şükela:  tümü | bugün
  • 1979 yılında nükleer kaza yaşanan reaktörün bulunduğu ada
    a.b.d. pennsylvania eyaletinde yer alır
  • three mile island (tmi)’da ki 2 ünite reaktörden ilki 1974 yılında, ikincisi 30 aralık 1978 yılında elektrik üretmeye başlamıştır. 2. ünite reaktör, metropolitan edison şirketi tarafından çalıştırılan, babcock ve wilcox dizaaynı olup, 959 mw (net 880 mw) gücünde basınçlı su reaktörüdür. 2. ünite 28 mart 1978 yılında ilk kez kritik olmuş ve bundan tam bir yıl sonra 28 mart 1979’ da, reaktör besleme suyunun kaybı nedeniyle reaktör soğutma sistemi devre dışı kalmış ve bunu takiben reaktör kalbi erimeye gitmiştir.
    kaza, 28 mart 1979 günü sabah 04:00 sularında, yapının nükleer olmayan kısmında yani ikinci devresinde, reaktör %98 güçle çalışırken başlamıştır. ana besleme pompalarının çalışması, elektriksel ve mekaniksel yetersizlikler yüzünden durmuş ve buhar üretecinin ısıyı uzaklaştırmasını engellemiştir. önce tribün, sonra reaktör otomatik olarak kapandı. hemen, i. devre basıncı artmaya başladı. basıncın çok fazla artmasını önlemek için, basınçlandırıcının üst kısmında bulunan kurtarma kapakçığı açıldı. basınç belli bir değere düştüğünde bu kurtarma kapakçığı kapanmalıydı, fakat kapanmadı. sinyaller operatörlere kapakçığın açık hala olduğunu gösteremedi. bunların sonucunda, açık kalan kapakçık sistem basıncının daha da düşmesine neden oldu.
    bu arada, yapıda başka bir problem daha meydana çıktı. ana besleme suyuna destek olan acil durum besleme sistemi, kazadan hemen 42 saat önce kontrol edilmişti. kontrolün bir bölümü olarak, kontrol sonunda vana kapatılıp tekrar açılır. bu kontrolde vana kapatıldı, fakat insan hatası sonucu açılması unutuldu, böylelikle acil durum besleme sisteminin çalışması önlenmiş oldu. vananın kapalı olduğu, kaza başlangıcından itibaren 8. dakikada anlaşıldı. önce tekrar açıldı, acil durum sistemi doğru olarak çalışmaya başladı, bunu takiben soğutma suyu buhar üretecinin içine akmaya başladı.
    i. devre basıncı düşmeye devam ettikçe, su olmayan alanlar yani boşluklar (void), basınçlandırcı dışındaki sistemde, oluşmaya başladı. bu boşluklar yüzünden, sistemdeki soğutma suyu yeniden dağıtılmaya başlayınca, bu sefer basınçlandırcı su ile doldu. operatörlere ısıyı alan soğutucunun miktarını bildiren seviye göstergesi, yanlış bilgi ile sistemin su ile dolu olduğunu gösterdi. bunun üzerine operatörler su eklemeyi kestiler. takılıp kalan kapakçık yüzünden bundan habersizdiler, gösterge yanlış okumalara neden oldu.
    yeterince soğutma suyunun olmaması sonucu, yakıt sıcaklığı yükseldi ve zirkonyum yakıt zarfı zarar görerek bazı noktalarında suyla reaksiyona girerek hidrojen oluşmasını sağladı. hidrojen reaktör binası içine salındı. 30 mart’ ta , zincirleme kazanın başlamasından iki gün sonra, hidrojenin bir bölümü i. devre soğutma suyunun içinde kalarak reaktör kabını çevreledi ve reaktör kalbi üzerinde hidrojen balonu oluştu.
    kazada asıl tehlike yaratan ve endişe uyandıran bu hidrojen balonuydu. eğer reaktör basıncı daha da düşseydi, bu hidrojen balonu patlayabilirdi ve soğutucunun reaktöre akışını engelleyebilirdi. bir kaç gün içinde, hidrojen balonu basınçlandırıcıdaki hava ve su basıncının ayarlanması ile azaltıldı.
    soğutmayı sağlayacak su olmadan, ve reaktör üzerindeki hidrojen balonu oluşmadan reaktördeki esas hasar 2-3 saat içinde gerçekleşti. kelimenin tam anlamı ile bir yakıt erimesi olmamasına karşın, yakıt reaktör kabının yada çelik reaktör zırhın altına doğru erimeye gitmemiş, büyük miktarlarda yakıt erimesi söz konusu olmamıştır. reaktör soğutucusundaki radyoaktivite çok muazzam mertebelere ulaşmış, reaktör soğutma sisteminde, reaktör binasının diğer kısımlarında yüksek radyasyona ve bina dışına yani çevreye radyasyon yayılmasına neden olan kaçaklar meydana gelmiştir. kazanın başlamasından kısa bir süre sonra, yakıt atıklarını ve fisyon ürünlerini taşıyan bir miktar su, reaktörden sızarak reaktör binasının tabanına akmıştır. kaza sona erdiği anda, tabandaki su reaktör kabından artan ısı ile ısınmış, buharlaşmış, duvarlar üzerinde yoğunlaşmış, duvarlardan süzülerek tekrar bina tabanına dönmüştür. beton ve demir tabakaların gözenekli ortamından süzülen radyo nüklidler daha sonra korozyona neden olmuşlardır. binanın bu bölgesi sonradan yapılan dekontaminasyon işlemlerinin odak noktası olmuştur.
    kazaya yanıt çabuk geldi. pensilvanya’ da ki nrc bölge ofisi kaza günü 7:45 de haberdar oldu ve 8:00 de alarma geçildi. bölge ofisi müfettiş ve personeli gerekli araçlarla birlikte yola çıkardı. saat 9:15 de çevreden ilk radyoaktivite örnekleri alındı.
    kazanın daha en başlarında, genellikle xe’ dan oluşan radyoaktif gaz çevreye yayılmaya devam etti. bununla birlikte hidrojen balonunun patlama tehlikesinden dolayı, 30 mart’ ta reaktör çevresindeki 5 millik bölgedeki çocuklar ve hamile kadınlar önlem olarak tahliye edildiler. 10 millik çevre içinde yaşan halkın evlerinde kalması ve camlarını kapalı tutmaları salık verildi. kazanın tamamıyla kontrol altına alınmasının ardından, pek çok tahliye edilen insan 4 nisan’ da evlerine döndüler.
    nrc’ nin yaptığı radyolojik çalışmaların sonucunda, bölgedeki 2 milyon kişi için ortalama doz yaklaşık 1 mrem olarak hesaplanmıştır. yılda 100-125 mrem olan doğal ortam radyasyonu ile kıyaslandığı zaman, kollektif doz bu bölge için oldukça küçük kalmaktadır. çevrede yapılan ölçümlerde hayvan, bitki, besin, toprak ölçümlerinde kazadan sonra çevreye çok düşük miktarda radyasyon yayıldığı saptanmıştır.
  • (bkz: lethal dose) (bkz: rem)
  • bizde olsa, bilmemnere milletvekilinin kayınbiraderinin ihale sonucu üretimini üzerine almış olduğu ve basıncın çok fazla artmasını önlemek için, basınçlandırıcının üst kısmında bulunan ve açılması gereken kurtarma kapakçığının açılmaması (ama bunun hesabını kimsenin soramaması, dahası suçlunun bunun farkında olması), ana besleme suyuna destek olan acil durum besleme sisteminin beslenme yetersizliği içinde bulunması (ama bunun hesabını kimsenin soramaması, dahası suçlunun bunun farkında olması), basınçlandırıcıdaki hava ve su basıncının ayarlanması ile azaltılması gereken hidrojen balonunun işletme müdürünün oğlunun oynaması için odacı tarafından ordan alınması ve bir daha yerine konmaması (ama bunun hesabını kimsenin soramaması, dahası suçlunun bunun farkında olması), kazanın gerçekleştiği saat olan 7:45 de bölge ofisi müfettiş ve personelinin büyük bölümünün tesadüfen hep beraber yıllık izinlerinin bir bölümünü kullanmaya karar vermiş olarak antalya, kuşadası, bodrum ve kenya'ya gitmiş olması, kalanının da yıllık izinleri kalmadığı için bölgedeki sağlık ocağından 1 hafta rapor alarak diğerlerine katılmış olması, nöbetçi kimse kalmamış olması (ama bunun hesabını kimsenin soramaması, dahası suçlunun bunun farkında olması) dolayısıyla 8:00 de alarma geçilemeyip. gerekli araçlarla kimsenin olay yerine doğru harekete geçememesi ve daha bir dizi akıl almaz olay sonucu (bkz: allahın hikmeti) kesin ölü sayısını halen hesaplayamamış olacağımız, olay akşamı enerji ve tabii kaynaklar bakanı, başbakan ve devlet erkanının katıldığı bir programda* reaktör çevresindeki 5 millik bölgedeki çocuklar ve hamile kadınlarla birlikte hatıra çekimi yapılması ve "bakın bize birşey oluyor mu" diyerek hüüp diye çay içilmesi muhtemel elim kazanın gerçekleştiği yer.

