şükela:  tümü | bugün
  • bunu siyasi bir başlık olarak açmıyorum. sapına kadar da muhalifim. daha çok bu tercih döneminde meslekler ve kazançları hakkında ve ülkemizin genel ekonomik durumu konusunda birkaç laf etmek istedim. baştan söylüyorum ülke yönetimimizden hiç memnun değilim. zaten bundan sonra yazıda siyasi bir şey olmayacak.

    şimdi öncelikle türkiye olarak biz neredeyiz refah düzeyi bakımından, ve son 50 senedir az çok konumumuz nedir bakalım :
    buradan kişi başı milli gelire bakabiliriz. bizim 10.000 dolar görünüyor ve en basitinden karşılaştırma ülkemiz olan almanya'nın 44.500 dolar. yani almanya'daki bir ortalama insan bizden 4.5 kat daha zengin.
    ikinci olarak da bütün dünya'da temel araç gereç ve maddelerin fiyatı aynı veya yakındır, hepsini aynı para birimine çevirirsek.mesela benzinin litresi tr de 1.5 dolarsa atıyorum italya'da da 1.4 dolardır. bu araç-gereç ve maddelere örnekler neredeyse her şeyi kapsar hizmet sektörü dışında çünkü zaten fiyatlar aynı veya yakın olmasa üretici adam yüksek olan ülkeye satar. atıyorum benzin türkiye'de 0.5 dolar olursa turkiye'deki petrol rafinerisi bindirir gemiye bunu 1.5 dolara italyaya satar en basitinden.fiyatları dünya çapında benzer olan şeylere örnekler :araba, petrol, bilgisayar, telefon,altın, iş makinesi, ilaç, kimyasal vs.. kısaca hizmet sektörü dışında herşey.

    yani olay neymiş, bir alman gerçekten bizden 4.5 kat zenginmiş kendi ülkesindeki hizmet sektörünün pahalılığı dışında. o arabaya 10 bin euro verirken biz de 10 bin euro veriyoruz diyelim(ötv olmasa). ama o aylık 3 bin euro kazanırken biz 700 kazanıyoruz. olay temel olarak bu şekilde.

    bir ara not olarak da beyaz yakalı pozisyonların genellikle kazançlarının global olduğunu belirtelim. günlük 1 dolara insanların çalıştığı afrika ülkelerinde de amerika'da da iyi beyaz yakalılar aynı miktar parayı kazanabilir.

    şimdi ise bizim ülkenin 2008-2015 arasındaki tuhaf bolluk dönemine bakalım. krediler, gelişmekte olan piyasalara pompalanan paralar vs sayesinde neredeyse bir amerikalı alman tarzında bir hayat yaşadık bu dönemde. 2013'ün euro kuru 2.3. o zamanlar bir hakimin savcının, aile hekiminin vs maaşı 8 bin lira falan. 3500 euro diyelim kabaca. lan senin zaten almanya gibi zengin bir ülkedeki meslektaşın 4000euro falan alırken sen turkiye'de kimsin de 3500 euro civarında para kazanıyorsun? aynısı memurlar, akademisyenler falan için de geçerli. türkiye'deki akademisyen de almanya'daki akademisyene yakın para kazanıyordu bu yıllarda. yani kendini turkiye'ye hapsetmiş genel olarak vasıfları düşük devlet destekli meslekler garanti olarak hayvan gibi para kazanıyordu. fakat bu kazançların sebebi neydi ekonomimizin birden bire almanya hollanda fransa seviyesine çıkması mı ?

    durum tam böyle iken dünya çapında iş yapan mühendisler ve beyaz yakalıların maaşları sürünüyordu. adam dünya çapında iş yapan uluslararası bir firmada iyi bir pozisyonda çalışsa bile global ölçekte atıyorum değeri 6000 euro ise ki gayet iyi bir paradır bu avrupada bile, türkiye'de de işte ancak 14 bin lira kazanıyordu diyelim.(bu çalışan türkiye'de , yaptığı iş global olduğundan maaşını bu şekilde karşılaştırdım). bu kadar sağlam bir adam kendini devlete dayamış meslekleri ufak farklarla geçebiliyordu.

    bu sebepten dolayı eskiden 80 ve 90 larda(ülke ekonomisi olması gereken yerdeyken yani avrupa'nın 4 te biriyken) hep mühendisler, bankacılar vs beyaz yakalılar ön plandayken bir anda tıp fakülteleri, hukuk bölümleri patladı, insanlar devlete girmek için akademisyen olmak için kıçını yırtmaya başladı. insanlar odtü'nün iyi bölümlerini böyle garanti işlere tercih etmeye başladı. o eskiden bir yabancı firmada işe başlayıp sülalesini zengin eden adam hikayeleri yalan oldu. artık kpss ye gireyim 5 bin liraya atanıp güzel güzel yatayım, aile hekimi olayım 8-10 bin lira kazanayım devri başladı.

    şimdi ise ne oluyor, tekrar eski konumumuza dönüyoruz. kredi vs devri bitti. doların doğru yeri bence 6.4 falan da değil 8-9 falan. eskisi gibi özel sektör ve kurumsal firmalar değer kazanacak, veya yurtdışında çalışmak yine eskisi gibi çok karlı olacak. türkiye'de devlet destekli memur tipi işler tüm gözdeliğini yitirecek.