şükela:  tümü | bugün
  • alçıdan, porselenden yapılan oyuncak bebek.
    çok güzel kadınlara da denir.
  • copellia balesinin içindeki biir solo
  • (bkz: taş bebek)
  • (bkz: gönül yazar) *
  • bebekler oyuncak olmanın yanısıra büyüsel ve ritüel işleve de sahiptirler. orta asya'da da şaman uygulamalarında, hasta sağaltırken bebek kullanılır. anadolu'da özellikle yağmur yağdırma törenlerinde kepçe kadın, çomça gelin, çaput adam, bodi bostan vb. adlarıyla büyüsel bebeklere rastlıyoruz. oyuncak bebekler için erzurum ve gümüşhane'de kullanılan korçak, manisa tarafında tespit edilen kurçak sözcüğü de orta asya'daki bu büyüsel uygulamayla bağlantının izini gösterir. anadolu'nun kırsal kesiminde oyuncak bebeğin yaygın adı gelindir.
    ilk piyasa bebekleri 15.yyda soylu çocukları için üretilen çaput ve tahta bebeklerdi. daha sonra ana hedefi fransız modasını dünyaya tanıtmak olan manken bebekler ortaya çıktı. 16.yydan itibaren alman oyuncak sanayii bebek üretiminde de öncülüğü ele geçirdi. sonneberg tahta bebekleri 1800'lerde kalıpla üretilmeye, döküm başlı tahta eklemli bebekler yapılmaya başlanmıştı. eklemli bebekler güney tirol'de çok eski bir oyuncak yapım merkezi olan grödner vadisi'nde üretiliyordu ve 19.yyın başlarından itibaren hollanda bebeği adıyla ingiltere'ye ihraç ediliyordu. 1806-1810 yıllarında kil yerine tutkallı kağıt hamuru kullanılmaya başlandı. 1842'de kurulan fransız firması jumeau cam, emaye, porselen kullanımı ile bebekleri geliştirdi ve avrupa'da milyonlarca bebek sattı. 1824'te johann maezel bebek patenti aldı. 1823'te ağlayan bebek, 1826'da hareketli göz kapağı yapıldı. 1885'te bebeklerin gözü göze benzemişti. 1890'da açılıp kapanan gözler, 1893'te edison'un fonografından yararlanılarak konuşan bebek yapıldı. yürüyen bebek 1862'de abd'de ortaya çıkmış, aynı yıl ingiltere'de patenti alınmıştı. 1930'larda selüloit ve sonra plastik bebeklerin üretimi başladı.
    tarihin en tanınmış oyuncak bebeği barbie oldu. 1945'te mattel oyuncak fabrikasını kuran elliot ve ruth handler, kızları barbie'nin oyuncak bebekler yerine moda dergilerinden kestiği kadın resimleriyle oynadığını gözlemleyince, 1958'de modaya uygun kıyafetleriyle genç kız biçimindeki barbie bebeği ürettiler ve 1959 new york amerikan oyuncak fuarı'nda sergilediler.
    çağdaş, özgür, güvenli bebek barbie, almanya'da bu dönemde gündemde olan band karikatür kahramanı lilli'den esinlenmişti. lilli bild gazetesinde yayımlanıyor ve dönemin "serbest kız" karakterini canlandırıyordu. gördüğü ilgi nedeniyle seksi kız olarak bibloları yapılmış, tütüncü dükkanlarında satılmaktaydı. ruth handler lilli'yi isviçre gezisinde gördü ve kızının oynadığı resimlerin yerini tutabilecek bebeğin bu olduğunu anladı. mattel fabrikasında biçimlendirilip adı konan ve "anatomik olarak mükemmel ilk bebek" diye tanımlanan barbie amerika'da çeşitli tepkilere neden oldu. annelerin memeleri olan bebeği satın almayacağı söylendi, mağaza zinciri sears bebeği rafa koyamayacağı kadar seksi buldu. fakat mattel firması sonraki 3 yıl boyunca talepleri karşılamakta zorlandı.
    anadolu'da oyuncak bebek, plastik bebek çıkana kadar, dinsel nedenlerle pek hoş görülmedi. kız çocukları dal parçasına çaput sararak kendi bebeklerini yapıyorlardı. 1960'ta kayseri'nin aşağı soğanlı köyünde kolu kırılan bir yetişkin işten kalınca, oyalanmak için bir kız çocuğuna bebek yapmıştı. buradan başlayan hikaye, turizm başarısı oldu. artık kadın-erkek bebek üretmeye başlayan köylüler, 25 yıl sonra, yalnız 1985 ağustos ayı içinde 7.000 adet soğanlı bebeği satacak duruma gelmişlerdi.
    1930'larda başlayan içi saman, içinde gözü açıp kapatan kurşun mekanizma bulunan, alçıdan yapılan taşbebeklerin üretimi türkiye'de 1950'lere kadar devam etmiş, sonra plastik bebek üretimi başlamıştır. 1969'da anne olunca bu bebekleri beğenmeyen fatoş inhan, oğlu için oyuncak yapmaya başladı. 1971'de ilk modeller olan köpek, fil, ayı ve maymunla piyasaya çıkan, 1975'te fabrika kurulması, 1988'de ilk satış mağazasının açılmasıyla üretimi devam eden fatoş bebekleri, türkiye'de farklı bir tarz oldu.