şükela:  tümü | bugün
  • tiryak bir çeşit ot. aslında latince'den geliyor ismi ancak ortadoğu ve acem diyarlarında yaygın olarak kullanılıyor. marijuana , peyote gibi otlardan biri. farslar, genel düşüncenin aksine sağlığa iyi geldiğini, özellikle şeker hastalığı ve menopoza girmiş kişilere yaradığını söyler. nargilenin içine depiştirdikten sonra içimi daha bir lezizdir. adamı şen ve şakrak kılar. tiryaki lafı da eskilerden "çok tiryak içen" anlamında üretilmiş bir kelime.
  • panzehir.
  • ...
    acep acep ne nesnedir bu dert ile firak bana
    canımı sarhoş eyledi, aşk ağı vü tiryak bana *
    ...
  • üçüncü bir anlamı da vardır : afyon
  • eczacılık ve tıp tarihinde bir dönem çokça kullanılmış bir ilaç formu. "tiryaklar" diye anılırlar. içlerinden bazı formülasyonlar zaman içersinde şöhret kazansa da esasen tek bir formulasyonu yoktur. genellikle 40-50 çeşit bitki içeren ve ufak tefek farklılıkları olan onlarca çeşit tiryak terkibi vardır.

    anadolu'da mesir macunu olarak andığımız macun da esasen bir tiryaktır.

    tiryakların ortaya çıkışı şöyle bir efsaneye dayandırılır:

    pontus kralı mithridates vi küçük bir çocukken babasının zehirlenerek öldürülüşüne şahit olur ve annesinin kendisini de öldüreceğinden korkarak kaçar. yedi yıl boyunca dağlara sığınan mithridates bu süre boyunca zehirli bitkilerle ilgili gözlemler yapar ve deneyim kazanır. farklı zehir türlerine karşı tolerans kazanmak için bu bitkilerden elde ettiği zehirlerle kendisini küçük dozlarla zehirler.

    birgün geri döner ve hakettiği tahta oturur. kendisine 48 çeşit bitkiden bir antidot yapar.

    m.ö. 63 yılı civarında roma üzerine saldırmak üzereyken ordu içerisinde oğlu pharnaces ii önderliğinde bir isyan başgösterir. mithridates roma'ya teslim olmamak için kendini zehirlemek ister ancak kendi icadı olan antidot işe yarar içtiği zehir onu öldürmez. bunun üzerine kendisini korumalığını yapan askere öldürtür.

    mithridates'in geliştirdiği bu formülasyon mithridaticum, mithridatum, mithridatium (ing. mithridate) isimleriyle anılır. zaman içinde birçok ünlü hekim tarafından çalışma konusu olan mithridatum sonraları -grekçede "vahşi hayvanlara dair" anlamına gelen- theriake şeklinde isimlendirilir.
  • said nursi'nin içinde risalelerini öğrencilerine * yazdırdığını itiraf ettiği ve pusulanın hacer-i esved taşını işaret ettiğini iddia ettiği risalesidir. bazı nur cemaatleri tarafından varlığı dahi kabul edilmez.
  • kelimenin afyon anlamı mecazmış. esas anlamı panzehirmiş. içkiyle zıkkımlanıp, afyonla zehrini almak da kültüre enteresan uçlarda yerleşmiş.
  • pontos devleti'nin son kralı 6. mithridates'ten adını alan mithridaticum ilacı, kralın zehirlenerek öldürülmek korkusuyla hazırladığı panzehirdir ve neron'un doktoru andromakhos tarafından hazırlanan tiryak'ın da kökenini oluşturur. 19. yya kadar batı'da ve osmanlı imp'da her derde deva olarak görülen bir ilaç olan tiryak, yunanca therion (vahşi hayvan) sözcüğünden latince theriaca, it. triaca, teriaca, fr. triacle, theriaque, ing. teracle, theriac, theriaca, alm. theriak olarak bilinir. içeriğinde en yüksek oranda afyon olmak üzere 440-450 nebati ve madeni madde, 2 hayvani madde bulunan macun kıvamındaki tiryakın en iyi kalitelisi olarak venedik ürünü altınbaş tiryakı kabul edilmiştir. aktarlarda satılan tiryak-ı türki, tiryak-ı farisi, çiğ tiryak gibi türleri vardır.
    mithridaticum için 16. yyda venedik'te her bahar tören yapılırdı. venedik yoluyla istanbul'a gelen bu ilacı ilk kez 1539'da kanuni'nin annesi hafize sultan için merkez efendi kullandı. manisa'daki mesir macunu ve bayramı da merkez efendi'nin anısının ve mithridaticum'un devamıdır. mithridaticum 1837 ve 1866 fransız kodekslerine de girmiştir.

    http://www.historyonthenet.com/…mazing-wonder-drug/
    https://en.wikipedia.org/wiki/theriac
  • 90 li yillarin basinda ırak turkmenlerin in yurdumuza gocmesiyle bolca bulunuyordu.