    (bkz: turkiyede olan ama yurtdisinda olmayan seyler)
    (bkz: yurtdisinda olan ama turkiyede olmayan seyler)
  • 1979 yılında nükleer kaza yaşayan santralin bulunduğu ada.

    aslında çernobil ve fukuşima düşünüldüğünde kaza olarak adlandırılamayacak bir vakadır. vaka bir pompa arızasıyla başlamış ardından reaktör içi basıncın artmasıyla süreç devam etmiş. hemen acil durum prosedürleri uygulanmış, basıncı düşürmek için gaz vanası açılmış fakat bu vana için kapatılma komutu verildiğinde vana kapanmamış ve o dönemde bu vananın kapanıp kapanmadığını teyyit edecek bir sistem yokmuş ve bu basit teknik imkansızlık domino etkisi yaratan birçok soruna yol açmış, reaktörü tehlikeye sokmuştur.

    sonuç olarak o dönemki teknik imkansızlıklara rağmen mühendisler ve devlet iyi bir planlama yaparak herhangi bir patlama yada ciddi sızıntı olmadan bu vakayı çözmüş. yakıt çubuklarının kısmi olarak eridiği ve koruma kaplarına aktığı fakat toprağa sızma olmadığı rapor edilmiş. vaka sonrası yapılan ölçümlerde 10 mil'e kadar sadece 0.08 milisievert radyasyon ölçülmüş.

    http://www.world-nuclear.org/…-island-accident.aspx