şükela:  tümü | bugün
  • karsidakinin mantigini cozumleyebilme, nasil calistigini anlayabilme yetisi. kendinden bagimsiz olarak baskalarinin mantigini, isteklerini niyetlerini vs akil edebilmektir.
    cocuklarin 3-5 yaslarinda kazandigi bir yetenektir. bir yetenektir yani bu, kavramsal kullanilmasinin teori olmasindan ote.
    jerry fodor pek bahseder bundan.
  • insan harici hominidlerde de var olduğu düşünülen, ve zayıf da olsa bunu destekleyen bazı deneysel verilerin varlığı söz konusu olan bir yetenek. gerçi olsa da ikinci dereceden olacaktır zira insanda da 5. derecenin limit oldugu bulunmuş, ki bu şöyle birşey oluyor: "durumun böyle olduğuna inandığımı beklediğinizi düşündüğümü varsaydığınıza inanıyorum."

    (bkz: zihin teorisi)
  • bu yeteneği olmayan ya da gelişmeyen kimi ufaklıklar yapılan şakaları ya da hangi olay ve durumlarda hangi hislerin oluşacağını anlayamayabilirler. kavramlar arasında ilişki kurma becerilerinin de bilahare geliştirilmesi gerekir. çevreden gelen (ebeveynlerinin, arkadaşlarının) yönergelerini, ya da davranışlarının sonucunda çevreden (ailelerinden, arkadaşlarından) gelen/gelecek olan tepkileri de çok anlamlandıramadıkları için annelerinden bol bol azar işitmeleri, arkadaşlarının arasında dalga konusu olmaları muhtemeldir. esasen çok önemli bir konudur, özellikle ailelerin epey dikkatli olması gerekir ki çocuk bu zorluklarla boğuşurken kaybolup gitmesin.
  • mazoşist: bana vur!
    sadist: hayır!

    sadist burda theory of mind'ın dibine vuruyor. (şair-bayrak)
  • bu yetinin, evrimsel bir süreç olan sosyalleşmenin getirdiği olabilecek durumlara uyum sağlamanın bir sonucu olarak ortaya çıktığı gösteriliyor.

    bu durumun sonucunda ortaya çıkanlar genelde şöyle örnekleniyor; yiyecek saklama, hedef şaşırtma, bir yöne bakma, eş aldatma vs. bu durum aslında primatlarda da var. özel olarak gözlemlenmesine bile gerek kalmıyor aslında. mesela bir maymun topluluğunun başındaki erkek maymun, dişilerin diğer erkeklerle çiftleşmesini istemiyor. böyle bir durum olunca da saldırganlaşıyor. peki dişi maymun ne yapıyor. topluluktaki herhangi bir erkekle çiftleşmek istediği zaman, erkeğin yanına dikkat çekmeyecek bir şekilde yavaş yavaş ilerliyor, ardından büyük erkek maymunun göremeyeceği, görse de anlamlandıramayacağı bir şekilde ve yerde diğer erkekle çiftleşiyor. bu dişi maymun başka bir erkekle çiftleşince başına gelebilecekleri biliyor, ama o erkeği de istiyor. işte burada bir bakıma bilinç ve hedef şaşırtma planı devreye giriyor.

    bir diğer örnek ise yine maymun topluluklarından birinde, bir maymun küçük bir maymunu dövüyor. bunu gören toplulukta sözü geçen maymunlardan biri diğer maymunun yanına yaklaşıyor. belli ki o da onu dövecek. peki suçlu maymun ne yapıyor? maymun yanına geldiğinde, sanki uzakta bir şey görmüşcesine bir noktaya odaklanıyor, diğer maymunda aynı yöne baktığında ortamdan koşarak uzaklaşıyor.

    (bkz: ayna nöronları)
  • sınırı dildir.
    (bkz: öğrenilmiş çaresizlik)
  • theory-theory olarak da tanımlanır. 3-4 yaşından itibaren bir zihnin diğer zihni okuma ve anlama süreçlerini açıklamaya çalışır. zihin kuramı kendimiz dışındaki bireylerle ilgili kuram oluşturmamızı açıklamaya çalışan kuramdır da diyebiliriz. otizm çalışmalarından elde edilen bilgiler kuramın olgunlaşmasına yardım etmektedir.
  • başkalarının niyetlerini, düşüncelerini okuyabilme becerimizdir. karşı taraf hakkında eleştirel düşünebilmemizi sağlar. sorumlu yapılar orta frontal, inferior parietal ve posterior singulat korteksimizdir.

    aşık olduğumuzda yahut bir annenin çocuğuna sevgisinde bu beyin yapıları baskılanır ve faliyetlerini durdururlar. bundandır ki aşık olduğumuz kişinin yanlışlarını asla görmez körü körüne savunuculuğunu yaparız.

    aşkın gözü kördür deyiminin de olası bilimsel açıklaması budur aşık olanın frontal lobu baskılanmıştır. ondandır eleştirel körlüğü.
  • kahvehanedeki adamın anlayacağı şekilde theory of mind

    whatsapp'taki çift tik ve mavi tik özelliklerini düşünelim. bir de son görülme zamanı var bunlara ek olarak. mavi tiki ve son görülme zamanını kapatabiliyorsunuz. çift tik ise mesajın iletildiğinin göstergesi. bu kadarını herkes biliyor veya anlıyordur sanıyorum.

    sadece bunları kullanarak insan beyni neler yapıyor, onlara bakalım. birinden mesaj geliyor, eğer mavi tik kullanan, son görülme zamanı açık biriyse whatsapp'a girmiyorsun mesajı gördüğünü anlamasın diye. son görülmesi kapalıysa rahatça girebiliyorsun ancak aynı anda online olmamalısınız. yoksa okuduğunu anlar ama cevap yazmadığını düşünür. ve böyle onlarca senaryo daha.

    işte tüm bunlar theory of mind aslında. bağlama ve bağlam içinde kendi yerinize, karşı tarafın gözünden bakmaya çalışıyorsunuz. eğer mavi tik olursa okuduğumu anlar diyorsunuz. işte bu theory of mind'dır klasik anlamıyla.

hesabın var mı? giriş yap