şükela:  tümü | bugün
  • platonun evrenin yaradılış temasını incelediği ilginç eserlerinden birisidir baya ateşli tartışmaların konusu olmuş kitapta atlantis ile ilgili bilgilerde vardır
    bir kısım insanda bu eserin yaratımında platona tanrısal ilhamın geldiğini söylemişlerdir
  • (bkz: demiurgos)
  • iyonyalilarin evrimsel kozmolojisinin tersine, timaeus yaradılışsal kozmoloji uzerinedir.
  • bu kitapta platon'un insanın yaratılışıyla ilgili ilginç düşünleri de vardır. bunlardan en hoş ve çocuksu olanı bağırsaklarla ilgili kısmıdır. platon'a göre bağırsakların varlık nedeni şudur: eğer bağırsaklarımız olmasaydı, yediğimiz her şey, anında vücudumuzdan dışarı atılırdı ve biz daha tokluk hissini duyamadan yeniden yemek yemek isterdik. bağırsaklarımızın, yemekleri bir süre vücudumuzda tutması bizi sürekli yemek arama güdüsünden kurtarır ve biz bu sayede sanat, bilimve felsefeyle uğraşacak vakit buluruz.
  • (bkz: #25372358)
  • raphael'in çizdiği the school of athens resminde, platon'un taşıdığı kitaptır aynı zamanda.
  • platon ruhun işlevlerinden en açık şekilde 69c-73c, 77b-77d, 89e-90e (türkçe'de sırasıyla: s. 81-86; 92-93; 109-110. genel olarak ruhun oluşturuluşu için bkz syf. 40-50; güney-ay 2001) sayfalarında bahsetmektedir.

    "onlar tanrı'yı örnek aldılar, ruhun ölümsüz ilkesini (noús/akıl) alınca da ruhun çevresinde sonradan ölümlü bir ten oluşturdular, onu taşısın diye de bütün vücudu verdiler. sonra bu vücuda, ayrıca başka bir ruh, kendisinde korkunç, kaçınılmaz tutkular taşıyan ölümlü bir ruh (epithymía/arzu) daha oluşturdular. (...) bununla birlikte tanrısal ilkeyi kirletmekten korktukları için tam bir zorunluluk olmadıkça ölümlü ilkeyi tanrılık ilkeden ayrı, vücudun başka yerine yerleştirdiler. (...) ruhun ölümlüsünü göğsün içine bağladılar. (...) aklı dinlesin, isteklerin oymağı aklın kalesinden gönderdiği buyrukları canla başla yerine getirmediği zaman akılla birlikte onu zorla yola getirsin diye ruhun gözüpekliği, savaş isteğini paylaşan zaferi isteyen kısmını (thymós/öfke) başa daha yakın bir yere, deriyle boyunun arasına yerleştirdiler." (69e-70b)

    bu pasajdan da anlaşıldığına göre sıralarsak, birincisi ruhun akleden yönü, ikincisi öfke duyup çoşan yönü ve üçüncüsü tutkular ve korkulara karşı arzu duyan yönü vardır. üçüncü yönü bitkilere has, ikinci yönü hayvanlara has, birinci yönü ise tanrısallık taşıyan varlıklara hastır.

    kaynak:

    platon, timaios (çev.erol güney-lütfi ay), cumhuriyet gazetesi dünya klasikleri, istanbul 2001.
  • sokrates’in bir astronom olan timaios ile evrenin yaratılışı üzerine tartıştıkları plâton diyaloğu.

    bu risale plâton’un antik çağdan itibaren yüz yullar boyunca şüphesiz en popüler eseri olmuştur çünkü antik çağ sonrası hemen her eser unutulmuşken timaios’un büyük bir bölümü 4.yy hıristiyan düşünürü olan calcidus’un ve cicero’nun latince çevirileri sayesinde bilinirliğini korudu. bunun sebeplerinden biri bu diyalogda evrenin var kılınışının tekvin’deki yaratılış anlatısına uyumlu hale getirilebilmesidir. ancak önemli farklar da vardır.

    eser paris üniversitesinin ilk dönemlerinde ders kitabı olarak okutulmuş ve daha sonra raphael’in atina okulufreskinde platon’un koltuk altına yerleştirilmek sureriyle yapıtın merkezine oturtulmuştur.

    ayrıntılı bilgi için bkz. anthony kenny,
    batı felsefesinin yeni tarihi.
  • üzerinde yeteri kadar uğraşılmamış bir kitap. maalesef platon'un vizyonsuzluğu yüzünden unutulup gitmiştir. halbuki bilse bu kitabı iyi pazarlaması sonucu şu anda kendisine peygamber deneceğini, timaios'un her evde olup özel paketler içinde yunanca aslıyla okunacağını belki daha iyi tanıtırdı.