi çok mühimdir. şöyle ki:

    yıl 2010, yer ülkemizde düzenlenen nanoteknoloji alanında başta gelen bir konferans (nano tr) - poster sunumu-, kişilerin tamamı doktora bilemedin master öğrencisi...
    şahsım poster sunumlarında ilgimi çeken bir poster görmüş ve posteri hazırlayanlar ile konuşmaya gitmiştir. posterde temel olarak konuyu anlatan yazılar ve bir kaç grafik bulunmaktadır. burada grafik kelimesi hikayenin temelini oluşturuyor. neyse posteri hazırlayan arkadaşlar sürekli sem (taramalı elektron mikroskobu) datalarından bahsetmedir ancak posterde herhangi bir sem datası bulunmamaktadır. bunun üzerine sem görüntülerinin nerde olduğunu sormam üzerine arkadaşlarımız çizmiş oldukları iletkenlik grafiklerini göstermişlerdir. bu olaydan sonra acaba ben mi yanlış anladım yoksa soruyu yanlış mı sordum acaba diye düşünüp daha açıklayıcı biçimde soruyu tekrarlamama rağmen cevap değişmemiştir. kısaca, master seviyesinde olan arkadaşlarımız görüntü ile grafik arasındaki farkı bilmemektedir.

    acaba buradaki cahillik sadece ne yaptığını bilmeyen öğrencinin mi yoksa ülkenin altyapısına bakmaksızın, mevcut akademisyen kadrosuna bakmaksızın ülkenin dört bir köşesine liseden bozma sadece kampüs yapmaya çalışan üniversiteleri kuran ve bodozlama master-doktora öğrencisi kabul eden zihniyetin midir varın gayrı siz söyleyin...
  • ingilizce kısaltması sem’dir. türkçe kısaltması tem’dir. fakat tem aynı zamanda bunun biraz daha iyi göstereni olan transmission electron microscope’un kısaltmasıdır. ve bu beni çok rahatsız eder.
  • optik mikroskoplar 500 ile 1000 kat civarında büyütme yapabilirken bu cihazlar 500000 ile 1 milyon kat civarı büyütme yapabilmektedirler, çok etkileyici araçlardır. uygulamalı akademik çalışmalar için büyük önemleri vardır.
    taramalı elektron mikroskobu incelemesi